Batalla de Elviña

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 43°21′46″N 8°24′1″O / 43.36278, -8.40028

Batalla de Elviña
Parte de Guerra da Independencia española e Guerras Napoleónicas
36 214430~death-of-sir-john-moore-(1761-1809)-january-17th-1809,-from-'the-martial-achievements-of-great-britain-and-her-allies-from-1799-.jpg
O xeneral John Moore foi ferido de morte durante a batalla.
Data 16 de xaneiro de 1809
Lugar A Coruña, Galicia
Resultado Vitoria táctica británica[1][2][3][nota 1]
Vitoria estratéxica francesa[4][5][6]
Belixerantes
Reino Unido Reino Unido Francia Francia
Líderes
Flag of the United Kingdom.svg John Moore
Flag of the United Kingdom.svg David Baird
Francia Jean-de-Dieu Soult
Forzas en combate
16 000:
15 000 infantería[7]
9 a 12 canóns[8]
16 000:[9]
12 000 infantería
3 200 cabalaría
20 canóns
Baixas
900 mortos ou feridos[10]
300 feridos abandonaron[11]
600[12] a 700 mortos ou feridos
200 a 300 prisioneiros

A batalla de Elviña foi un acontecemento bélico que tivo lugar o día 16 de xaneiro de 1809 no alfoz da cidade da Coruña, enfrontando as tropas francesas, conducidas polo xeneral Soult, que obtiveron a vitoria, contras as tropas británicas, mandadas polo xeneral John Moore, quen habería perder a vida no transcurso do combate. Na historiografía internacional este choque é coñecido como batalla da Coruña.

Antecedentes[editar | editar a fonte]

Recreación da Batalla de Elviña.
Monólito conmemorativo da morte de Moore, sito no campus universitario de Elviña.

A batalla inscríbese no contexto das guerras napoleónicas, e particularmente no da Guerra da Independencia española ou Guerra Peninsular, ao ser inseparábel a contenda dos episodios ocorridos á vez en España e Portugal.

A Grande Arméé en España[editar | editar a fonte]

Despois da derrota francesa na batalla de Bailén o 19 de xullo de 1808, o mesmo Napoleón Bonaparte decidiu solucionar a resistencia peninsular entrando no seu territorio ao mando da Grande Armée. Entrementres en Portugal, despois da Convención de Sintra, o xeneral John Moore foi posto á fronte das tropas británicas alí acuarteladas.

Entrada de Moore en España[editar | editar a fonte]

En novembro de 1808, Moore abandonou Portugal, entrando en España á altura da provincia de Salamanca e situándose á altura de Valladolid, con o obxectivo de aliviar a presión francesa sobre Madrid atraendo sobre o seu exército as tropas galas. Ignoraba nesa altura que Napoleón xa entrara en Madrid o 4 de decembro. Moore sofreu o afustigamento das unidades de Soult, quen informou a Napoleón dos movementos británicos; este desexoso dun encontro directo con tropas do Reino Unido, virou cara o Noroeste á caza de Moore.

Retirada de Moore cara Galicia[editar | editar a fonte]

Iniciouse así a retirada do exército inglés cara Astorga, ante a imposibilidade de facer fronte a forzas moi superiores, mentres se enviaba aviso á frota británica, para que o recollese en Vigo ou na Coruña. Moore chegou a Astorga o 24 de decembro, onde se lle uníu o corpo de tropas galegas do marqués de la Romana, que abandonaran León, ante a ameaza francesa. Moore e De la Romana conferenciaron, o 30 de decembro de 1808, sobre a posibilidade de facerlle fronte conxuntamente aos franceses no arco montañoso que arrodea o Bierzo, porén sería Moore quen se negaría a facelo. As súas tropas estaban esgotadas, o que non empecía que mostrasen signos de indisciplina, que se prolongaron durante o resto do camiño.

Requirido por acontecementos no centro de Europa, Napoleón que chegara a Astorga o día 1 de xaneiro de 1809, abandonou esa cidade o día 3; deixando a Soult ao mando do 2º corpo do exército, formado por uns 25 000 homes e 54 canóns, con encargo de perseguir a Moore, mentres o xeneral Ney, co 6º corpo, tamén con cerca de 25 000 soldados e 30 pezas de artillaría, acompañábao a fin de emprestarlle auxilio e reafirmar a ocupación de Galicia.

Moore en Galicia[editar | editar a fonte]

En consecuencia as tropas de Moore e De la Romana, dirixíronse cara Galiza, mais no Bierzo dividíronse. De la Romana entrou no país galego por Valdeorras, e logo de rexeitar a súa reatagarda, ao mando do xeneral Mendizábal, o ataque francés da cabalería do xeneral Franceschi, na Ponte de Domingos Flórez, situou o seu cuartel na Pobra de Trives (6 de xaneiro de 1809); precedeuno un corpo de tropas británicas, desprendido do principal de Moore, duns 5 000 homes, ao mando dos xenerais Craufurd e Von Alten, que alcanzaría o porto de Vigo (12 de xaneiro de 1809), logrando embarcar nos buques da Royal Navy.

Mentres o groso das tropas de Moore, entrou no territorio galego através do porto de Pedrafita, dirixíndose cara Lugo (7 de xaneiro de 1809), e posteriormente a Betanzos.

Moore na Coruña

Moore chegou, por fin á Coruña o día 14 de xaneiro de 1809. Porén as súas tropas non puideron embarcar inmediatamente, pois o mal estado da mar, impedíu que a frota británica puidese atracar no porto.

Ante a inminente chegada das tropas francesas, Moore tomou disposicións para dificultar o acceso das mesmas, facendo voar a ponte do Burgo, sobre o río Mero. Mais parte dos franceses cruzaron ese río polo pequeno pontillón de Cela, no concello de Cambre, á par que repararon a ponte do Burgo para o día 15 de xaneiro.

A batalla[editar | editar a fonte]

Plano da batalla de Elviña.
As tropas inglesas embarcando durante a retirada.

Como o choque bélico foi inevitable, Moore dispuxo as súas tropas, uns 16 000 soldados, pero con só 9 pezas de artillaría, en tres alturas. Situou unha primeira liña sobre o monte Mero, unha segunda sobre os montes de Santa María de Oza, e a terceira sobre o monte de Santa Margarida. En medio ficaba o val da freguesía de Elviña, que foi o centro dos ataques.

Soult dispuxo para o ataque de 12 000 soldados de infantería e 4 000 homes da cabalo, estes en parte trabados polas dificultades do terreo. Dispuña porén da vantaxe artilleira, ao poder contar con 20 canóns.

O mesmo día 15, uns 500 fusileiros franceses, ó mando do xeneral Jardon, iniciaron ataques no monte Penasquedo, e tomaron o monte Mero.

A batalla iniciouse na tarde do día 16 de xaneiro, tendo lugar os máis duros combates pola posesión da aldea de Elviña, da que se apoderaron os franceses na caída da noite, e avanzaron para a aldea de Palavea. Caeu ferido o xeneral inglés Baird, entanto o propio Moore foi ferido moi gravemente pola bala dun canón, morrendo dúas horas despois. Durante esa mesma noite as tropas británicas, foron embarcando, aínda que os barcos foron canoneados pola artillería francesa no amencer do día 17.

Consecuencias[editar | editar a fonte]

Ese mesmo día 17 de xaneiro de 1809, Soult entrou na cidade da Coruña, que capitulou estando ó mando do xeneral Alcedo.

En total os franceses perderon uns 1 200 homes e os británicos uns 900, pero estes perderan ao longo da súa penosa retirada desde Castela uns 8 000 soldados.

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Planos da batalla

Notas[editar | editar a fonte]


  1. Sarrazin (a former French commander) writes "Whatever Buonaparte may assert, Soult was most certainly repulsed at Corunna; and the English gained a defensive victory, though dearly purchased with the loss of their brave general Moore, who was alike distinguished for his private virtues, and his military talents" (Sarrazin, 1815, pp. 358–359).
    Hugo writes "Ayant neanmoins reunit les troupes a la Corogne, il repousse glorieusement les Francais, et meurt sur le champ de bataille." which translates as "Having nevertheless reunited the troops at Corunna, he [Moore] gloriously repulsed the French and died on the field of battle." (Hugo 1838, p. 110 [Cómpre referencia])
  1. "...the battle could legitimately be regarded as a British victory" (Haythornthwaite, 2001, p. 87).
  2. "Costly British victory in the Peninsular War.... Corunna was a British victory only in the sense that Moore was able to prevent Soult form annihilating his men..." (Sandler, 2002, p. 214).
  3. Chandler 1996, p. 657.
  4. Fremont-Barnes, "Canning strenuously maintained... in the great British tradition of characterizing defeat as victory ...". (Fremont-Barnes, 2002, p. 80)
  5. "At first sight, then, British intervention had ended in humiliation and disaster. At La Coruna, true, a reverse had been inflicted on the French. However, Sir John Moore was dead, over one fifth of his army were missing, and several thousand more sick or wounded, whilst the retreat had had all the appearances of a rout" (Esdaile, 2003, p. 155).
  6. According to The Times, "The fact must not be disguised ... that we have suffered a shameful disaster" (Hibbert, 1961, p. 188). "French Victory at the Battle of Corunna. Britain Forced to Evacuate Spain" (Hodge, 2007, p. lxxiii)
  7. 15 000 (Fortescue, 1910, p. 381); 14 800 (Oman, 1902, p. 582); 14 500 (Hamilton, 1874, p. 392).
  8. Napier states and Fortescue indicates that there were 12—eight British and four Spanish (Napier 1873, p. 121; Fortescue 1910, p. 377). Also Gates 2002, p. 112.
  9. Oman put the number at "over 20,000" (Oman, 1902, p. 586), but Fortescue compares Balagny's numbers with Oman's and states that Balagny's total of about 16,000 is likely to be more accurate than Oman's (Fortescue 1910, p. 380 citing Balagny vol. iv, p. 248–250).
  10. Chandler 1995, p. 656.
  11. Howard 1991, p. 300.
  12. Esdaile, gives a total of 2,000 casualties for both sides altogether (Esdaile, 2003, p. 155). Fortescue states the casualties for both sides were "about equal" (Fortescue, 1910, p. 388).

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Batalla de Elviña

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]