Siliqua

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Para o froito de diferentes vexetais, ver sílicua.
Moeda romana dunha siliqua a nome do emperador Xoviano (363-364) cuñada ca. 363. Peso: 2,02 gr. Anverso: D N IOVIANVS PF AVG; busto drapeado, diademado e acoirazado do emperador. Reverso: VOT V MVLT X, e, no exergo, SMN.
Siliqua a nome do usurpador Constantino III (407-411) cuñada en Tréveris. Peso: 1,86 gr. Anverso: D N CONSTAN-TINVS P F AVG; busto diademado, drapeado e acoirazado do emperador. Reverso: VICTORI-A AAVGGG; Roma sedente, sostendo Vitoria sobre globo coa man dereita e lanza invertida coa esquerda, e, no exergo, TRMS.

Siliqua (ás veces adaptado como silicua) é un termo latino adoptado no ámbito numismático contemporáneo para denominar as pequenas moedas de prata do Imperio Romano e de Bizancio emitidas entre os séculos IV e VII, cun peso de entre dous e tres gramos e un valor próximo a medio miliarense.[1]

A problemática da denominación[editar | editar a fonte]

Trátase dunha denominación de conveniencia, xa que as fontes historiográficas non indican nome ningún para estas moedas.

No momento do seu nacemento, a palabra latina siliqua designaba unha unidade de peso definida como a vintecatroava parte do peso dun sólido.[2][3]

Siliqua vicesima quarta pars solidi est, ab arbore, cuius semen est, vocabulum tenens.
"A siliqua é a vintecatroava parte dun sólido e o nome tómase da semente dunha árbore".
-- Isidoro de Sevilla. Etymologiarum libri XX, Liber XVI, 25

O termo provén da expresión siliqua graeca, unha semente de alfarrobeira que no sistema romano de unidades de peso era equivalente a un sexto de escrúpulo (scrupulum) ou 1/1728 da libra romana (arredor de 0,19 gramos).[4]

Xa en época contemporánea, aplicouse esta denominación a varias moedas que, en todo caso, tiñan a equivalencia de 1/24 do sólido de ouro (o cal pesaba 1/72 da libra romana) e, xa que logo, representaban un valor dunha siliqua de ouro en valor.

Segundo cálculos actuais, dado que o ouro valía aproximadamente 14 veces máis que a prata na antiga Roma, unha moeda de prata deste tipo tería un peso teórico de 2,7 gramos, aínda que non hai evidencias históricas suficientes que avalen esta hipótese. Tal incerteza non evitou que o termo se aplique hoxe tanto a moedas de prata de Constantino (306-329) que chegan a pesar na práctica 3,4 gramos, como a outras máis tardías de Constancio II (337-361) cun peso de arredor de 2,2 gramos e un diámetro de 18 mm (ás veces estas últimas denomínanse siliquas lixeiras ou reducidas, para as diferenciar).[5]

Historia[editar | editar a fonte]

As primeiras siliquas apareceron durante o reinado de Constantino I, cun peso de 2,24 gramos, que coincidía coa metade do que tiña o sólido de ouro.[6] Cara a 353, o peso da siliqua baixou ata os dous gramos e foi unha moeda profusamente emitida por Constancio II e por Xuliano (361-363).[7]

Estas moedas conmemoran xeralmente os aniversarios imperiais, exhibindo adoito nos seus reversos expresións de bos desexos para os anos de reinado como VOTA MVLTA, circunscritas en coroas florais.

É habitual que as emisións de siliquas se producisen na Bretaña e nas rexións de Renania e do Danubio, onde se asentaban os exércitos, e é probable que se cuñasen a partir de doazóns para pagamento de primas aos soldados, en tanto que a parte oriental do imperio utilizaba maioritariamente a moeda de ouro.[8]

As numerosas emisións de siliquas continuaron baixo os Valentinianos. As usurpacións primeiro de Máximo (383-388) e despois de Constantino III (407-411) foron financiadas mediante a redución da siliqua ata arredor de 1,35 gramos, o que provocou que os particulares recortasen as siliquas emitidas anteriormente, que roldaban os dous gramos.[9]

Logo da última división do Imperio en 395, Valentiniano III (424-455) foi o derradeiro emperador que emitiu siliquas, aínda que esta denominación continuou formando parte do sistema monetario do imperio Bizantino coa mesma relación de 1/24 do nomisma de ouro.[10][11][12]

Galería de siliquas[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Alfaro Asíns, C. et al. "Silicua". En Diccionario de numismática. Ministerio de Cultura. Madrid, 2009. ISBN 978-84-8181-405-7
  2. Código Xustiniano. 4, 32, 26.
  3. "Siliqua". En Forum Ancient Coins.
  4. "Siliqua". En Gaffiot, Félix. Dictionnaire ilustré latin-français. L. Hachette. París, 1934. Páxina 1.442.
  5. "Les siliques: explications métrologiques". En La silique, une monnaie romaine en argent du IVème siècle. www.sacra-moneta.com
  6. Remondon, Roger. La crise de l’Empire romain. París, 1970. 2ª ed. Páxina 147.
  7. Depeyrot, Georges. La monnaie romaine : 211 av. J.-C. - 476 apr. J.-C. Ed. Errance, 2006. Páxina 105. ISBN 2-87772-330-5
  8. Petit, Paul. Histoire générale de l’Empire romain. Seuil, 1974. Páxina 671. ISBN 2-02-002677-5
  9. Depeyrot, Georges (2006). Páxina 108-109.
  10. Depeyrot, Georges (2006). Páxina 178.
  11. Ostrogorsky, George. Histoire de l’état byzantin. Payot, 1977. Páxina 219. ISBN 2-228-07061-0
  12. "Siliqua". En Tipos de monedas bizantinas. www.tesorillo.com

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]