Fernando IV de León e Castela

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Fernando IV de León e Castela
Fernando IV de Castilla (Ayuntamiento de León).jpg
AlcumeEl Emplazado
Nacemento6 de decembro de 1285
 Alcázar de San Juan
Falecemento7 de setembro de 1312 e 7 de decembro de 1312
 Xaén
SoterradoRoyal Collegiate Church of Saint Hippolytus
NacionalidadeCoroa de Castela
Relixióncatolicismo
Ocupaciónrei
PaiSancho IV de Castela
NaiMaría de Molina
CónxuxeConstança de Portugal
FillosLeonor de Castela II e Afonso XI de Castela
IrmánsPedro de Castela (1290–1319), Philip of Castile, Lord of Cabrera and Ribera, Enrique de Castilla y Molina, Alfonso de Castilla, Isabel de Castela, Beatriz de Castela II e Violante Sánchez de Castilla
editar datos en Wikidata ]
Estatua de Fernando IV de León e Castela

Fernando IV de Borgoña, o Emprazado, nado en Alcázar de San Juan[Cómpre referencia] en 1285 e finado en Xaén en 1312, foi rei de Castela e de León desde 1295 ata a súa morte. Era fillo de Sancho IV o Bravo e de María de Molina, neto de Afonso X o Sabio.

Ó final do seu reinado ostentaba os títulos de Rei de Castela, Toledo, León, Galiza, Sevilla, Córdoba, Murcia, Xaén e o Algarve.

Casado con Constanza de Portugal, filla de Dionisio I, coa que tivo dous fillos:

Rexencia[editar | editar a fonte]

Tiña nove anos cando morreu o seu pai, polo que asumiu a rexencia e titoría a súa nai, María de Molina, ata que o rei acadou a maioría de idade en 1301. Fernando fora xa proclamado rei en Toledo en 1295, con numerosa representación dos tres brazos políticos de León e de Castela, pero este acto non foi senón o comezo duns anos turbulentos en que non cesaron as intrigas e as loitas polo poder por parte da nobreza e dos reis de Aragón, Portugal e Francia.

Foi un reinado azaroso e difícil. Durante catorce anos desatouse unha grande anarquía contra a que loitou con bastante tino a raíña rexente, muller moi sabia e de grande intelixencia e dominio político. María de Molina puido conter bastantes desaforos e conseguiu manter no trono ó seu fillo Fernando. As loitas internas e rivalidades viñan como unha herdanza do reinado anterior. De novo saíron á luz as pretensións do infante Juan, Señor de Valencia de Campos, (tío do novo rei, que fora inimigo acérrimo do seu propio irmán Sancho IV, e as do primoxénito de la Cerda, o fillo de Fernando de la Cerda, (fillo á súa vez de Afonso X o Sabio), e por tanto, curmán do rei Fernando IV. Estes dous inimigos souberon aliarse co rei de Portugal, Afonso IV o Bravo, co de Aragón, Xaime II e co de Francia, Filipe IV o Fermoso, que era señor de Navarra e que quixo aproveitar as loitas e desavinzas para ensanchar os seus dominios, pero non conseguiu nada.

Os nobres levantábanse contra o rei e pedían novas mercedes en pago dunha certa lealdade, pero unha vez obtidas volvían ós seus feudos para maquinar novas sublevacións. Pouco a pouco e grazas ó gran prestixio que tiña é ó bo facer político, María de Molina foi conseguindo desarmar a estes nobres sublevados. Incluso o infante Xoán chegou a prestar obediencia ó rei, e o rei de Portugal aplacou os seus ánimos belicosos. María de Molina loitou con tódalas súas armas por manter en paz o trono e poderllo entregar ó seu fillo en condicións bastante favorables, aínda que os historiadores contan que cando Fernando IV acadou a maioría de idade se mostrou ingrato coa súa nai e incluso lle pediu contas do investimento dos fondos públicos, fondos que se empregaran en boa parte para manter a paz. A raíña nai soubo afrontar con enteireza e dignidade a situación de humillación na que a puña o seu fillo e presentou as contas ó pé da letra, nas que se podía ver como ela puxera diñeiro propio para o erario. Tamén presentou as xoias de Sancho IV, intactas, a requirimento do seu fillo, máis as súas propias.

Reinado[editar | editar a fonte]

Unha das decisións importantes do novo rei foi o acordo de fronteiras co rei de Aragón en 1304, chamado Sentencia Arbitral de Torrellas: o límite para Castela estableceuse na marxe dereita do río Segura, incluíndo a cidade de Murcia. Foi un convenio pouco favorable para Castela. Despois quixo aplacar as pretensións do seu curmán Alonso de la Cerda, para o que mandou que se lle concedesen moitas vilas e lugares. A paz durou pouco, pois o outro rival, o seu tío o infante Juan, rebelouse de novo, aínda que finalmente María de Molina conseguiu facer fracasar o intento.

Uniuse cos reis de Aragón e Portugal para a conquista de Granada, pero este intento foi un fracaso. Si tivo éxito na conquista de Xibraltar, onde entrou triunfante en agosto de 1305.

Fernando IV tiña na mente atacar e conquistar Alxeciras, que era unha praza moi importante, pero lle sorprendeu a morte na preparación desta empresa en Xaén. Unha lenda sobre morte fala da maldición dos irmáns Carvajales, inimigos do monarca.

A lenda conta que Fernando IV sentía un grande odio por estes dous rivais, Juan e Pedro Alfonso de Carvajal. Pediu ó seu favorito Juan Alfonso de Benavides que os asasinase. Houbo unha loita en lexítima defensa, pero como no altercado morreu o nobre favorito do rei, este mandou prender ós irmáns, que foron hallados e detidos n feira de Medina del Campo (Valladolid), cando compraban os arreos para os seus cabalos. O castigo consistiu en encerralos nunha gaiola no castelo de Martos (preto de Xaén), e facelos despeñar ós poucos días polo precipicio. Os irmáns Carvajal declaráranse inocentes, pois a morte do nobre fora en defensa propia e non por asasinato, así que no momento antes de morir emprazaron ó rei a unha morte segura cando pasase un mes, no caso de seren realmente inocentes, (xuízo de Deus). O rei morreu ó mes xusto da execución, por iso foi coñecido como o Emprazado.


Fernando IV de León e Castela
Nacemento: 6 de Decembro 1285 Falecemento: 7 de Setembro 1312


Títulos Reais
Precedido por
Sancho IV


Rei de Castela
1295–1296 e 1304–1312
Sucedido  por
Afonso da Cerda
Entre 1296 e 1304

Afonso XI
Rei de Toledo
1295–1296 e 1304–1312
Rei de Xaén
1295–1296 e 1304–1312
Rei de Córdoba
1295–1296 e 1304–1312
Rei de Murcia
1295–1296 e 1304–1312
Sucedido  por
Xaime II de Aragón
Entre 1296 e 1304
Afonso XI
Rei de León
1295–1296 e 1300–1312
Sucedido  por
Xoán Afonso de Borgoña
Entre 1296 e 1300

Afonso XI
Rei de Galiza
1295–1296 e 1300–1312
Rei de Sevilla
1295–1296 e 1300–1312