Nélida Piñon

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Nélida Piñon
Nelidapinon.jpg
Nacemento3 de maio de 1937 e 1938
 Río de Xaneiro
NacionalidadeBrasil
Alma máterPontifícia Universidade Católica do Rio de Janeiro
Ocupaciónescritora e novelista
PremiosPremio Príncipe de Asturias das Letras, Medalla Castelao, Premio Casa de las Américas, FIL Award, Orde do Mérito Cultural, doutor honoris causa pola Universidade de Santiago de Compostela, doutor honoris causa pola Universidade Nacional Autónoma de México, Prêmio Jabuti e Menéndez Pelayo International Prize
editar datos en Wikidata ]

Nélida Cuinas Piñon, coñecida como Nélida Piñón,[1] nada no Río de Xaneiro o 3 de maio de 1937, é unha escritora brasileira. Foi presidenta da Academia Brasileira das Letras. O seu nome é un anagrama do nome do avó, Daniel.[2] Está considerada unha das maiores escritoras do Brasil.[3]

Relación con Galicia[editar | editar a fonte]

É de familia de emigrantes galegos, de Almofrei (Cerdedo-Cotobade), e sempre ten feito gala de que Galicia, a marcou profundamente.[4] A súa nai, Carmen, falecida en 1998, foi a súa gran referencia xjunto co avó, o pai morreu en 1958. Aos catro anos foi vivir a Copacabana. Aos dez, viaxou sos seus pais a Almofrei.[5] Visitou Galicia en moitas ocasións participando e actos culturais e palestras.

Ten recibido varias homenaxes en Galiciaː

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Nélida Piñón en 1971

Licenciada en Xornalismo pola Facultade de Filosofía da da Pontificia Universidade Católica do Río de Xaneiro. Ampliou estudos na Universidade de Columbia (EE.UU.). Xa en 1970 inaugurou a primeira cátedra de Creación Literaria na Universidade Federal de Río de Xaneiro e foi titular da cátedra Dr. Henry King Stanford de Humanidades da Universidade de Miami (1990 - 2003) e exerceu como profesora visitante en universidades como as de Harvard, Georgetown, John Hopkins e Columbia. Ademais, impartiu docencia en universidades de Francia, España e Perú. É colaboradora habitual en medios de comunicación brasileiros.[12] Foi editora e membro do consello editorial de varias revistas no Brasil e Exterior. Tamén ocupou cargos no consello consultivo de diversas entidades culturais na súa cidade natal.

Salientou sempre na loita a favor da condición feminina, sendo a primeira muller que presidiu a Academia Brasileira de Letras (entre 1995 e 1996).

De carácter aberto e extravertido, Nélida sentiu moi cedo a paixón pola literatura. Estreou na literatura co romance "Guia-mapa de Gabriel Arcanjo", publicado en 1961, que ten como temas o pecado, o perdón e a relación dos mortais con Deus.

A súa obra xa foi traducida na Alemaña, Italia, España, Rusia, Estados Unidos etc.

A crítica internacional ten salientado sempre a calidade da súa obra, a forza da súa imaxinación e maila súa capacidade de expresar literariamente os soños da gran familia iberoamericana, como ben indicou en 1989 The New York Times Book Review.

A República dos Soños[editar | editar a fonte]

Nélida Piñon, sen data

Esta novela de 1977[13] foi publicada pola Editoria Galaxia en 2015, traducida por M.ª Dolores Torres París. A novela conta a historia de dous rapaces que embarcan en Vigo rumbo ao Brasil. É o ano 1913, o éxodo de emigrantes galegos acabaría por ser unha sangría de máis de millón e medio de persoas que atravesan o Atlántico á procura da súa "república dos soños". Segundo a editoraː "Novela intensa e audaz, concibida coa forza tumultuosa desa enorme epopea que foi a emigración a América, Nélida Piñon escribe esta historia dunha maneira engaiolante. Todo un legado de resistencia e vontade por sobrevivir é trasmitido a través dos dous protagonistas, o tiunfador Madruga e o soñador Venancio. Dous xeitos de reflectir as glorias e frustracións dunha experiencia inesquecible e sempre presente na memoria de todos os galegos."[14]

Obras[editar | editar a fonte]

Novela[editar | editar a fonte]

  • Guia-mapa de Gabriel Arcanjo (1961). Rio de Janeiro: Edições GRD.
  • Madeira Feita Cruz (1963). Rio de Janeiro: Edições GRD.
  • Fundador (1969). Rio de Janeiro: José Álvaro Editor, 1969. Premio Especial Walmap 1969.
  • A Casa da Paixão Fundador (1969). Rio de Janeiro: José Álvaro Editor, 1969. Premio Especial Walmap 1969.
  • Tebas do Meu Coração (1974). Rio de Janeiro: José Olympio.
  • A Força do Destino (1977). Rio de Janeiro: Editora Record.
  • A República dos Sonhos (1977). Rio de Janeiro: Francisco Alves. Prêmio da Associação de Críticos de Arte – Melhor Ficção de 1985. Prêmio PEN Clube.
  • A Doce Canção de Caetana (1987). Rio de Janeiro: Editora Guanabara.
  • Vozes do Deserto (1987). Rio de Janeiro: Record. Unha relectura de As mil e unha noites, á que adicou varios anos de investigación mergullándose no universo do mundo árabe e oriental.

Relato[editar | editar a fonte]

  • Tempo das Frutas (1966). Rio de Janeiro: José Álvaro Editor.
  • Sala de Armas (1966). Rio de Janeiro: José Olympio Editora.
  • O Calor das Coisas (1980). Rio de Janeiro: Editora Nova Fronteira.
  • O Cortejo do Divino e outros Contos Escolhidos (1999). Porto Alegre.
  • La camisa del marido (2014). Alfaguara. 9 relatos.[15]

Infanto xuvenil[editar | editar a fonte]

  • A Roda do Vento (1999). São Paulo: Ática. Novela

Crónicas[editar | editar a fonte]

  • Até Amanhã, Outra Vez (1999). Rio de Janeiro: Record.

Ensaios[editar | editar a fonte]

  • O Ritual da Arte (inédito). Ensaio sobre a creación literaria
  • Pão de Cada Dia (1994). Rio de Janeiro: Nova Fronteira.
  • La Seducción de La Memória (2006). México, ensaios inéditos no Brasil. México
  • Aprendiz de Homero (2006). Rio de Janeiro: Record.
  • Filhos da América (2006). Rio de Janeiro: Editora Record.

Memorias[editar | editar a fonte]

  • Coração Andarilho (2009). Rio de Janeiro: Record.
  • Livro das Horas (2012). Rio de Janeiro: Record. Textos de carácter autobiográfico.
  • Uma furtiva lágrima (2019). Temas e Debates. Reúne pensamentos, reflexións, memórias, aforismos e confesións.

Discursos[editar | editar a fonte]

  • O Presumível Coração da América (2002). Rio de Janeiro: ABL/Topbooks.

Obras traducidas a outras linguas[editar | editar a fonte]

  • Tempo das Frutasː Francés: Le Temps des fruits. Trad.: Violante do Canto e Yves Coleman. Paris: Des Femmes, 1993. Alemán: Ed. Luchterhand, 1996.
  • Fundadorː Español: Fundador. Trad.: Ida Vitale. Buenos Aires: Emecé, 1973. Polonés: Zalozyciel. Trad.: Janina Z. Clave. Cracóvia: Wydawnictwo Literackie, 1977. Francés: Fondateur. 1998.
  • A Casa da Paixãoː Francés: La Maison de la passion. Trad. Geneviève Leibrich. Paris: Stock, 1980. Paris, Des Femmes, 1987. Alemán: Zúric: Ed. Ammann, 1996.
  • Sala de Armasː Español: Sala de Armas. Trad.: Maria Elena Del Rio. Argentina, Plus Ultra, 1983; trad. Jorge A. Pomar. Cuba, Arte y Literatura, 1989. Barcelona, Planeta de Agostini; Cadena de Hoteles NH, 1996.
  • Tebas do Meu Coraçãoː Español: Tebas de mi corazón. Trad.: Angel Crespo. Madrid: Alfaguara, 1978. México, Fin de Siglo, 1991.
  • A Força do Destinoː Francés: La Force du destin. Trad.: Geneviève Leibrich. Paris: Des Femmes, 1987. Español: La fuerza del destino. Trad.: Mario Merlino. Barcelona: Versal, 1990.
  • Il nuevo regno (contos selecionados)ː Italiano: Trad. Adelina Aletti. Florença, Giunti, 1989.
  • A República dos Sonhosː Inglés: The Republic of Dreams. Trad.: Helen Lane. USA, Knopf, 1989. USA: University of Texas Press, 1991. Inglaterra: Picador, 1994. Francés  La République des rêves. Trad. Violante do Canto e Yves Coleman. Paris: Des Femmes, 1991. Español: La Republica de los sueños. Trad.: Elkin Obregón Sanín. Colômbia: Norma, 1992.
  • A Doce Canção de Caetanaː Español: La dulce cancion de Cayetana. Trad.: Mario Merlino. Madrid: Mondadori, 1990. Dulce canción de Caetana. Trad. Elkin Obregón. Colômbia: Norma, 1994. Inglés: Caetana’s Sweet Song. Trad.: Helen Lane. USA: Knopf, 1992. Ruso: Moscou: Raduga, 1993.
  • O Calor das Coisasː Español: El calor de las cosas y otros cuentos. México, 2000.

Premios, honras e distincións[editar | editar a fonte]

Ademais dos xa citados en Galiciaː

  • Membro da Academia Brasileira de Letras desde 1989, e primeira muller en presidir unha Academia de Letras no mundo.[12]
  • Premio de Literatura Latinoamericana y del Caribe Juan Rulfo en 1995. Primeira muller en recibir o premio.
  • Premio Ibero-Americano de Narrativa Jorge Isaacs en 2001
  • XVII Premio Internacional Menéndez Pelayo en 2003. Primeira muller en recibir o premio.[16]
  • Premio Puterbaugh Fellow, 2004, Universidade de Oklahoma e revista The World Literature Today.
  • Premio Príncipe de Astúrias en 2005.[12]
  • 2005, Premio Jabuti (Brasil), Mellor Libro do Ano por Vozes do deserto
  • 2010,Premio Internacional Terenci Moix de Literatura, Cinematografía y Artes Escénicas (España).
  • En 2011 foi inaugurada a biblioteca Nélida Piñon no Instituto Cervantes em Salvador/Bahia.[17]
  • No dia 21 de setembro de 2012 no marco da XXII Cumbre Iberoamericana de xefas e Xefes de Estado no Bicentenario da Constituición de Cádiz, foi nomeada Embajadora Iberoamericana de la Cultura.[18]
  • En 2013, Premio Cátedra Enrique Iglesias outorgado pelo Banco Interamericano de Desenvolvimento – BID, em Washington, USA. Primeira muller en recibir o premio.[19]
  • En 2015, Premio El Ojo Crítico Iberoamericano, Radio Nacional de España.[20]
  • 2019, Premio Vergílio Ferreira (Portugal).[21]

Na súa biografia constan máis de 20 premios brasileiros e internacionais, e mais de 40 condecoracións nacionais e internacionais entre elas:

  • Brasilː Ordem do Cruzeiro do Sul, Comenda do Barão do Rio Branco, Ordem do Mérito Cultural, Ordem do Cruzeiro do Sul, Medalha Tiradentes, concedida pola Assembléia Legislativa do Estado do Rio de Janeiro, Ordem do Mérito Cultural, Medalha Tiradentes, concedida polo Governo de Minas Gerais.
  • Españaː Premio Reina Isabel La Católica[22], Medalha de Honor de la Emigración.
  • Portugalː Medalha Dom Afonso Henriques.[23]
  • Méxicoː Medalha Aquila do México.
  • Franciaː Chevalier des Arts et des Lettres, concedido pelo Governo Francês.
  • Chileː Medalha Gabriela Mistral, comemorativa dos 50 anos de outorgamento do Premio Nobel á poetisa chilena.

Recibiu varios títulos Honoris Causa: Université de Poitiers (Francia) Florida Atlantic University (EUA), Universidade de Rutgers (EUA), Universidade de Montreal (Canadá) Universidade Católica de Porto Alegre (Brasil), UNAM (México).

Notas[editar | editar a fonte]

  1. "Nélida Piñon. Departamento de Bibliotecas y Documentación del Instituto Cervantes". www.cervantes.es (en castelán). Consultado o 2020-04-29. 
  2. Piñón, Nélida (2009). Corazón andariego. Alfaguara. p. 12. 
  3. de 2017, Por Luis Novaresio 14 de mayo. "Nélida Piñón: "Estoy feliz porque la literatura me ha permitido estar en este lugar y vivir en todos los mundos"". Infobae (en castelán). Consultado o 2020-04-29. 
  4. "Nélida Piñon se siente mujer gallega". La Voz de Galicia (en castelán). 2019-02-20. Consultado o 2020-04-29. 
  5. "Nélida Piñón" (en castelán). 2020-04-14. 
  6. "USC TV - Investidura Doutor Honoris Causa. Nélida Pinón". tv.usc.gal. Consultado o 2020-04-29. 
  7. "A cercanía da filla de Cotobade". La Voz de Galicia. 2005-04-02. Consultado o 2020-04-29. 
  8. "O PEN Clube homenaxea a Nélida Piñón, Esther Vázquez e Díaz Pardo". La Voz de Galicia (en castelán). 2005-01-21. Consultado o 2020-04-29. 
  9. "Premio: Premio Relato Breve Nélida Piñón. Cultura de Galicia". www.cultura.gal. Consultado o 2020-04-29. 
  10. "Membros da Academia - Plenario - Real Academia Galega". academia.gal. Consultado o 2020-04-29. 
  11. "A casa do pobo de Borela pasará a chamarse Casa Cultura Nélida Piñón". Pontevedra Viva. Consultado o 2020-04-29. 
  12. 12,0 12,1 12,2 "Nélida Piñon". Academia Brasileira de Letras (en portugués). Consultado o 2020-04-29. 
  13. Villarino-Pardo, M. Carmen. "Aproximaçao à obra de Nélida Piñón, "A república dos sonhos"". minerva.usc.es. 
  14. "A república dos soños". Editorial Galaxia. Consultado o 2020-04-29. 
  15. "Nélida Piñón vuelca en ‘La camisa del marido’ una crítica hacia el patriarcado". www.elcorreogallego.es/tendencias (en castelán). 
  16. "La escritora Nélida Piñón recibió el premio Menéndez Pelayo en Santander". La Voz de Galicia (en castelán). 2003-07-10. Consultado o 2020-04-29. 
  17. "Información general de la biblioteca del Instituto Cervantes de Salvador.". salvador.cervantes.es. Consultado o 2020-04-29. 
  18. "Embajadores Iberoamericanos de la Cultura. SEGIB" (en castelán). Consultado o 2020-04-29. 
  19. France-Presse), AFP (Agencia. "Escritora brasileña Nélida Piñon recibe premio del BID por su aporte a cultura". Hdhod - Spain (en castelán). Consultado o 2020-04-29. 
  20. RTVE, PRENSA (2014-12-09). "La escritora Nélida Piñón, primera galardonada con 'El Ojo Crítico' Iberoamericano de RNE". RTVE.es (en castelán). Consultado o 2020-04-29. 
  21. Lusa, Agência. "Universidade de Évora entrega Prémio Vergílio Ferreira à escritora Nélida Piñon". Observador (en portugués). Consultado o 2020-04-29. 
  22. "Nélida Piñon. Departamento de Bibliotecas y Documentación del Instituto Cervantes". www.cervantes.es. Consultado o 2020-04-29. 
  23. "Acadêmica e escritora Nélida Piñon lança o livro ‘Uma furtiva lágrima’, no dia 16 de maio, quinta-feira, na Livraria Travessa do Leblon". Academia Brasileira de Letras (en portugués). 2019-05-02. Consultado o 2020-04-29. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]