María Victoria Moreno

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
María Victoria Moreno
Fotografía familiar de María Victoria Moreno recortada.jpg
M.ª Victoria nos anos 90.
Nome completo María Victoria Moreno Márquez
Nacemento 1 de maio de 1939
Lugar Valencia de Alcántara
Falecemento 22 de novembro de 2005 (64 a.)
Lugar Pontevedra
Nacionalidade España
Alma máter Universidade de Madrid
Cónxuxe Xosé Luis Llácer [1]
Pedro Ferriol Suárez
Fillos Begoña Llácer
Xéneros Literatura infantil e xuvenil, narrativa, poesía, ensaio
Influíu Fina Casalderrey
Estudos Filoloxía Románica
Profesión Profesora de ensino secundario
María Victoria Moreno firma.JPG
editar datos en Wikidata ]

María Victoria Moreno Márquez, nada en Valencia de Alcántara (provincia de Cáceres) o 1 de maio de 1939 e finada en Pontevedra o 22 de novembro de 2005,[2] foi unha escritora de literatura infantil e xuvenil en lingua galega e profesora de ensino secundario en institutos de Lugo, Sanxenxo e Pontevedra.

En 2018 será a figura protagonista do Día das Letras Galegas,[3] sendo a cuarta muller, tras Rosalía de Castro, Francisca Herrera Garrido e María Mariño, que leva ese recoñecemento na historia da celebración.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Naceu en 1939,[4] se ben na súa mocidade dixo que nacera en 1941 para comezar o bacharelato coas rapazas menores ca ela porque non tivera ocasión de se matricular antes.[5] Do mesmo xeito, tamén falseou a súa idade ao comezar os estudos universitarios.[6] É por iso que algunhas fontes sinalan 1941 como o ano de nacenza da autora.

Valencia de Alcántara, localidade natal de María Victoria.

O seu pai, Vicente Moreno Moreno, fora mobilizado en 1937 na Facultade de Dereito para ir á fronte na guerra civil española. Nese mesmo ano, durante un permiso, casou coa mestra Sara Márquez Bueno. A nai quedou na casa dun irmán seu a quen destinaran como policía á vila de Valencia de Alcántara, na fronteira con Portugal. Tivo tres irmáns: Sara (1940), Antonio (1942) e Rafael (1943).

En 1949 morreu o seu pai por mor da tuberculose, e a nai puxo escola en Sepúlveda, Provincia de Segovia. Como alí non había instituto, tanto Victoria como a súa irmá Sara tiveron que ir facer o bacharelato fóra. En 1951 conseguiu unha bolsa de estudos e foi a Barcelona, interna nun colexio da Sección Femenina —a súa irmá Sara foi enviada a Sanlúcar de Barrameda—. Despois licenciouse en Filoloxía Románica na Universidade de Madrid, onde tivo de profesores a Rafael Lapesa e Dámaso Alonso.[4]

Casou con Xosé Luis Llácer, compañeiro da facultade, invidente, dez anos maior ca ela.[7]

Tras dous anos en Lugo, onde tivo por alumno a Xesús Rábade Paredes,[3] e unha temporada en Vilalonga (Sanxenxo), onde comezou a escribir a novela Anagnórise, chegou a Pontevedra en 1963 con praza de profesora (despois catedrática), e deu clase no IES Valle-Inclán e no IES Gonzalo Torrente Ballester.

Traslado da denegación de autorización para a concesión de pasaporte.[6]

Participou activamente na vida cultural e política de Pontevedra e do país. A súa fascinación dende moi nova por Galicia e pola súa lingua provocaron nela unha entrega absoluta á defensa e promoción do galego.[8] En xullo de 1973 foille retirado o pasaporte por participar nuns cursos de galego que organizara o Ateneo de Ourense, presidido por Manuel Peña Rey. María Victoria impartira eses cursos, non remunerados, en Pontevedra e Vilagarcía de Arousa desde 1971. A policía receaba tamén da súa amizade con Xesús Alonso Montero que coñecera no Instituto Masculino de Lugo, cando ela fora profesora alí, e el catedrático.[7]

Eu non son alófona porque o que practico, se é que escribo, podería definirse coma unha amorosa autofonía (…). A miña relación con Galicia e a miña opción pola súa lingua é simplemente unha historia de amor.

— Mª Victoria Moreno en 1993, no congreso "Poetas alófonos en lingua galega".[3]

Morreu aos 64 anos de idade, vítima dun cancro de mama.[9][10]

Ademais de novelas e contos, escribiu obras de ensaio, colaborou en libros de texto e dirixiu a colección Árbore da editorial Galaxia. Como lectora, no ámbito das letras en galego nunca agochou o seu gusto pola narrativa de Ramón Otero Pedrayo ou de Carlos Casares:

[para ler boa literatura, lía] a Miguel de Cervantes, evidentemente. E tamén a Antoine de Saint-Exupéry (...) E gústame a prosa dos hispanoamericanos inmediatamente anteriores ao boom. Miguel Ángel Asturias, por exemplo (...) Gústanme os escritores éticos e con compromiso, cunha prosa exuberante. E de Galicia gústanme os mellores que hai. Valoro moito a lírica medieval, a prosa de Otero Pedrayo e de Carlos Casares, a poesía de Fernán Vello.[11]

A súa biblioteca persoal, de 4 500 volumes, incluídas varias edicións e uns 150 estudos de Don Quixote, foi doada ao IES Gonzalo Torrente Ballester.[12]

Obra[editar | editar a fonte]

En galego[editar | editar a fonte]

Literatura infanto-xuvenil
Anagnórise na BG120.
Ensaio
Narrativa
Poesía
  • Elexías de luz, Vigo, Xerais, 2006.
Traducións
Obras colectivas
IES Valle-Inclán, onde traballou.
IES G. Torrente Ballester de Pontevedra, onde deu clase e ao que cedeu a súa biblioteca particular.
  • "O cataventos", en Contos pra nenos, Vigo, Galaxia, 1979.
  • "Comentarios de texto: descubrir a realidade", en Xornadas da Lingua Galega no Ensino, Santiago, Xunta, 1984.
  • Literatura século XX. Iniciación universitaria, Vigo, Galaxia/SM, 1985. Con Xesús Rábade Paredes.[25]
  • "Nico e Miños", en 8 contos, Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 1989.
  • "Querida avoa", en Lerias, Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 1991.[26]
  • "S.O.S.", en Contos de hogano, Santiago de Compostela, El Correo Gallego, 1992.
  • "O libro das saudades e os degoiros", en Ruta Rosalía 1993, Caixa Galicia. Santiago de Compostela, 1993.
  • "Pan con chocolate", en Relatos para un tempo novo, Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 1993.
  • "Discurso pronunciado por Xesús Alonso Montero no acto no que recibiu o Pedrón de Ouro", en Comentarios de textos populares e de masas, Vigo, Xerais, 1994.
  • "¿Escritora alófona eu?", en Poetas alófonos en lingua galega, Vigo, Galaxia, 1994.
  • E dixo o corvo..., Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 1997.[27]
  • "¡Xa non teño medo!", en A maxia das palabras, Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 1998-1999.
  • "Amigos de mil cores", en Campaña de Lectura 2001, Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 2001.
  • "Carta de amor", en Carlos Casares: a semente aquecida da palabra, Santiago de Compostela, CCG, 2003.[28]
  • "O encontro", en Un libro, a maior aventura, Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 2003.
  • "O grumete", en Contos de charlatáns, grumetes, botas e fendas, Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 2004.
Obra en revistas
  • "Estou a escribir a contrarreloxo". Entrevista con Xosé A. Neira Cruz, Fadamorgana. Santiago de Compostela, nº 3 (decembro 1999).

En castelán[editar | editar a fonte]

Edicións
  Non atopei mellor tratado de amor que o capítulo XXI de Le petit prince, o que comeza decindo: «C'est alors qu'apparut le renard...»

— M.V.M., [7]

Obra en revistas
  • "M.V.M., una profesora feliz de serlo". CLIJ: cuadernos de literatura infantil y juvenil (Barcelona) (41): 48–50. xullo-agosto de 1992. [7]
Novela
Traducións

Recoñecementos[editar | editar a fonte]

Placa na pontevedresa avenida de Vigo, onde viviu: "As persoas estamos feitas para levar adiante os proxectos máis fermosos".

Foi finalista do Premio Café Gijón e obtivo o primeiro premio dos Jogos Florais Minho-Galaicos de Guimarães co relato La casa de las Marías.

En 2017 foi escollida, por un voto de diferenza,[30] para ser a personalidade homenaxeada no Día das Letras Galegas correspondente ao ano 2018.[3] Os outros candidatos foron Ricardo Carballo Calero, Plácido Ramón Castro del Río, Antón Fraguas Fraguas e Eusebio Lorenzo Baleirón.[31]

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Multimedia externa
imaxes
Fotografía 1 (pasaporte)
Fotografía 2
Fotografía 3 (c) Gonzalo Salgado
Retrato pop art da autora. 
 
De esq. a der.: Pedro Ferriol (marido de Mª V. Moreno), Tito Seixas (libreiro amigo) e Begoña Llácer (filla). 

Notas[editar | editar a fonte]

  1. "Concurso de cuentos en homenaje a Victoria Moreno". La Voz de Galicia (en español). 13/2/2006. 
  2. Un abrazo, María Victoria, entrada no blog de Manuel Bragado (editor de parte da obra de Moreno). A noticia difundida en medios como La Voz de Galicia ou El Correo Gallego sinalan o 22 de novembro de 2005 como data do seu pasamento, namentres que outras cabeceiras mencionan o día 21.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 "O Día das Letras Galegas de 2018 estará dedicado a María Victoria Moreno…". RAG. 17/6/2017. 
  4. 4,0 4,1 Soto Meijomence, Alejandra: María Victoria Moreno. A reivindicación da literatura infantil e xuvenil "Álbum de mulleres". CCG. 2007.
  5. Vila, Sara (29/11/2017). "Por enriba de todo, María Victoria Moreno era mestra". Diario de Pontevedra. 
  6. 6,0 6,1 Casalderrey, F. e Aleixandre, M. (2017). "A verdadeira data de nacemento de María Victoria Moreno". Grial (215): 12–13. ISSN 0017-4181. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Moreno, M. V. (1992). "M.V.M., una profesora feliz de serlo". CLIJ (41): 48–50. 
  8. 8,0 8,1 Soto, Isabel (6/2/2006). "Despedidas que mancan o corazón". LG3. O soportal da literatura galega. CCG. 
  9. "Morre María Victoria Moreno, autora de Anagnórise" Vieiros.
  10. "A escritora allea e nosa que cativou o público infantil e xuvenil" RAG, 20/11/2015.
  11. Neira Cruz, X. A. (decembro de 1999). "Estou a escribir contrarreloxo". Fadamorgana. Revista Galega de Literatura Infantil e Xuvenil (3): 16. 
  12. "Maestra, escritora y generosa". Faro de Vigo (en español). 14/5/2011. 
  13. Existen versións en aranés, catalán, castelán e éuscaro.
  14. A festa no faiado imaxe da portada.
  15. Existen versións en catalán e castelán.
  16. 16,0 16,1 Existe versión en castelán.
  17. Anagnórise, vista previa en Google Books
  18. Existe versión en catalán.
  19. Ficha, na páxina de Galaxia, da edición de 2017
  20. Guedellas de seda e liño, vista previa en Google Books.
  21. Selección de relatos espallados que foran publicados maioritariamente en libros colectivos.[1]
  22. As linguas de España imaxe da portada.
  23. Verso e prosa imaxe da portada.
  24. 24,0 24,1 Mª Victoria Moreno Márquez na páxina da BiTraGa.
  25. Imaxe da portada de Literatura século XX
  26. Ficha de Lerias na Biblioteca Virtual Galega.
  27. Publicado para os nenos ingresados no Hospital Xeral de Galicia. Edición coordinada por Carme Porto e Lourdes Maceiras.
  28. "Carta de amor" en Dialnet.
  29. "Lembranza de María Vitoria Moreno" Galaxia, 17/7/2009.
  30. "Unha elección gañada in extremis por un voto". Faro de Vigo. 18/6/2017. 
  31. "A RAG elixe o sábado a figura literaria que protagonizará o Día das Letras de 2018" RAG, 13/6/2017.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]