Francisco Fernández del Riego

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Francisco Fernández del Riego
Medalla Castelao Icona vectorial.svg
Medalla de Galiza.svg
Francisco Fernández del Riego por Álvaro de la Vega.jpg
Busto de Fernández del Riego, obra de Álvaro de la Vega, na praza homónima, en Vigo.[1]
Nacemento7 de xaneiro de 1913
 Vilanova
Falecemento26 de novembro de 2010
 Vigo
NacionalidadeEspaña
Alma máterUniversidade de Santiago de Compostela
Ocupaciónescritor e político
CónxuxeEvelina Hervella Nieto
Fillosnon tivo
XénerosEnsaio, narrativa
PremiosMedalla Castelao, doutor honoris causa pola Universidade de Vigo, Premio Laxeiro e Medalla de Ouro de Galicia
Francisco Fernández del Riego signature.jpg
editar datos en Wikidata ]

Francisco Fernández del Riego, nado no lugar de Vilanova de Lourenzá (Lourenzá) o 7 de xaneiro de 1913, e finado en Vigo o 26 de novembro de 2010 ós 97 anos de idade,[2] foi un intelectual e activista político[3] galego. Escribiu cos pseudónimos de Adrián Solovio, Adrián Soutelo, Salvador Lorenzana, Cosme Barreiros e Alevín.[4] Desenvolveu dende os anos 30 un traballo constante e recoñecido a prol da cultura galega que continuou até os seus últimos meses e que fixo del unha das personalidades máis destacadas de Galicia.

A cultura non se pode politizar seitariamente, perténcelle ao país, que se interpreta a través dela.[5]

Foi un dos principais artífices da editorial Galaxia e director xunto a Ramón Piñeiro da revista Grial nos seus primeiros cen números. Ensaísta e narrador, é autor dunha extensa obra centrada sobre todo na cultura e na literatura galega. Fernández del Riego pertence á xeración de intelectuais xurdidos arredor do Grupo Nós.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Tras rematar o bacharelato matriculouse en dereito na Universidade Complutense de Madrid. A proclamación da República colleuno nesa cidade, pouco despois trasladouse a Santiago de Compostela e seguiu os seus estudos na súa universidade ao tempo que realizaba filosofía.

Cunqueiro, Fernández del Riego e Carballo Calero en Compostela nos anos trinta.

Iniciou a súa actividade literaria con colaboracións na revista Vallibria e xa en Compostela publicou artigos en El Pueblo Gallego, A Nosa Terra e Heraldo de Galicia. A súa participación política iniciouse en 1931 coa publicación dun manifesto galeguista en Vilanova de Lourenzá que asinaba xunto con outro mozo; en Compostela entrou no Seminario de Estudos Galegos, e incorporouse ao Partido Galeguista logo da súa fundación.[6] En 1932 foi elixido secretario xeral da agrupación Ultreya. Cando se constituíu a Federación de Mocedades Galeguistas foi o seu primeiro secretario xeral, e formou parte do Consello galego de Galeusca (1934).

Coa Guerra civil española chegou a súa inhabilitación na docencia e unha sanción por parte do Tribunal de Orde Pública polo que tivo que estar agochado un tempo e, finalmente, a incorporarse ao exército cando foi chamado, para salvar a súa vida. Ao rematar a guerra volveu a Vigo desde onde traballou sempre polo galeguismo e a cultura galega en múltiples iniciativas. En 1947 foi detido, encarcerado e xulgado en consello de guerra, sendo finalmente exculpado.[7]

Foi xunto con Ramón Piñeiro e Xaime Isla Couto un dos principais impulsores da Editorial Galaxia (1950), empresa que liderou o proceso de restauración cultural na posguerra. En 1963 xurdiu desta editorial a revista Grial, que Del Riego codirixiu e para a que escribiu de forma asidua recesións literarias e artigos. Ingresou en 1960 na Real Academia Galega cun discurso titulado Un país e unha cultura. A idea de Galicia nos nosos escritores. En 1997 presidiu esta institución. Nestes anos integrouse no Partido Socialista Galego (PSG), do que chegou a ser Secretario Xeral, con Manuel Beiras como dirixente, e ao que pertenceu ata 1978.

O seu traballo no ámbito cultural e a súa extensa obra convérteno nun dos principais intelectuais galeguistas do século XX e comezos do XXI. Entre os seus libros destacan ensaios sobre a cultura e a literatura galegas como Historia da literatura (1984), Galicia no espello, Diccionario de escritores en lingua galega, A xeración Galaxia e estranxeiras, como Letras do noso tempo.

Fernández del Riego e Carballo Calero na Alameda de Santiago de Compostela.

Cultivou tamén a narrativa (O cego de Pumardedón) e a literatura de viaxes (As peregrinacións xacobeas, O camiño de Santiago e Galicia). Editou antoloxías poéticas e libros de vocabulario, escribiu gran número de artigos poéticos e biografías. Tamén é autor dun libro de memorias, O río do tempo (1991).[8] No 2003 recompila a súa correspondencia con Álvaro Cunqueiro e a edita en Galaxia co título Cartas ao meu amigo. Epistolario Mindoniense, e publica tamén en Galaxia as súas memorias baixo o título de Camiño andado.

Foi membro do Seminario de Estudos Galegos, do Consello da Cultura Galega, do Consello de Bibliotecas da Xunta de Galicia, da Asociación Internacional de Críticos Literarios, da Fundación Laxeiro, dos Padroados Carlos Maside, Rosalía de Castro, da Fundación Luís Seoane, do Museo do Pobo Galego, do Auditorio de Galicia e do Padroado da Fundación Penzol, tamén director da Biblioteca. Ademais, presidente e socio de ANABAD-Galicia, presidente do Instituto Galego de Información e da Fundación Otero Pedrayo, presidente de honorífico da Agrupación Cultural Galicia Rutas Mágicas, da Fundación Lois Peña Novo e do Padroado Vicente Risco, e Socio de Honra da Fundación Álvaro Cunqueiro.[7]

Autor de numerosos limiares, colaborou en publicacións e xornais como Universitarios, Alento, Ser e A Nosa Terra, das cales chegou a ser director; La Noche, Galicia, Galicia Emigrante, Vieiros, Vida Gallega, Heraldo de Galicia, Nós, Grial, El Pueblo Gallego, La Voz de Galicia, Faro de Vigo, Vallibria e Industrias Pesqueras. No Faro de Vigo dirixiu o “Suplemento de Cultura”.[7]

En 1995 doou á cidade de Vigo a súa colección de libros, que constitúe a Biblioteca-Museo Francisco Fernández del Riego Casa Galega da Cultura, en Vigo. Foi director da Biblioteca da Fundación Penzol, no mesmo edificio.

Día das Letras Galegas e Fernández del Riego[editar | editar a fonte]

Considérase o promotor da idea porque o 20 de marzo de 1963, coincidindo co centenario da publicación de Cantares gallegos, de Rosalía de Castro, Francisco Fernández del Riego, Manuel Gómez Román e Xesús Ferro Couselo propuxeron a celebración do Día das Letras Galegas. O 28 de abril do mesmo ano, en xunta ordinaria, a Academia resolveu, por unanimidade, aprobar esta proposta e declarar Día das Letras Galegas o 17 de maio de cada ano.[9]

En maio de 2021 a corporación municipal de Lourenzá pediu que o Día das Letras Galegas 2022 se dedicase a Francisco Fernández del Riego.[10]

Obra en galego[editar | editar a fonte]

Homenaxe a Castelao, Lugo, 1932.

Ensaio[editar | editar a fonte]

Narrativa[editar | editar a fonte]

Carta enviada a Risco avisándoo de que a censura aprobara Leria.
  • O cego de Pumardedón (1992). Vigo: Ir Indo. 163 páxs. ISBN 978-8476800775.
  • San Andrés de Teixido (1993). Contos do Castromil.
  • Na espera do amigo (1994). Vigo: Aguatinta. Con ilustracións de Laxeiro.

Edicións e antoloxías[editar | editar a fonte]

Obras colectivas[editar | editar a fonte]

Lousa no camposanto de S. Pedro da Ramallosa.

Epistolarios a Fernández del Riego[editar | editar a fonte]

Tradución[editar | editar a fonte]

La Saudade, 1953.

Obra en castelán[editar | editar a fonte]

Ensaio[editar | editar a fonte]

Obras colectivas[editar | editar a fonte]

Dicionarios[editar | editar a fonte]

  • Vocabulario castellano-gallego (1973). Vigo: Galaxia.
Unha praza de Vigo leva o seu nome.

Premios e recoñecementos[editar | editar a fonte]

Ademais, recibiu homenaxes, conta cunha placa e mais co nome dunha rúa en Vilanova de Lourenzá e unha praza en Vigo.[21]

Vida persoal[editar | editar a fonte]

Estivo casado con Evelina Hervella Nieto (1908-2007), filla de Antonio Hervella Ferreira, mais non tivo fillos. Á súa morte, foi incinerado, e as súas cinzas depositadas no cemiterio de San Pedro da Ramallosa, Nigrán.[22][23]

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Conferencia pronunciada por don Francisco Fernández del Riego. Club de Dirigentes de Empresa - Cámara o Oficial de Comercio, Industria y Navegación. A Coruña.
  2. Discurso lido no acto da súa recepción polo ilustrísimo señor don Francisco Fernández del Riego García e resposta do excelentísimo señor don Ricardo Carballo Calero.
Referencias
  1. Sánchez, Laura (15/7/2000). "Francisco Fernández del Riego ya tiene una plaza en Vigo". La Voz de Galicia (en castelán). 
  2. "Adeus a Francisco Fernández del Riego" (PDF). Diario de Pontevedra. 27/11/2010. 
  3. Conde Muruais 2018.
  4. "Pseudónimos galegos en ogalego.eu:f". www.ogalego.eu. Consultado o 1/6/2021. 
  5. Carballa, Xan: ""Queimamos a vida en defender a cultura do país" El País, 26/1/2007.
  6. Biografía de Fernández del Riego Arquivado 26/10/2011, en Wayback Machine. en Praza das letras da Consellería de Cultura.
  7. 7,0 7,1 7,2 "Académicos de número". Real Academia Galega. Consultado o 1/6/2021. 
  8. 8,0 8,1 Vilavedra 2000.
  9. "Historia". Real Academia Galega. Consultado o 1/6/2021. 
  10. "En Lourenzá piden o Día das Letras Galegas do 2022 para Fernández del Riego". La Voz de Galicia. 28/5/2021. Consultado o 1/6/2021. 
  11. "Las peregrinaciones a Santiago". bibliotraducion.uvigo.es. Consultado o 22/7/2019. 
  12. Fernández del Riego, Francisco (1980). Poesía galega. Do posmodernismo aos novos. Vigo: Galaxia. ISBN 84-7154-354-0. 
  13. "Fermín Penzol. Unha obra para un país Galaxia LG3 O soportal da Literatura Galega". culturagalega.org (en castelán). Consultado o 1/6/2021. 
  14. "Un epistolario de Ramón Piñeiro". Editorial Galaxia. Consultado o 1/6/2021. 
  15. Epistolario a Fernández del Riego en Google Books.
  16. "La corporación de Nigrán nombra hijo adoptivo a Francisco del Riego". La Voz de Galicia (en castelán). 19/10/2002. Consultado o 1/6/2021. 
  17. "Premio Laxeiro 2004: Don Francisco Fernández del Riego Fundación Laxeiro". Consultado o 1/6/2021. 
  18. "Palabras a eito Universidade de Santiago de Compostela LG3 O soportal da Literatura Galega". culturagalega.org (en castelán). Consultado o 1/6/2021. 
  19. "Premio Galiza Mártir". Consultado o 1/6/2021. 
  20. "Cesáreo Sánchez Iglesias na homenaxe a Don Paco". Editorial Galaxia. 4/5/2011. Consultado o 1/6/2021. 
  21. "Francisco Fernández del Riego ya tiene una plaza en Vigo". La Voz de Galicia (en castelán). 15/7/2000. Consultado o 1/6/2021. 
  22. "Fernández del Riego descansa en San Pedro" Faro de Vigo, 1/12/2010.
  23. As imaxes do último adeus a Francisco Fernández del Riego, Xornal de Galicia, 3/2/2011.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Gravacións de son externas
Amigos CRTVG, 15/11/2013.

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]


Predecesor:
Domingo García-Sabell
 Presidente da RAG 
1997-2001
Sucesor:
Xosé Ramón Barreiro