Xoán Piñeiro Nogueira

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Autorretrato en bronce de Xoán Piñeiro, en Vigo.

Xoán Piñeiro Nogueira, nado no Hío en 1920 e falecido no Porriño en 1980, foi un escultor galego.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

De orixe campesiña e mariñeira, foi durante ata a mocidade un modesto pastor, aínda que xa daquela tallaba as súas primeiras figuras a punta de navalla nas pólas dos carballos e castiñeiros.

A Deputación Provincial concedeulle unha bolsa para realizar estudos na Escola de San Fernando de Madrid, o que fixo con gran esforzo, por ter unha formación escolar moi escasa. Trasladouse despois a Santander para traballar nun obradoiro de imaxinaría do escultor José Capuz, mestre que lle aprendeu o oficio. O primeiro galardón acadouno na exposición de bolseiros de Escultura, en 1950, despois do éxito obtido no salón de outono madrileño, e de obter outra bolsa do concello de Cangas.

Residiu en Madrid, onde traballaba e expuña. En 1953 acudiu á Bienal Hispanoamericana de Barcelona. Rompeu coa vida madrileña e regresa a Galicia para establecer en 1972 o seu obradoiro en Goián, parroquia natal da súa muller, moitas veces modelo do artista e curmá do pintor Xavier Pousa, discípulo do mestre Antonio Fernández, co que o escultor trabou amizade inmediatamente.

Fachada de S. Xosé Obreiro, Vigo.

Empezou a realizar monumentos públicos que lle deron prestixio, como o de José Calvo Sotelo en Tui, ó que seguiron o do arcebispo Lago, tamén en Tui, o de José Millán-Astray na Coruña e ó mar en Vigo[1]. Frustrouse o seu proxecto de homenaxe a Martín Codax, pola incomprensión dun alcalde vigués que non entendeu a imaxinación do artista, que fai arte relixiosa para as igrexas de San Xosé obreiro e dos Apóstolos, en Vigo.

Prodigáronse as súas exposicións. Á inicial escultura realista, con forma amarrada e clásica, sucédea un mundo de formas curvas, con ocos nos que se combinan a pedra co bronce. Foi habitual nas mostras colectivas. Alternou a súa vida entre Vigo e Goián, e o seu afán por volver ó obradoiro, por traballar, por sentirse a gusto no seu medio de creación, custoulle a vida. Tras asistir a unha homenaxe íntima que un grupo de artistas lle rendeu ó escultor galego Reinaldo, Piñeiro decidiu, de madrugada, ir a Goián a traballar. Pouco despois do amencer, o domingo 21 de decembro de 1980 o seu Land Rover envorcou no cruzamento de Porriño cara Tui, morrendo o artista.

Desde entón as exposicións da súa escultura, que coidan a súa viúva e as súas fillas, repetíronse en numerosas cidades, sempre en calidade de homenaxe a un mestre morto prematuramente.

María Cruz Piñeiro Álvarez (Cuqui Piñeiro), filla do artista, continúa coa labor do seu pai no seu antigo obradoiro familiar de Goián, hoxe reconvertido en fundición artística.

A obra de Xoán Piñeiro atópase en varios museos galegos e españois, nalgúns de África e en coleccións institucionais.

Empezou as súas tarefas con influencias da escultura de posguerra, desde Clará a Capuz e desde Macías a Peanes. Tallaba con pedra -mármore, granito-, tarefa na que exerceu maxisterio cerca de Maxín Picallo Durán e outros escultores novos. Recorda a Victorio Macho nas obras de dobreces acusadas, de grandes arestas e angulosidades. Tras ver a obra de Henry Moore e as súas curvas e os seus ocos, ideou un novo sentido de volume, de concepto abstractivo, con espirais, formas de identificación vexetal ou relacionables coas fachadas de Gaudí e Jorge Oteiza. A textura invita a unha contemplación morosa. Parece que domina a mitoloxía precolombina.

Fundación Xoán Piñeiro[editar | editar a fonte]

A Fundación Xoán Piñeiro foi presentada o 16 de marzo de 1999.

Adicou especial atención a pór en marcha o compromiso do Padroado da Fundación coa incorporación dos concellos de Tomiño, Cangas e Vigo a través dos seus representantes máximos, pola vinculación que o artista tivo con estas tres localidades e precisamente para romper co factor localista en relación co lugar onde se localiza a Fundación.

Seguidamente iniciouse o traballo de ampliación dos seus fondos coa doazón de obras orixinais de artistas, con pezas singulares, que precisamente son as que lle dan o contido que a Fundación establece nas súas fins.

O 9 de decembro tivo lugar a inauguración pública dunha praza en Vigo co nome de Xoán Piñeiro, a colocación dun releve feito polo artista Manolo Buciños e unha réplica do autorretrato de Xoán Piñeiro, ambas pezas doadas pola Fundación.

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Alonso Eliseo: Xoan Piñeiro. A Guarda, 1981
  • Pablos, Francisco: Xoan Piñeiro. Pontevedra, Deputación provincial, 1982.
  • Pablos, Francisco: Plástica galega. Vigo, Caja de Ahorros Municipal de Vigo, 1981.
  • 20 años de arte en Pontevedra. Pontevedra, Deputación provincial, 1989.
  • Recordo de Xoan Piñeiro. (Colectivo). Vigo. Delegación Local de Cultura, 1982.
  • Xoan Piñeiro Nogueira. A Coruña, Concello (s.a.)
  • Chamoso Lamas. Manuel: «Arte» en Galicia. Barcelona, Edit. Noguer, 1976.
  • Sobrino Manzanares, María Luisa: Historia de Galicia. Vol. II. Barcelona, Edit. Planeta. 1980.
  • Plaza Molina, Gabriel: «Arte» en Galicia. A Coruña, Edic. do Castro, 1981.

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]