Suso Vaamonde

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Suso Vaamonde
Nacemento20 de decembro de 1950
OrixePonte Caldelas, Galicia
Falecemento16 de febreiro de 2000 (49 anos)
 Vigo
Ocupacióncantautor e compositor
Relacionado conVoces Ceibes
Tempo en activo1966–2000
Na rede
http://susovaamonde.com
editar datos en Wikidata ]

Xesús Vaamonde Polo, nado en Rego do Vargo (A Insua, Ponte Caldelas) o 20 de decembro de 1950 e finado en Vigo o 16 de febreiro de 2000, foi un cantautor galego, coñecido como Suso Vaamonde, .

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Compositor dende os dezaseis anos, Suso Vaamonde comezou a darse a coñecer na antiga Asociación Cultural de Vigo. Seguindo por este camiño, entrou dende mozo en contacto coa movida roqueira en Vigo, que o levou a formar parte dos grupos musicais Os Copens e Marco Balorento, este último polo 1966, e co que gaña o seu primeiro premio nun festival organizado por unha emisora de radio da cidade. De aí pasa ó movemento Voces Ceibes a principios dos anos 70, deixando un pouco de lado o seu labor de letrista para, acompañado da súa inseparable guitarra, poñer voz e música ós poemas galegos.

Preso[editar | editar a fonte]

Tanto aquí como na súa posterior carreira en solitario, o seu traballo de cantautor xirou sobre un triplo pensamento que o acompañou ata o leito de morte: defensa dun pobo, dunha terra e dunha fala. En xuño de 1979, na pontevedresa praza da Ferrería nun recital antinuclear, deixándose levar polo fervor do directo, decidiu engadir unha estrofa máis ó popular "Uah!". Este engadido, mostra da súa forte personalidade e fuxida de dobres tinxes, rezaba así:

Cando me falan de España
sempre teño unha disputa
que se España é miña nai
eu son un fillo de puta.

Estas manifestacións foron consideradas "inxurias á Patria con publicidade" e foi condenado en novembro de 1980 a seis anos e un día de prisión. Suso Vaamonde optou por exiliarse, viaxando por Londres e Alemaña e afincándose finalmente na capital venezolana, Caracas. Nestes catro anos fóra de Galicia recibiu apoios de moitos países, pero especialmente de Portugal, a través de artistas que lle prestaron a súa solidariedade: José Afonso, José Mário Branco, Fausto, Adriano Correia de Oliveira,...; personalidades da canción coas que Suso Vaamonde compartiu moitas veces escenario.

No 1984 decidiu volver e entregarse. Logo de 46 días no cárcere de Ourense, un indulto liberouno definitivamente: pode que nisto influíse a propia petición de revisión de condena que Suso Vaamonde fixera ó naquel entón presidente Felipe González; porén, foi o seu antigo compañeiro de Voces Ceibes, Xaime Barreiro Gil (Chuspe), quen máis forte presión fixo dende o seu posto de senador socialista. Unha vez indultado, ofreceu un recital no cárcere ourensán onde estivera recluído, na honra dos que ata o momento foran os seus compañeiros. Así conta o seu irmán Senén a volta e o indulto[1]:

"Cando sucedeu o da canción en Pontevedra -en alusión a unhas estrofas que entonou Suso nas que renegaba de ser español- eu estaba na mili. Lembro que marchou para o exilio e que, alí, en Caracas, tivo unha conversa co presidente español daquela, Felipe González, quen lle prometeu un indulto. Meu pai tamén mantivera conversas aquí. Pero, claro, para obter o indulto tiña que voltar. Fómolo buscar ao Porto e estivo 43 días en prisión ata que o liberaron", relata Senén.

Volta ás xiras[editar | editar a fonte]

Desta etapa é mester reiterar o feito de que, pese as súas fortes conviccións nacionalistas de esquerdas, o Suso Vaamonde cantautor non estaba ligado a sigla política algunha, por iso tampouco ningunha sigla denunciou determinantemente a inxustiza que el sufriu. Posteriormente a estes duros anos, que de seguro os empuxaron a seguir loitando en contra das inxustizas, volveu comezar unha xira por tódolos escenarios de fóra e dentro de España onde houbese algo que reivindicar. O seu obxectivo non era outro que o de seguir loitando por un mundo no que aínda había moito por facer; loitaba como el mellor sabía: a través de discos, colaboracións, e demais actividades que tivesen que ver coa música e coa proclama a través da palabra.

Nos últimos anos o seu traballo centrouse na produción de diferentes artistas e grupos musicais, a través do seu propio selo discográfico, Trebón. Con esta creación conseguiu un importante obxectivo: relanzar novos valores e axudar á creación musical galega en diferentes estilos (corais, bandas de música, rock,...), se ben isto xa o fixera sempre, empuxando á formación de grupos tan afamados como A Roda (no que coincidiu co seu irmán Luís).

Homenaxes e pasamento[editar | editar a fonte]

O 12 de novembro de 1999 recibiu unha homenaxe en Salvaterra de Miño, nun acto celebrado pola Sociedade Cultural e Desportiva do Condado, en agradecemento e recoñecemento do labor e traxectoria do cantautor. Alí xa se sabía que no verán dese mesmo ano se lle detectara un cancro, pouco despois de realizar o seu último recital, en honra ó seu amigo e entón alcalde de Moraña, José Eiras, que se xubilaba coma mestre. Logo xa non puido cantar máis... ata o día da súa homenaxe (ou, ó menos, intentouno).

No pavillón, lugar onde se celebraba esta homenaxe, había arredor dos 3.000 asistentes e un sen fin de artistas galegos que tamén lle tiñan moito que agradecer: A Quenlla, Muxicas, Bieito Romero (Luar na Lubre), Emilio Cao, Uxía Senlle, Tino Baz, Saraibas, As Cantareiras do Berbés, María Manuela, A Roda, Treixadura,... Con dicir que o acto comezou ás 22 horas e ás 5 da madrugada aínda había artistas tocando. Aquel día Suso Vaamonde tamén quixo subir ó escenario e agradecer aquela celebración, mais quen subiu foi un cantautor rouco e con bágoas nos ollos que, coa teima e a loita que o caracterizara durante toda a súa vida, asegurou que a forza de todos lle axudarían a matar o "becho", como el lle chamaba á súa letal enfermidade.

A "Persoa máis representativa na historia da música do noso país", en palabras do poeta Manuel María, morreu o 16 de febreiro de 2000, cando contaba con 49 anos de idade, sobre as 7 da mañá, na Clínica Fátima de Vigo. Este feito supuxo un golpe para a identidade e a música galegas, en opinión de diferentes persoeiros da vida cultural. O seu pasamento tivo en medios de comunicación a repercusión da que, porén, prescindiran as súas cancións. O funeral pola súa morte levouse a cabo na Igrexa dos Xesuítas, onde estudara dende os once anos: funeral destacable porque incluso nesta cerimonia soaron as súas cancións en voces de compañeiros e do seu irmán Luís. Posteriormente, veu a súa homenaxe en morte. Foi o sábado 19 de febreiro de 2000 á beira do río Oitavén ó seu paso polo concello de Ponte Caldelas [2], onde se verteron definitivamente as súas cinsas, tal e como el pedira. Alí reuníronse representantes da vida cultural e política galegas, ademais de xente do pobo, co fin de unir música e poesía para despedir a alguén que xa o fixera en vida, converténdose nun referente da música de compromiso de Galicia.

Baixo lemas e bandeiras de diferentes cores, interpretaron cancións que Suso Vaamonde popularizara, grupos como A Quenlla, A Roda, Pilocha ou Tino Baz, e recitaron poemas diferentes escritores presentes, coma Méndez Ferrín ou Bernardino Graña. Tamén se leron escritos redactados especialmente para esta homenaxe, por poetas coma Xosé María Álvarez Cáccamo e Manuel María: todos eles expresaron o seu sentir por un home e cantautor que, segundo eles, terá páxina de honra na historia de Galicia.

O himno galego soou cando as cinsas foron vertidas no río, e, coma colofón final, os presentes entoaron o "Volvín á terra pro perdín o amor", de Bernardino Graña, que tan popular fixera en vida Suso Vaamonde. Cabe salientar unhas palabras de Méndez Ferrín neste acto de despedida: "Suso terá sempre coa súa palabra de esperanza o sentimento de home ceibe". No lugar onde as súas cinsas foron esparexidas érguese hoxe unha placa conmemorativa, ó igual que nalgunha que outra rúa de lugares como Chapela ou Vigo.

Obra musical[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]