Xosé Neira Vilas

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Xosé Neira Vilas
Medalla Castelao Galiza Spain.png
Medalla de Galiza.svg
Xosé Neira Vilas (AELG)-4.jpg
Neira Vilas en 2009.
Datos persoais
Nacemento 3 de novembro de 1928
Lugar Vila de Cruces
Falecemento 27 de novembro de 2015
Lugar Vila de Cruces
Cónxuxe Anisia Miranda
Actividade
Lingua Galego
Xéneros Narrativa, ensaio, poesía

Xosé Neira Vilas, nado en Gres (Vila de Cruces) o 3 de novembro de 1928 e finado o 27 de novembro de 2015,[1] foi un escritor galego.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Fillo de labregos, estudou comercio por correspondencia e traballou de contable. En xaneiro de 1949 emigrou a Arxentina e entra en contacto con galeguistas como Luís Seoane, Rafael Dieste, Ramón Suárez Picallo, Lorenzo Varela ou Ramón de Valenzuela e en 1953 funda as Mocedades Galeguistas, casa coa escritora Anisia Miranda en 1957 e funda a editorial Follas Novas. En 1961 marcha a Cuba coa súa dona.

Logo de trinta e un anos na illa caribeña, xa xubilados, regresan a Galicia en 1994 para viviren en Gres onde dirixen a Fundación Xosé Neira Vilas e continúan co labor cultural e periodístico.

Xosé Neira Vilas é membro numerario da Real Academia Galega, Doutor Honoris Causa polas Universidades da Coruña e da Habana,[Cómpre referencia] Premio da Crítica Española (narrativa) e premio da Crítica Galega (ensaio). Recibiu a medalla Castelao, o Pedrón de Honra, o premio Celanova Casa dos Poetas, o Premio Laxeiro, o Premio Trasalba (2004) e a Medalla de Ouro de Galicia (2015), e foi nomeado socio de honra da Asociación de Escritores en Lingua Galega no 1999.[Cómpre referencia]

Faleceu na súa casa de Vila de Cruces o 27 de novembro de 2015 ós 87 anos de idade.

Estilo e características[editar | editar a fonte]

Os restos de Xosé Neira Vilas repousaron en San Domingos de Bonaval antes de ser enterrado en Gres.

A súa obra Memorias dun neno labrego é o libro máis lido da historia da literatura galega. Tanto esta coma outras obras posteriores reflicten o mundo rural e a emigración. Entre as novelas que reflicten o mundo rural hai que distinguir entre as de protagonista infantil e adulto.

As de protagonista infantil, forman o chamado "ciclo do neno" e son: Memorias dun neno labrego, Cartas a Lelo e Aqueles anos do Moncho.

Entre as que reflicten o agro galego dende a perspectiva adulta recrean toda a súa crueza: Xente no rodicio[2], A muller de ferro e Querido Tomás.

Un pouco diferentes, aínda permanecendo un substrato rural, son as obras Lar, Nai e Pan. O mundo da emigración aparece en Camiño bretemoso, na colección de contos Historias de emigrantes, en Remuíño de sombras e en Tempo novo.

Neira Vilas escribiu tamén libros para nenos, entre os que destacan Espantallo amigo, O cabaliño de buxo, A marela Taravela, Contos vellos pra rapaces novos e Chegan forasteiros.

En colaboración coa súa muller, a cubana Anisia Miranda, publicou un libro de de cancións e poemas titulado Cantarelas e contos prá xente miúda.

Obra en galego[editar | editar a fonte]

Entrevista a Xosé Neira Vilas na Casa do Romano da Fundación Xosé Neira Vilas en Gres, Vila de Cruces.

Narrativa[editar | editar a fonte]

Literatura infanto-xuvenil[editar | editar a fonte]

Neira Vilas asinando.
  • O cabaliño de buxo, Ediciós do Castro, 1971.
  • Cartas a Lelo, Ediciós do Castro, 1971.
  • Espantallo amigo. Ediciós do Castro, 1971. Traducido ao castelán no 1972 como Espantajo amigo por Basilio Losada.
  • A marela Taravela. Edicións Celta, 1976. 2ª edición en 1989, en Galaxia.
  • Contos vellos pra rapaces novos. Ediciós do Castro, 1983.
  • De cando o Suso foi carteiro, Ediciós do Castro, 1988.
  • Chegan forasteiros. Ediciós do Castro, 1992.
  • O xardín de Irene. Edicións Embora, 2015. Ilustrado por Leandro Lamas.
  • Quique na aldea. Edicións Bolanda, 2016.

Poesía[editar | editar a fonte]

  • Dende lonxe. 1960.
  • Inquedo latexar. Xistral, 1969.
  • Poesía recadada. Espiral Maior, 1994.
  • Dende Gres. Espiral Maior, 2004.
  • Cantos de sol a sol. GaliNova, 2014.
  • Cantos que veñen de lonxe. Libro-CD con música de Xervasio Sánchez, 2014.

Ensaio[editar | editar a fonte]

  • Galegos no Golfo de México. Ediciós do Castro, 1980. Traducido ao castelán no 1983, como Gallegos en el golfo de México, Letras Cubanas, La Habana.
  • Encrucilladas. 1981.
  • Castelao en Cuba. Ediciós do Castro, 1983.
  • A prensa galega en Cuba. Edicións do Castro, 1985.
  • Índice da revista El Eco de Galicia (A Habana, 1878-1901). Ediciós do Castro, 1988.
  • Guerrilleiros. Ediciós do Castro, 1991.
  • Na outra banda do mar. Biblioteca 114, Editorial Compostela, 1992.
  • Rosalía de Castro e Cuba. Patronato Rosalía de Castro, 1992.
  • Memoria da emigración. I. Ediciós do Castro, 1994.
  • Eduardo Blanco-Amor, dende Buenos Aires. Edicións do Castro, 1995.
  • A lingua galega en Cuba. Consello da Cultura Galega, 1995.
  • Memoria da emigración II. Ediciós do Castro, 1995.
  • Memoria da emigración III. Ediciós do Castro, 1996.
  • Galegos que loitaron pola independencia de Cuba. Ediciós do Castro, 1998.
  • Crónicas galegas de América. Rolda primeira. Ediciós do Castro, 1999.
  • Crónicas galegas de América. Rolda segunda. Ediciós do Castro, 2000.
  • Manuel Murguía e os galegos da Habana. Ediciós do Castro, 2000.
  • A cultura galega en Buenos Aires, 1950-1960. Real Academia Galega, 2001.
  • Crónicas galegas de América. Rolda terceira. Ediciós do Castro, 2002.
  • Prosas varias. Fundación Otero Pedrayo, 2004.
  • O sarillo do tempo. Xerais, 2004.
  • Xentes e camiños. Xerais, 2005.
  • Vinte anos retornando. Xerais, 2006.
  • Arredor do mundo. Xerais, 2007.
  • Neira Vilas, os anos da Arxentina: 1949-1961: textos recuperados. Galaxia, 2008. Edición de Nora Longhini.
  • Actas do Congreso Manuel María. Literatura e Nación. Fundación Manuel María, 2009.
  • Encontros con Laxeiro. Ir Indo Edicións, 2009.
  • Lóstregos. Xerais, 2009.
  • Presenza galega en Cuba. Xerais, 2010.
  • Penúltimo dietario. Xerais, 2011.
  • 100 anos do Himno galego. Edicións Embora, 2012.
  • Cancela aberta. Xerais, 2013.
  • Neira Vilas. Memoria gráfica. Edicións Bolanda, 2013.
  • Con Anisia Miranda na Costa da Morte. Embora, 2014.
  • Días de Cuba. Galaxia, 2014.
  • Epistolario diverso. Edicións Embora, 2014.
  • Galicia en Cuba. Lingua, Rosalía, loitas. Consello da Cultura Galega, 2014.
  • Isaac Díaz Pardo. Crónica dunha fecunda amizade. Edicións Bolanda, 2014.
  • Semente galega en América. Bolanda, 2015.
  • Olladas no camiño. Edicións Fervenza, 2016.

Traducións[editar | editar a fonte]

Obras con Anisia Miranda[editar | editar a fonte]

  • Cantarolas e contos prá xente miúda. Akal, 1975.
  • Cantarolas. Xerais, 1995.

Outras obras colectivas[editar | editar a fonte]

Obra en castelán[editar | editar a fonte]

Narrativa[editar | editar a fonte]

  • En la extraña ciudad: cuentos y recuentos. Arte y Literatura, La Habana, 1982.

Ensaio[editar | editar a fonte]

  • Los días cubanos de Alfonso Castelao. Unión, La Habana, 1988.
  • Presencia diversa de los gallegos en Cuba. Xunta de Galicia, 2007.

Recoñecementos[editar | editar a fonte]

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Vexa o artigo principal en Galería de imaxes de Neira Vilas

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • La visión de Galicia en Xosé Neira Vilas, de María Lucas, 1977, Edicións do Castro.
  • A recepción inmanente na obra de Neira Vilas, de Dolores Vilavedra, 1990, Edicións do Castro.
  • Xosé Neira Vilas e Xente no Rodicio, de Xesús Rábade Paredes, 1992, Galaxia.
  • Xosé Neira Vilas e Rachel de Queiroz, fabuladores artífices, de Cleudene de Oliveira Aragão, 2000, Edicións do Castro.
  • Xosé Neira Vilas y Memorias dun neno labrego: acercamiento a la novela gallega más popular de la segunda mitad del siglo XX, de Corinne Son, 2001, Edicións do Castro.
  • Xosé Neira Vilas: narrador, poeta, xornalista, historiador da nosa emigración, de Ramón Regueira Varela, 2002, Ir Indo.
  • Buenos Aires na obra de Neira Vilas, de Nora Longhini, 2003, Edicións do Castro.
  • Do A ao Z con Neira Vilas, 2010, María Canosa, Everest Galicia.
  • Cartas a Balbino: homenaxe a Xosé Neira Vilas, 2011, Xunta de Galicia. Coordinado por Concha Blanco.
  • Raigame: revista de arte, cultura e tradicións populares. Número 39, 2016

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]