Xosé Luís Franco Grande

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Xosé Luís Franco Grande
Xosé Luís Franco Grande - Redondela.jpg
Placa de homenaxe en Redondela
Nacemento 17 de febreiro de 1936
Lugar Santa María de Tebra, Tomiño
Nacionalidade Galega
Ocupación Avogado e escritor
Premios Premio Nacional de Literatura Rosalía de Castro
editar datos en Wikidata ]

Xosé Luís Franco Grande, nado en Tebra (Tomiño) o 17 de febreiro de 1936, é un escritor e avogado galego.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Primeiros anos e vila natal[editar | editar a fonte]

Fillo de mestres rurais aprendeu dende pequeno a querer a lingua do seu País. O seu imaxinario popular dos seus eidos nativos tingue a totalidade da súa obra literaria. Intimista, pero tamén descritivo, aborda con lirismo a paisaxe da súa infancia, superando, segundo estudosos da súa obra "a tódolos escritores da súa xeración". A súa vila natal, Tomiño estará presente de forma directa ou indirecta en todas as súas obras. Nesta contorna xeográfica recolleu moitas variantes dialectais que incorporou na súa obra Diccionario galego-castelán.

Estudos e activismo[editar | editar a fonte]

Estudou dereito na Universidade de Santiago de Compostela. Foi varias veces galardoado nas Festas Minervais e obtivo tamén o premio Eduardo Pondal grazas ao seu poemario Brétemas de vieiro. Para entender o papel de Franco Grande nas letras galegas é imprescindible saber que el e a súa xeración son a ponte entre a Xeración Nós, moitos deles mortos, e outros, os sobreviventes sometidos á crueldade da represión franquista. A Xeración Galaxia, como se deu en chamar a estes sobreviventes do galeguismo da posguerra, conforma unha nova xeración de mozos forxados na Universidade compostelá na continuación do labro regaleguizador iniciado no primeiro terceiro do século XX. Franco Grande vai ter unha participación decisiva no traballo que desenvolverá a Editorial Galaxia. O seu libro Os anos escuros relata con migalleira análise ese proceso no que van xurdindo novos valores, tanto no ámbito literario como na dinamización cultural e política.

Creador literario[editar | editar a fonte]

A obra literaria de Franco Grande abrangue tódolos campos, iniciándose durante a súa etapa de estudante en Compostela, onde obtén en cinco ocasións o primeiro premio e a flor natural nas Festas Minervais. Con só 19 anos, o Centro galego de Bos Aires premiou o seu libro de poemas Brétemas de Vieiro;[1] en 1957 publica a peza teatral Vieiro Choído. O seu libro de poemas Entre o si e o non foi galardoado co Premio Nacional de Literatura. No 1968 publica a súa obra de vital importancia para a lingua galega, o Dicionario Galego-Castelán publicado pola Editorial Galaxia o 25 de outubro de 1968. Unha obra que había ser necesaria, imprescindible, un par de anos máis tarde cando se incorpora o estudo da lingua galega no sistema educativo. Ese dicionario foi un instrumento de vital importancia para que varias xeracións de galegos e galegas tivesen a oportunidade de coñecer a nosa lingua. Esta obra foi reeditada moitas veces ata completar un total aproximado de medio millón de exemplares vendidos. Os dicionaristas adoitan falar do "Franco Grande" como unha denominación que marcou unha época. Pertence a Xeración das Festas Minervais e ó movemento literario Escola da Tebra.[1]

Son salientables os milleiros de colaboracións como articulista nos medios de comunicación, sempre defendendo a nosa identidade e as súas manifestacións culturais.

Autor tamén de varias pezas teatrais, e cultiva tamén o ensaio e a crítica literaria. Ingresou na Real Academia Galega o 3 de xullo de 1998.[2]

Dinamizador cultural[editar | editar a fonte]

O labor do tomiñés non só se limitou a traballar no campo da literatura. Dirixiu un espazo radiofónico -Raíz e Tempo- que emitía semanalmente na emisora "La Voz de Vigo" nunha franxa horaria de moita audiencia; participou como fundador da Asociación Cultural de Vigo, a única asociación de marcado carácter galeguista creada na década dos anos sesenta; neste período Cintia, unha cantautora catalá, gravou na discografía Digsa, o poema "Venceremos Nós" do poeta Xosé Luís Franco Grande. Anos despois converteuse no himno das mobilizacións estudantís que se produciron en Santiago de Compostela no 1968 contra o franquismo. Foi conferenciante e participou na creación do Partido Socialista Galego na clandestinidade. Forma parte do consello reitor do IGADI.

Vida persoal[editar | editar a fonte]

Traballou como avogado e xefe xurídico de Caixanova. Ten dúas fillas e catro netos.

Obra[editar | editar a fonte]

Entre o si e o non, de Xosé Luís Franco Grande, esta incluído na Biblioteca Galega 120.

Teatro[editar | editar a fonte]

Poesía[editar | editar a fonte]

Dicionarios[editar | editar a fonte]

  • Diccionario galego-castelán, 1968, Galaxia.
  • Vocabulario galego-castelán, 1972, Galaxia.

Ensaio[editar | editar a fonte]

Traducións[editar | editar a fonte]

Epistolario[editar | editar a fonte]

Obras colectivas[editar | editar a fonte]

Recoñecementos[editar | editar a fonte]

  • Foi nomeado fillo predilecto do concello de Tomiño en 2011.
  • No 2009 recibiu o premio San Martiño a Normalización Lingüística.

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]