Cuba

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
República de Cuba
Bandeira de Cuba Escudo de Cuba
Bandeira Escudo
Lema: ¡Patria o Muerte, Venceremos!
(Castelán: Patria ou morte, venceremos!)
Himno nacional: La Bayamesa
 
CUB orthographic.svg
 
Capital
 • Poboación
A Habana
2.106.146 (2012)
Cidade máis poboada A Habana
Lingua oficial
Castelán
Forma de goberno República socialista
Raúl Castro
Independencia
• Guerra dos 10 anos
• República
Revolución cubana
de España e dos EE.UU.
1868 - 1878
20 de maio de 1902
1 de xaneiro de 1959
Superficie
 • Total
 • % auga
Fronteiras
Costas
Posto 106º
109.884 km²
Desprezable
29 km
3.735 km
Poboación
 • Total
 • Densidade
Posto 75º
11.167.325 (2012 est.)
101,63 hab./km²
PIB (nominal)
 • Total (2012)
 • PIB per cápita
Posto 65º
US$ 71.017 millóns
US$ 6.301
PIB (PPA)
 • Total (2012)
 • PIB per cápita
Posto 66º
US$ 121.000 millóns
US$ 10.200
IDH (2013) 0,780 (59º) – Alto
Moeda Peso ($, CUP)
Xentilicio Cubano, cubana
Fuso horario
 • en verán
UTC-5
UTC-4
Dominio de Internet .cu
Prefixo telefónico +53
Prefixo radiofónico CLA-CMZ / T4A-T4Z / COA-COZ
Código ISO 192 / CUB / CU
Membro de: ONU, OEA, OEI, ALBA, ALADI, G20, G77, NOAL, Grupo de Río
Tódolos países do mundo

Cuba é un país situado na illa de mesmo nome, localizada no norte do Mar do Caribe. Os países máis próximos son: as Bahamas ao nordés; o Haití, ao sursueste; os EEUU, ao norte; a colonia británica das Illas Cayman, ao sur; e a Xamaica tamén no sur. A súa capital é A Habana. Ten 100.860 km2 de superficie e tiña unha poboación duns 11.864.000 habitantes no 2002. En canto a nivel de desenvolvemento humano, Cuba ocupa o cuarto posto de Latinoamérica, tras Chile, Arxentina e Uruguai.[1]

Etimoloxía[editar | editar a fonte]

A orixe do topónimo Cuba non está determinada. A verba de Cuba podería prover da:

  • lingua taína Cubao que se traduce "onde a terra fértil abunda"[2] ou Coabana que se traduce ao galego como "gran lugar".[3]
  • ou da deriva da contracción de dúas palabras arhuacanas: «coa» (lugar, terra, terreo) e «bana» (grande).[4]

Historia[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Historia de Cuba.

A República de Cuba é actualmente o único estado socialista de América. No 1959, Fidel Castro liderou unha revolución contra o ditador Fulgencio Batista e dous anos máis tarde instaurou un réxime de orientación marxista e partido único. Entre o 17 e o 21 de abril do 1961, preto de 1500 exiliados cubanos recrutados, patrocinados e adestrados pola CIA dos Estados Unidos tentaron unha frustrada Invasión de Baía de Cochinos.

Política[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Política de Cuba.

Provincias[editar | editar a fonte]

Cuba está dividida en 14 provincias con 169 concellos, alén dun concello especial (a Illa da Xuventude).

CubaSubdivisions.png
  1. Pinar del Río
  2. Artemisa
  3. Cidade da Habana
  4. Mayabeque
  5. Matanzas
  6. Cienfuegos
  7. Villa Clara
  8. Sancti Spíritus
  1. Ciego de Ávila
  2. Camagüey
  3. Las Tunas
  4. Granma
  5. Holguín
  6. Santiago de Cuba
  7. Guantánamo
  8. Isla de la Juventud (Illa da Xuventude)

Na súa historia Cuba tivo diferentes estruturas político-administrativas. Así, durante os anos de colonia, dividiuse en tres departamentos: Oriente, Camagüey, Las Villas e Occidente. Coa Constitución de 1901 estableceuse unha nova estrutura de seis provincias: Pinar del Rio, A Habana, Matanzas, Las Villas, Camaguey e Oriente. A partir de 1976, a teor da aprobación dunha nova Constitución, e en correspondencia co crecemento da poboación, as migracións internas e as novas esixencias económicas do país; a Asemblea Nacional do Poder Popular adoptou a división actual.

Xeografía[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Xeografía de Cuba.

Cuba é un arquipélago constituído pola maior illa das Antillas chamada Cuba, a Illa da Xuventude (anteriormente chamada Illa dos Piñeiros), e outros 4.195 cayos, illotes e illas adxacentes. Está situada no Mar das Antillas (ou Mar Caribe), preto da costa dos Estados Unidos e México. Os seus límites son ao norte co Estreito da Florida, ao leste co Paso dos Ventos, ao sur co Mar Caribe e ao oeste co Golfo de México.

A súa superficie é de 110.922 quilómetros cadrados.

Clima[editar | editar a fonte]

En Cuba as temperaturas son xeralmente altas. Os valores medios anuais varían dende os 24 °C nas chairas até 26 °C nas costas orientais, con magnitudes inferiores aos 20 °C. nas partes máis altas da Serra Maestra.

A tempada de novembro a abril é menos calorosa, tratándose do seu inverno, mentres que a temporada entre os meses de maio a outubro é a máis calorosa, é o seu verán. As temperaturas máximas e mínimas absolutas rexistradas son de 38,8 graos Celsius (Jucarito, Granma, o 17 de abril de 1999)[5] e 0,6 grados Celsius (Bainoa, 18 de febreiro de 1996). Como é típico nos climas tropicais, a variación diaria da temperatura é maior que a anual.

A humidade relativa media é elevada, con medias próximas ao 90%. Os máximos diarios, xeralmente superiores ao 95 %, ocorren na mañanciña, mentres que os mínimos descenden, ao mediodía, até 50-60 % na zona interior. As zonas máis húmidas son as rexións occidental e central, xunto cos principais núcleos montañosos. O efecto da alta humidade relativa, outórgalle ao arquipélago cubano unha intensa sensación de calor durante gran parte do ano.

Xeoloxía[editar | editar a fonte]

Este arquipélago posúe unha gran variedade de rochas e solos.

Principais centros urbanos[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Cidades de Cuba.

-A Habana: localizada no extremo occidental da illa. Principal polo cultural e económico. Cidade cosmopolita de 2,2 millóns de habitantes.

-Santiago de Cuba: localizada no extremo sur-oriental da illa. Segunda cidade do país en importancia económica, cultural e demográfica, con 500.000 habitantes.

-Camagüey: no centro-oriente. Cidade cun centro histórico Patrimonio da Humanidade, de 300.000 habitantes.

-Holguín: no norte norte-oriente: Cidade de 300.500 habitantes, con praias como Guardalavaca, Pesquero, Playa Esmeralda e outras que son de interese turístico.

Economía[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Economía de Cuba.

Demografía[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Demografía de Cuba.

Cuba é unha sociedade multiracial, as orixes da inmensa maioría da poboación son europeos, pois a poboación indíxena foi exterminada por mor da invasión española ou por enfermidades traídas por eles nos séculos XV e XVI.

O 65,05% da poboación é de raza branca, o resto repártese entre mestizos e afroamericanos.

Segundo o último censo do goberno cubano (2002):

  • Poboación : 11 177 743 hab.
  • Idade promedio : 35.1 años.
  • Densidade : 101.7 hab/km²
  • Maiores de 60 anos: 14.7 %
  • Homes : 49.97 %
  • Mulleres : 50.03 %
  • Brancos : 65.05 %
  • Negros : 10.08 %
  • Mulatos : 24.86 %
  • Poboación urbana : 75.9 %

Outros datos[editar | editar a fonte]

  • A Esperanza de vida ao nacer é de 77 anos, 78,7 para as mulleres e 74,8 para os homes, sendo un dos países de latinoamérica e do terceiro mundo con maior esperanza de vida
  • Como media, os habitantes maiores de 15 anos teñen 9'5 anos de estudo
  • Taxa de desemprego: 2,3%
  • Índice de Pobreza Humana dentro de 78 paises en desenvolvemento: 5,1%, o segundo máis baixo
  • Índice de Desenvolvemento de Xénero: Posto 21 de 104 países analizados
  • Taxa de alfabetización adultos: 99,5%
  • Taxa de escolarización :
    • Primaria (por neno de 6 - 11) : 99,1
    • Secundaria (12 - 14) : 96,3
  • Habitantes por médico : 165

A sanidade cubana[editar | editar a fonte]

Hospital Hermanos Ameijeiras.

Todos os cidadáns cubanos residentes no país teñen dereito a recibir asistencia en todas as institucións de saúde, a cal é gratuíta. O Estado garante o dereito a recibir atención médica da seguinte forma: coa prestación da asistencia médica e hospitalaria gratuíta, mediante a rede de instalacións de servizo médico rural, dos policlínicos, hospitais, centros profilácticos e de tratamento especializado; coa prestación de asistencia estomatolóxica gratuíta, controis médicos periódicos, vacinación xeral e outras medidas preventivas de enfermidades.

Todo cubano ten acceso a médicos, enfermeiros, especialistas e medicinas.[6] Na actualidade, existen 22 Facultades de Ciencias Médicas, distribuídas por todas as provincias do país. Existen facultades que reciben só a estudantes estranxeiros como a Escola Latinoamericana de Medicina na Habana (ELAM) e moitas outras en todo o país que actualmente implementan un novo modelo de educación baixo os convenios con Venezuela no marco do ALBA, dando oportunidade a estudantes de baixos recursos provenientes de Venezuela, Bolivia, Honduras e Ecuador aloxados en residencias estudiantís.[7][8][9]

A Saúde Pública da illa ten o recoñecemento dos organismos mundiais e rexionais especializados.[6] Cuba presta axuda médica a outros países como Bolivia, Honduras, Venezuela e outros.[10]

Cuba posúe unha das máis baixas taxas de mortalidade infantil do mundo, cun índice de 5,3 por cada mil nados vivos durante o ano 2007.[11]

Medios de comunicación[editar | editar a fonte]

Os medios de comunicación en Cuba son de titularidade pública e están en mans do Estado central e dos municipios correspondentes. A política informativa diríxea o PCC.

A radio e a televisión son propiedade do Estado. O Instituto Cubano de Radio y Televisión (ICRT) constitúe a institución que controla as transmisións radiais e televisivas.

O xornal oficial do rexime é o Granma.

Cultura[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Cultura da Cuba.

Literatura[editar | editar a fonte]

Artigos principais: Literatura de Cuba e Escritores de Cuba.

A literatura de fala hispana no territorio cubano iníciase coa conquista e colonización española. Os conquistadores traían consigo cronistas que redactaban e describían todos os acontecementos importantes, aínda que dende un punto de vista subxectivo. O máis importante cronista que chegou a Cuba no século XVI foi Fray Bartolomé de Las Casas, autor, entre outras obras, de Historia de las Indias.

Música[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Música de Cuba.

Entre os xéneros tradicionais encóntranse o son e o guaguancó. No século XX popularizáronse tamén outros ritmos, como o chachachá, o mambo, a salsa e o danzón. Actualmente báilanse moito estes ritmos e practícanse nas salas de baile. Entre o máis bailado actualmente está a conga e o casino, así como a timba.


Deportes[editar | editar a fonte]

Cuba destaca en deportes como o béisbol, boxeo, judo, atletismo e voleibol.

En atletismo destacan nomes como Alberto Juantorena, campión olímpico en Montreal 1976, ou o saltador de lonxitude Iván Pedroso, campión mundial e olímpico.

Tópicos diversos[editar | editar a fonte]

Para ter unha idea concreta acerca da Cuba dos últimos anos, pola voz de que nela viviu ata ao exilio, ver o libro Antes que anochezca, de Reinaldo Arenas. Existe tamén a versión cinematográfica Before night falls (dirixido por Julian Schnabel, con Javier Bardem no principal papel).

Eliseo Alberto no seu libro <<Dos Cubalibres "Nadie ama más a Cuba que yo">>, amosa unha Cuba a través dos grandes nomes da cultura cubana e latinoamericana (músicos, cantores, pintores, escritores, etc.).

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • ARENAS, Reinaldo (1992), Antes que Anochezca, State of Reinaldo Arenas e Tusquets Editores, ISBN 972-41-1295-0
  • ALBERTO, Eliseo (2004), Dos Cubalibres "Nadie quiere más a Cuba que yo", Ediciones Península e Atalaya, ISBN 84-8307-626-8

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Cuba


Países do mundo | Caribe
Antiga e Barbuda - Bahamas - Barbados - Cuba - Dominica - Rep. Dominicana - Granada - Haití - Saint Kitts e Nevis - San Vicente e Granadinas - Santa Lucía - Trinidad e Tobago - Xamaica
Países con estatus especial no Caribe

Aruba - Curaçao - Illa de San Martiño - Bonaire - San Eustaquio - Saba (posesións dos Países Baixos)
Guadalupe - Martinica - Illa de San Martiño - Saint-Barthélemy (posesións de Francia)
Anguila - Illas Virxes Británicas - Illas Caimán - Montserrat - Turks e Caicos (posesións do Reino Unido)
Illas Virxes Americanas - Porto Rico (posesións dos Estados Unidos)