Francisco Fernández del Riego

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Francisco Fernández del Riego
Medalla Castelao Icona vectorial.svg
Medalla de Galiza.svg
Estatua Francisco Fernández del Riego.JPG
Busto de Fernández del Riego, obra de Álvaro de la Vega, na praza homónima, en Vigo.[1]
Nacemento7 de xaneiro de 1913
 Vilanova de Lourenzá (Lugo)
Falecemento26 de novembro de 2010 (97 anos)
 Vigo
NacionalidadeEspaña
Alma máterUniversidade de Santiago de Compostela
Ocupaciónescritor e político
CónxuxeEvelina Hervella Nieto
Fillosnon tivo
XénerosEnsaio, narrativa
PremiosMedalla Castelao, doutor honoris causa pola Universidade de Vigo, Premio Laxeiro e Medalla de Ouro de Galicia
Francisco Fernández del Riego signature.jpg
editar datos en Wikidata ]

Francisco Fernández del Riego, nado no lugar de Vilanova de Lourenzá (Lourenzá) o 7 de xaneiro de 1913, e finado en Vigo o 26 de novembro de 2010 ós 97 anos de idade,[2] foi un intelectual e activista político[3] galego. Escribiu cos pseudónimos de Salvador Lorenzana e Cosme Barreiros. Desenvolveu dende os anos 30 un traballo constante e recoñecido a prol da cultura galega que continuou até os seus últimos meses e que fixo del unha das personalidades máis destacadas de Galicia.

A cultura non se pode politizar seitariamente, perténcelle ao país, que se interpreta a través dela.[4]

Foi un dos principais artífices da editorial Galaxia e director xunto a Ramón Piñeiro da revista Grial nos seus primeiros cen números. Ensaísta e narrador, é autor dunha extensa obra centrada sobre todo na cultura e na literatura galega. Fernández del Riego pertence á xeración de intelectuais xurdidos arredor do grupo Nós.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Cunqueiro, Fernández del Riego e Carballo Calero en Compostela nos anos trinta.

Tras rematar o bacharelato matriculouse en dereito na Universidade Complutense de Madrid. A proclamación da República colleuno nesa cidade, pouco despois trasladouse a Santiago de Compostela e seguiu os seus estudos na súa universidade ao tempo que realizaba filosofía.

Iniciou a súa actividade literaria con colaboracións na revista Vallibria e xa en Compostela publicou artigos en El Pueblo Gallego, A Nosa Terra e Heraldo de Galicia. A súa participación política iniciouse en 1931 coa publicación dun manifesto galeguista en Vilanova de Lourenzá que asinaba xunto con outro mozo; en Compostela entrou no Seminario de Estudos Galegos, e incorporouse ao Partido Galeguista logo da súa fundación.[5] En 1932 foi elixido secretario xeral da agrupación Ultreya. Cando se constituíu a Federación de Mocedades Galeguistas foi o seu primeiro secretario xeral, e formou parte do Consello galego de Galeusca (1934).

Foi xunto con Ramón Piñeiro e Xaime Illa Couto un dos principais impulsores da Editorial Galaxia (1950), empresa que liderou o proceso de restauración cultural na posguerra. En 1963 xurdiu desta editorial a revista Grial, que Del Riego codirixiu e para a que escribiu de forma asidua recesións literarias e artigos. Ingresou en 1960 na Real Academia Galega cun discurso titulado Un país e unha cultura. A idea de Galicia nos nosos escritores. En 1997 presidiu esta institución.

O seu traballo no ámbito cultural e a súa extensa obra convérteno nun dos principais intelectuais galeguistas do século XX e comezos do XXI. Entre os seus libros destacan ensaios sobre a cultura e a literatura galegas como Historia da literatura (1984), Galicia no espello, Diccionario de escritores en lingua galega, A xeración Galaxia e estranxeiras, como Letras do noso tempo.

Fernández del Riego e Carballo Calero na Alameda de Santiago de Compostela.

Cultivou tamén a narrativa (O cego de Pumardedón) e a literatura de viaxes (As peregrinacións xacobeas, O camiño de Santiago e Galicia). Editou antoloxías poéticas e libros de vocabulario, escribiu gran número de artigos poéticos e biografías. Tamén é autor dun libro de memorias, O río do tempo (1991). No 2003 recompila a súa correspondencia con Cunqueiro e a edita en Galaxia co título Cartas ao meu amigo. Epistolario Mindoniense, e publica tamén en Galaxia as súas memorias baixo o título de Camiño andado.

En 1995 doou á cidade de Vigo a súa colección de libros, que constitúe a Biblioteca-Museo Francisco Fernández del Riego. Foi director da Biblioteca da Fundación Penzol, en Vigo.

Obra en galego[editar | editar a fonte]

Homenaxe a Castelao, Lugo, 1932.

Ensaio[editar | editar a fonte]

Narrativa[editar | editar a fonte]

Carta enviada a Risco avisándoo de que a censura aprobara Leria.
  • O cego de Pumardedón, 1992, Ir Indo.
  • Mondoñedo, 1992.
  • San Andrés de Teixido, 1993, Contos do Castromil.
  • Na espera do amigo, 1994.

Edicións e antoloxías[editar | editar a fonte]

  • Escolma de poesía galega. IV. Os contemporáneos, 1955, Galaxia.
  • Do dezanove ós continuadores, 1976, Galaxia.
  • Do posmodernismo ós novos, 1980, Galaxia.[7]
  • Escolma de textos de Vicente Risco, 1981, Real Academia Galega.
  • Pensamento galeguista do século XIX, 1983, Biblioteca Básica da Cultura Galega.
  • Pensamento galeguista do século XX, 1983, Biblioteca Básica da Cultura Galega.
  • Poesía, de Antonio Noriega Varela, 1991, Xerais.
  • Eduardo Blanco Amor: escolma de textos, 1993, Real Academia Galega.

Obras colectivas[editar | editar a fonte]

Lousa no camposanto de S. Pedro da Ramallosa.

Tradución[editar | editar a fonte]

Obra en castelán[editar | editar a fonte]

Unha praza de Vigo leva o seu nome.

Ensaio[editar | editar a fonte]

Dicionarios[editar | editar a fonte]

  • Vocabulario castellano-gallego, 1973, Galaxia.

Galardóns e recoñecementos[editar | editar a fonte]

Como unha das principais figuras de Galicia, foi recoñecido con numerosos galardóns, como o Premio Trasalba, o Pedrón de Ouro, a Medalla de Ouro da Cidade de Vigo, o Premio de creación Cultural da Xunta de Galicia, o Premio Celanova Casa dos Poetas, unha Medalla Castelao, o Premio das Artes e das Letras de Galicia, o Premio Galiza Mártir da Fundación Alexandre Bóveda, o Premio Laxeiro e outros.

Foi nomeado doutor honoris causa pola Universidade de Vigo e Galego Egrexio pola Fundación dos Premios da Crítica, así como Membro de Honra da Asociación de Escritores en Lingua Galega e, postumamente, Bo e Xeneroso por esta mesma entidade. Unha praza de Vigo leva o seu nome.

Vida persoal[editar | editar a fonte]

Estivo casado con Evelina Hervella Nieto (1908-2007), filla de Antonio Hervella Ferreira, mais non tivo fillos. Á súa morte, foi incinerado, e as súas cinzas depositadas no cemiterio de San Pedro da Ramallosa, Nigrán.[9][10]

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. «Francisco Fernández del Riego ya tiene una plaza en Vigo» Arquivado 22 de agosto de 2016 en Wayback Machine. La Voz de Galicia, 15/7/2000 (en castelán).
  2. "Portada do Diario de Pontevedra: "Adeus a Francisco Fernández del Riego"" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 04 de xaneiro de 2012. Consultado o 02 de decembro de 2010. 
  3. Fernández del Riego, Francisco, interviewee. Conversas con Paco del Riego. ISBN 978-84-9121-395-6. OCLC 1049576527. 
  4. Carballa, Xan: ""Queimamos a vida en defender a cultura do país" El País, 26/1/2007.
  5. Biografía de Fernández del Riego Arquivado 26 de outubro de 2011 en Wayback Machine. en Praza das letras da Consellería de Cultura.
  6. "Las peregrinaciones a Santiago". bibliotraducion.uvigo.es. Arquivado dende o orixinal o 30 de maio de 2020. Consultado o 2019-07-22. 
  7. Fernández del Riego, Francisco (1980). Poesía galega. Do posmodernismo aos novos. Vigo: Galaxia. ISBN 84-7154-354-0. 
  8. Epistolario a Fernández del Riego en Google Books.
  9. "Fernández del Riego descansa en San Pedro" Faro de Vigo, 1/12/2010.
  10. As imaxes do último adeus a Francisco Fernández del Riego, Xornal de Galicia, 3/2/2011.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Gravacións de son externas
Amigos CRTVG, 15/11/2013.

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]


Predecesor:
Domingo García-Sabell
 Presidente da RAG 
1997-2001
Sucesor:
Xosé Ramón Barreiro