Bande

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 41°01′53.72″N 7°58′28.78″O / 41.0315889, -7.9746611

Bande
Escudo de Bande
Bande, Casa do Concello.JPG
Casa do Concello.
Situacion Bande.PNG
Situación
Xentilicio[1] bandés/bandesa
Xeografía
Provincia Provincia de Ourense
Comarca Comarca da Baixa Limia
Poboación 1.735 hab. (2015)
Área 99 km²
Densidade 17,53 hab./km²
Entidades de poboación 12 parroquias
Política (2015)
Alcalde José Antonio Armada Pérez
Concelleiros
PPdeG: 7
PSdeG-PSOE: 2
Eleccións municipais en Bande
Uso do galego[2] (2011)
Galegofalantes 87,74%
Na rede
www.concellobande.com

Bande é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca da Baixa Limia. Segundo o INE en 2015 tiña 1.735 habitantes (2.083 en 2010, 2.217 en 2006, 2.285 en 2005, 2.326 en 2004 e 2.332 en 2003). O seu xentilicio é bandés[3].

Poboación[editar | editar a fonte]

Censo total 1.735 (2015)
Menores de 15 anos 77 (4.44 %)
Entre 15 e 64 anos 843 (48.59 %)
Maiores de 65 anos 815 (46.97 %)
Evolución da poboación de Bande   Fontes: INE e IGE.
1900 1930 1950 1981 2004 2009 2011 2012 2013 2014
5 721 5 684 6 099 3 882 2 326 2 116 2 020 1 958 1 890 {{{10}}}
(Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)

Xeografía[editar | editar a fonte]

O concello de Bande ten 99 km² e está dominado polos Montes de Bande, ao norte, que son ramificacións da Serra de Leboreiro. As altitudes máximas atópanse neles: Porto Lamas (1.146 m) e Fonte Santa (1.088 m). Polo sur discorre o río Limia, que forma o Encoro das Conchas, e de noroeste a sueste vai o río Cadós, que desemboca nel. Os bosques cobren dous terzos do terreo e o resto ocúpano cultivos e lameiros.

O clima é húmido e chuvioso, con temperaturas suaves no verán e baixas no inverno. A media anual é de 13,1 °C.

Economía[editar | editar a fonte]

A agricultura ocupa o 50 % da poboación, que se complementa co gando ovino e vacún. Desde a década de 1930 a poboación reduciuse a un terzo debido á emigración, primeiro á Arxentina e Uruguai, despois a Venezuela e a partir da década dos 50 maioritariamente a Europa (Suíza, Francia e Alemaña).

Historia[editar | editar a fonte]

Bande escribe nas súas terras desde tempo inmemorial a súa historia, deixando a pegada nos vestixios das moitas poboacións que habitaron estes lugares. Bo exemplo diso son os numerosos restos arqueolóxicos que se conservan, entre os que resaltan as mámoas que se dispersan polo seu territorio, os castros de Rubiás, Sarreas, Fervenza, Seoane, Lobosandaus e Pena Maior.

Etimoloxía[editar | editar a fonte]

Durante a romanización da Península Ibérica, Bande non pasou desapercibida. Bande, que etimoloxicamente provén de "Bandu", segundo algunhas teorías, ou de "Venatus", que evoluciona a "Vaneto", segundo afirma nos seus estudos o polígrafo Xocas.

Época romana[editar | editar a fonte]

No seu territorio habitaba a tribo dos Querquennos, que foron sometidos polas tropas romanas. No ano -218, Décimo Xunio Bruto que cruzou o río Limia (Lethes ou río do esquecemento) por algún lugar próximo ao que hoxe é territorio de Bande; Décimo Xunio Bruto demostra aos seus soldados -medorentos de cruzar estas augas- que non se perde a memoria alén do río, e cita un a un os nomes da súa tropa. Os romanos trazaron por estas terras a Vía XVIII de Brácara Augusta a Astúrica Augusta, coñecida como a Vía Nova do itinerario de Antonino Item alio itinere a Brácara Astúrica que foi construída no ano 80 baixo o reinado dos emperadores Perico e Domiciano. A mais de construírse un campamento denominado "Aquis Querquennis" coñecido tamén como "A Cidá" (este campamento é o terceiro da Vía romana).

Idade Media[editar | editar a fonte]

Odoario mandou repoboar estas terras en nome do rei Afonso III no século IX. Estas terras e os seus habitantes víronse inmersos en numerosas guerras cos portugueses que loitaban por establecer unha fronteira. A principios de século, nas proximidades do campamento romano, concretamente no pobo dos Baños, construíuse un balneario que en determinadas épocas do ano queda asolagado polo encoro das Conchas cando o seu nivel é alto. Estas augas recoñecidas polas súas propiedades e aconselladas para tratar a reuma, enfermidades da pel e do aparello dixestivo, sae a uns 48 graos centígrados.

Restauración[editar | editar a fonte]

Destacable é o feito de que, durante a Restauración, Bande era un feudo da familia Bugallal, que, segundo consta, gañaba as eleccións sen que se celebrasen as votacións, métodos que se denunciaron polas xentes destes lugares encabezados por Basilio Álvarez.

Monumentos[editar | editar a fonte]

En 1921 declarouse Monumento Nacional a Igrexa de Santa Comba de Bande. En 1944 declarouse Monumento Histórico Artístico a ponte de orixe romana Ponte Pedriña, asolagada ese mesmo ano polo encoro das Conchas.

Patrimonio[editar | editar a fonte]

Nas escavacións do campamento romano de "Aquis Querquennis" atopáronse, entre outros obxectos, unha estatuíña que representa un lexionario.

No castro de Rubias atopouse unha cabeza pétrea de guerreiro de época galaico-romana, coñecida como Cabeza de guerreiro de Rubiás e que se conserva no Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense.

Na antiga igrexa de Baños destapouse unha lápida coa inscrición "Alepio de 19 anos morto en Cristo no ano 545", que na actualidade tamén se atopa depositada no museo ourensán e se considera como unha das máis antigas que se coñecen dun enterramento cristián.

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Galería de imaxes de Bande.

Lugares de Bande[editar | editar a fonte]

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Bande vexa: Lugares de Bande.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Véxase no Galizionario.
  2. Neira, Carlos. "Evolución do uso do galego por concellos". Consultado o 14 de outubro de 2014. 
  3. Costas González, X.-H. (2016): Os xentilicios de Galicia e dos outros territorios de lingua galega, páx. 43. Universidade de Vigo. ISBN 978-84-8158-706-7

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Bande