Cronoloxía de Galicia

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Historia de Galicia
Descripcion Reyno de Galizia de Ojea.jpg
Este artigo é parte da
Categoría:Historia de Galicia

Prehistoria
O megalitismo
Idade de Bronce
Idade de Ferro
Cultura castrexa
Idade Antiga
Galaicos
Romanización
Cultura galaico-romana
Cristianización
Antigüidade tardía
Monarquía sueva
Chegada dos bretóns
Monarquía visigoda
Idade Media
Período altomedieval
Era Compostelá
Período feudal
Idade Moderna
Antigo Réxime
Ilustración en Galicia
Idade Contempóranea
A Restauración borbónica
Segunda República
Guerra civil española
Ditadura franquista
Período autonómico
Véxase tamén
Historia da lingua galega
Reino de Galicia
Galicia
Cronoloxía do Reino de Galicia
Cronoloxía de Galicia

Paleozoico[editar | editar a fonte]

Paleolítico[editar | editar a fonte]

Mesolítico[editar | editar a fonte]

  • 12.000 a.C. - 6.000 a.C.
    • Xorde a agricultura e a gandería na actual Galicia[4][5]
    • Empobrecemento tecnolóxico, nos xacementos atópanse ferramentas menos sofisticadas que nos períodos anteriores.[4]

Neolítico[editar | editar a fonte]

Idade de Bronce[editar | editar a fonte]

Mapa dos principais pobos ibéricos proto-históricos
  • IX século a.C. - Emerxe a cultura castrexa (primeira fase)
  • 600 a.C. - Os saefes (pobo celta) aséntanse no sur da actual Galicia e norte de Portugal, terras previamente habitadas polos oestrimnios. A unión de tódolos pobos que habitan a rexión ó norte do río Douro son denominados naquela época galaicos

Idade de Ferro[editar | editar a fonte]

Gallaecia provincia do Imperio Romano[editar | editar a fonte]

Mapa da provincia romana da Gallaeciae, a comezos do século V, inmediatamente anterior á chegada dos suevos.
  • 155 a.C. - 139 a.C. - Teñen lugar as Guerras Lusitanas entre romanos e lusitanos, estes últimos axudados polos galaicos.
  • 139 a.C.
    • O Senado Romano considera as accións de Fabius Servilianus (que viña de ser derrotado ante os lusitanos e suplicar pola súa vida a cambio de favores) indignas de Roma e envía a Servilio Cipiano a derrotar ás tribos rebeldes de Hispania.
    • En Hispania Ulterior, Servilius Cipianus, coa axuda dos exércitos de Marcus Pompilius Lenas, derrotou duramente aos lusitanos e obriga a Viriathus a refuxiarse ao norte do Río Texo e a entregar aos reféns, como o seu sogro Astolpas.
    • Os exércitos de Servilius Cipianus tamén atacan aos vettones e aos gallaecianos.
  • 61 a.C. - 62 a.C. - Xulio César realiza persoalmente unha importante expedición naval polas costas de Gallaecia na que atacaría Abobriga (fortificación na actual Baiona[9]), as Illas Cíes[10] e chegaría ata Brigantium. Establece comercio marítimo co que agora son Francia, Inglaterra e Portugal.
  • 60 a.C. - Xulio César obtivo considerables vitorias sobre os galaicos e os lusitanos. Durante unha das súas vitorias, os seus homes saudárono como Imperator no campo, o que foi unha consideración vital para ser elixible para un triunfo de volta a Roma.
  • 298 - Trala reforma administrativa e militar de Diocleciano Hispania divídese en sete provincias, de forma que Gallaecia pasa a ter unha administración independente.

Reino Suevo de Gallaecia[editar | editar a fonte]

Provincia de Gallaecia dentro do Reino Visigodo[editar | editar a fonte]

Mapa político do Suroeste europeo arredor do ano 600 d.C onde se reflicten tres diferentes territorios baixo goberno visigodo; Galicia (Gallaecia), España (Hispania), e Septimania.

Reino de Galicia (reis en Oviedo)[editar | editar a fonte]

Mapa político do Noroeste da Península Ibérica a finais do século IX.
  • 711 - Desembarca en Tarifa un continxente militar musulmán en apoio dos fillos de Witiza. Derrota e morte do rei visigodo Rodrigo.
  • 714 e 719 - España e Septimania son respectivamente tomadas polos exércitos musulmáns. Fin da monarquía visigoda.
  • 711-791 - A ausencia da autoridade real, ocasiona que os nobres galaicos comecen a disputarse o control sobre Galicia. Período de conformación dun novo reino cristián en Galicia.
  • 794 - Bispos galegos acoden ao sínodo relixioso celebrado en Frankfurt.

Reino de Galicia (reis en León)[editar | editar a fonte]

  • Século IX - Afonso III ordena a reconstrución do Castellum Honesti en Catoira. O castelo converteríase nun dos máis importantes de Europa, e deste consérvanse só, parte de dúas das grandes torres, as Torres de Oeste.
  • 1014 - Ataque normando remontando o río Miño. Arrasaron Tui e secuestraron ó bispo Afonso. Proseguiron o seu camiño romontando o río ata Ourense e Ribas de Sil o cal tivo graves consecuencias para a comarca. A partir deste ataque Tui deixou de ser un centro comercial na contorna do porto fluvial para agruparse defensivamente nun outeiro a carón da nova catedral.[16]
  • 1064 - García de Galicia sitúa a capital en Ribadavia, título que mantería ata 1071.[18]
Mapa político do noroeste peninsular trala morte de Afonso VII (1157), nel apréciase a división dos seus estados entre os seus fillos, Fernando (rei de Galicia e León) e Sancho (rei de Castela e Toledo). Tamén se aprecia a expansión dos reinos cristiáns á custa das taifas musulmás, e a separación definitiva de Portugal respecto do Reino de Galicia.

Reino de Galicia dentro da Coroa de Castela[editar | editar a fonte]

Reino de España / República de España / España Franquista[editar | editar a fonte]

  • Comeza a operar o Aeroporto de Vigo
  • Astano comeza a operar o primeiro ordenador de Galicia. un clasificador de tarxetas. Na década seguinte Unión Fenosa faríase cun modelo semellante pero con capacidade de cálculo e programado en linguaxe Fortran[58]

Autonomía de Galicia dentro do Reino de España[editar | editar a fonte]

  • 2002 - Naufraga o petroleiro Prestige, provocado unha vertedura que cobre as costas galegas, que daría pé ó nacemento do movemento Nunca Máis


Notas[editar | editar a fonte]

  1. "El primer gallego vivió en As Neves hace unos 300.000 años". La Voz de Galicia. 17/02/2018. 
  2. "El yacimiento de Budiño envejece más de 200.000 años". La Voz de Galicia. 04/10/2018. 
  3. Rey, Manuel (13/09/2019). "Confirman a presenza humana hai 120.000 anos no Cabrón de Arbo". 
  4. 4,0 4,1 https://www.lavozdegalicia.es/noticia/lemos/2016/02/25/puertas-epocas-oscuras-prehistoria/0003_201602M25C12991.htm
  5. "Pastora gallega de 9.300 años". www.elcorreogallego.es. 
  6. "Los celtas que colonizaron Gran Bretaña procedían de Galicia". La Voz de Galicia. 21/09/2006. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 https://revistas.ucm.es/index.php/MILT/article/viewFile/MILT9696110053A/3415
  8. 8,0 8,1 8,2 Región, La (19/02/2015). "Cinco obras de ingeniería que cambiaron el paisaje de Galicia". La Región. 
  9. "Abobriga, Erizana, Baiona un lugar estrategico". Céltica. 23 de xul. de 2019. 
  10. "Un estudio apunta a que Julio César requisó barcos de Baiona para asaltar las Islas Cíes". Faro de Vigo. 19 de xul. de 2016. 
  11. http://ler.letras.up.pt/uploads/ficheiros/3636.pdf
  12. "El Primer Estado de Europa. El reino Suevo de Galicia". Por GaliciaBaixo. 08/12/2018. 
  13. https://pontedeumeturismo.es/monumentos-mas-importantes/
  14. https://www.galiciamaxica.eu/galicia/a-coruna/puenteromanodelburgo/
  15. https://ailladosratos.org/es/la-evolucion-historica-de-los-molinos/
  16. https://www.farodevigo.es/sociedad/2013/05/14/desembarco-jakobsland-17459503.html
  17. "El primer monasterio cisterciense de la península | GaliciaAberta - Secretaría Xeral da Emigración". emigracion.xunta.gal. 
  18. "Ribadavia, Capital del Antiguo reino de Galicia". 
  19. "Historia | Ayuntamiento de Soutomaior". 
  20. 20,0 20,1 Salgado, Daniel (03/01/2008). "Sobre el oficio de Gutenberg" – vía elpais.com. 
  21. https://www.elespanol.com/quincemil/articulos/cultura/cuando-galicia-fue-el-primer-lugar-en-conocer-la-mayor-noticia-de-la-historia
  22. https://www.elidealgallego.com/articulo/coruna/larga-historia-traida-aguas-corunesa/20150110224432224906.html
  23. https://www.usc.gal/es/info_xeral/historia/indexOLD.html
  24. 24,0 24,1 https://journals.openedition.org/e-spania/22854?lang=it
  25. Muruais, Perfecto Conde (20/04/1978). "Santiago y La Coruña se disputan la capitalidad de Galicia" – vía elpais.com. 
  26. Pontevedra, Diario de (28/10/2015). "El puente de Cerponzóns". Diario de Pontevedra. 
  27. "A HISTORIA DO ARCEBISPO MALVAR E AS SÚAS RAICES DE CERPONZONS". 15/10/2016. 
  28. "A CARRETERA N 550". O Roque de Cerponzóns. 
  29. "CERPONZONS: O CAMIÑO REAL DO SÉCULO VXIII PASA POR CERPONZÓNS". 28/09/2014. 
  30. https://digital.csic.es/bitstream/10261/78004/1/R.C.AEHM_Madrid_1989_2_p.103-114_Mart%C3%ADnez_Rodr%C3%ADguez.pdf
  31. "Camino real o carretero". La Voz de Galicia. 12/02/2005. 
  32. 32,0 32,1 32,2 32,3 32,4 "Nacional VI, la carretera de Vigo". La Voz de Galicia. 02/12/2012. 
  33. 33,0 33,1 33,2 https://www.docutren.com/HistoriaFerroviaria/PalmaMallorca2009/pdf/050107_Lindoso.pdf
  34. http://elferial49.blogspot.com/2014/09/benavente-cruce-de-caminos-2.html
  35. https://www.lavozdegalicia.es/noticia/carballo/2009/10/29/guerra-da-independencia-chegou-moi-modo-a-comarca/0003_8069336.htm
  36. https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/ourense/2011/03/09/falta-tren-diligencia/0003_201103V9C10991.htm
  37. Pérez Leira, Lois (27 de xuño de 2016). "Cando Galicia foi unha república independente". Historia de Galicia. 
  38. https://www.lavozdegalicia.es/noticia/opinion/2006/04/02/antonio-casares-pionero-luz/0003_100000091191.htm
  39. https://cuadernosdedomingofontan.com/2018/02/19/1853-ano-del-hambre-en-galicia/
  40. "1853: o ano da fame". www.falamedesansadurnino.org. Consultado o 2021-04-08. 
  41. 41,0 41,1 http://www.ub.edu/geocrit/Simposio/cMirasMartinez_Latransicion.pdf
  42. García Mañá, Luís Manuel (2005). Couto Mixto. Unha república esquecida. Xerais. ISBN 84-9782-325-7. 
  43. https://www.diariodepontevedra.es/articulo/noticias/el-futuro-de-la-primera-linea-del-ferrocarril-de-galicia-esta-en-peligro/20081120202000162098.html#:~:text=El%20primer%20hito%20de%20la,en%20el%20mapa%20de%20Renfe.
  44. "El ferrocarril cumple 135 años". El Correo Gallego. 
  45. https://www.elespanol.com/quincemil/articulos/cultura/el-cable-ingles-cuanto-todas-lasnoticias-del-mundo-pasaban-por-galicia[Ligazón morta]
  46. "Copia arquivada" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 14 de outubro de 2013. Consultado o 27 de xuño de 2020. 
  47. 47,0 47,1 "Derecho foral". Wolters Kluwer (en castelán). 
  48. 48,0 48,1 48,2 "Un deseo llamado tranvía". www.elcorreogallego.es. 
  49. http://www.puentemania.com/1791
  50. "Galicia ha perdido desde 1900 la mitad de su peso en España por población". La Voz de Galicia. 18/06/2018. 
  51. "El pionero de la aviación que tumbó un gobierno | Galicia | elmundo.es". www.elmundo.es. 
  52. 52,0 52,1 "José Piñeiro González". Diario de Ferrol. 
  53. https://www.farodevigo.es/comarcas/2011/11/18/homenaje-pioneros-aviacion/581303.html
  54. "Gallego pionero en vuelo invertido". www.elcorreogallego.es. 
  55. https://www.culturaydeporte.gob.es/dam/jcr:477082a6-80bf-447d-89bc-1c7d70f01ae4/el-dor--en-casa---pontevedra--cuna-de-col-n--de-enrique-barreiro.pdf
  56. "El aeropuerto de Peinador". 31/10/2015. 
  57. Rey, Carlos (19 de xaneiro de 2021). "La radio en Galicia nació en Santiago de Compostela: la historia de Unión Radio". El Español (en castelán). 
  58. 58,0 58,1 "Arqueoloxía informática". culturagalega.org. 21/11/2002. 
  59. "As Conchas, luces y sombras del primer gran embalse de Galicia y de FENOSA". 15/06/2019. 
  60. "Ley 147/1963, de 2 de diciembre, sobre Compilación del Derecho Civil Especial de Galicia [BOE-A-1963-22615]". BOE (en castelán). 5 de decembro de 1963. 
  61. Real Decreto-lei 7/1978, polo que se aproba o réxime preautonómico para Galicia (BOE nº 66, de 18.03.1978) [1] Arquivado 01 de febreiro de 2012 en Wayback Machine. e Real Decreto 474/1978, polo que se desenvolve o Real Decreto-lei 7/1978 (BOE nº 66, de 18.03.1978) [2] Arquivado 01 de febreiro de 2012 en Wayback Machine..
  62. https://www.elespanol.com/quincemil/articulos/cultura/cuando-uno-de-cada-ocho-espanoles-era-gallego-cronica-de-una-despoblacion
  63. "Galicia - Población 2000". datosmacro.com. 
  64. "Arranca el servicio del AVE entre A Coruña y Vigo" El Correo Gallego, 18 de abril de 2015.
  65. SL, POMBAPRESS. "El AVE llega a la "porta de Galicia" con el rey Felipe VI y el presidente del Gobierno tras décadas de obras". Galiciapress (en castelán). Consultado o 2022-02-02. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]