Oleiros

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 43°19′59.22″N 8°19′1.54″O / 43.3331167, -8.3170944

Oleiros
Bandeira de Oleiros---Escudo de Oleiros
Castelo Santa Cruz.Oleiros.Galicia.jpg
Castelo de Santa Cruz.
Situacion Oleiros.PNG
Situación
Xentilicio[1] oleirense
Xeografía
Provincia Provincia da Coruña
Comarca Comarca da Coruña
Poboación 34.693 hab. (2015)
Área 43,8 km²
Densidade 792,08 hab./km²
Entidades de poboación 9 parroquias
Capital do concello Oleiros
Política (2015)
Alcalde Ángel García Seoane
Concelleiros BNG: 1
PPdeG: 4
PSdeG-PSOE: 2
Outros: AV 14
Eleccións municipais en Oleiros
Uso do galego[2] (2011)
Galegofalantes 17,46%
Na rede
oleiros.org
alcaldia@oleiros.org

Oleiros é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca da Coruña. Segundo o IGE no 2015 tiña 34.693 habitantes (33.550 no 2010, 31.694 no 2007, 31.264 no 2006, 30.467 no 2005, 29.671 no 2004). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «oleirense».

Xeografía[editar | editar a fonte]

Unha vista da Coruña dende Bastiagueiro, en Oleiros.

Limita ao norte coa ría de Ares, ao leste cos concellos de Sada e Bergondo, ao sur cos de Cambre e Culleredo e ao oeste co concello da Coruña e coa ría do Burgo, da cal abrangue a costa da marxe dereita oposta á da cidade da Coruña. Está situado no interior da unidade xeográfica chamada Xistos Cristalinos de Bergondo, creada no Precámbrico.

Toponimia[editar | editar a fonte]

Segundo o Padre Sarmiento[3] o topónimo Oleiros fai referencia ás olas en que se celebraban antigamente os soterramentos[4].

Historia[editar | editar a fonte]

Da época da cultura castrexa consérvanse trece castros:[5][6]

Da Idade Media consérvanse poucos restos, entre eles atópase a Igrexa Románica de Dexo do século XII consagrada polo arcebispo Xelmirez no ano 1108.

O castelo de Santa Cruz está situado nun illote na enseada do mesmo nome, no Porto de Santa Cruz. Foi mandado construír por Diego das Mariñas no século XVI para completar o sistema defensivo da baía coruñesa, xunto co castelo de Santo Antón, o castelo de San Diego e o castelo de San Amaro. No século XIX foi mercado pola familia Quiroga-Pardo Bazán. En 1939 foi doado pola filla de Emilia Pardo Bazán á arma de cabalería para organizar colonias dos orfos de guerra civil ata 1978. O castelo quedou abandonado ata 1989 cando foi mercado polo concello. O Castelo de Santa cruz está declarado Ben de Interese Cultural. Actualmente é o Centro de Extensión Universitaria e Divulgación Ambiental de Galicia[7]

Demografía[editar | editar a fonte]

É o segundo concello máis poboado da comarca da Coruña e o décimo concello galego en poboación.

Censo total (2015) 34.693 habitantes
Menores de 15 anos 5.580 (16.08 %)
Entre 15 e 64 anos 22.677 (65.36 %)
Maiores de 65 anos 6.436 (18.55 %)
Evolución da poboación de Oleiros   Fontes: INE e IGE.
1900 1930 1950 1981 2004 2009 2011 2012 2013 2014
6.972 9.115 10.564 15.039 29.671 34.386 {{{9}}} {{{10}}}
(Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)

Economía[editar | editar a fonte]

A economía de Oleiros estivo durante séculos centrada no sector agrario, gandeiro e pesqueiro. No porto de Lorbé existe unha das depuradoras de mexillóns máis importantes de Galiza.

A proximidade á cidade da Coruña fixo medrar a poboación do concello que pasou dunha etapa de cidade dormitorio, nas zonas máis próximas, e de ocio preto das praias. Oleiros é agora un concello residencial e de alta calidade de vida. O concello ten múltiples urbanizacións, zonas de vivendas e equipamento residencial. Nos últimos anos construíronse zonas verdes, zonas peonís e infraestruturas para mellorar a vida diaria no concello. O novo acceso ao concello é a Vía ártabra (AG-13), estrada de alta capacidade que ligará o concello coa autoestrada AP-9.

Patrimonio[editar | editar a fonte]

O museo dos Oleiros forma parte do Centro Cultural As Torres de Santa Cruz, unha das máis importantes escolas de cerámica popular. Acolle unha colección única en Europa de cerámica popular, e é sede dunha das feiras máis importantes de cerámica tradicional de España, que cada ano acolle centos de ceramistas que expoñen as súas pezas.

Oleiros na literatura popular[editar | editar a fonte]

Refraneiro
Cantigueiro
  • Ferrolana, por te ver,/ pasei o mar da Marola/ a pique de me perder.

Lugares de interese[editar | editar a fonte]

Praia de Santa Cristina.
Praias
Museos
Salas de exposicións
Monumentos

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Galería de imaxes de Oleiros.
Casa do concello.  
Santaia de Liáns  
Faro de Mera.  
Torre de Coruxo.  
Bandeira de Oleiros[9][10]  
Escudo de Oleiros.  

Parroquias[editar | editar a fonte]

As nove parroquias que compoñen o concello de Oleiros.
Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Oleiros

Dexo (Santa María) | Dorneda (San Martiño) | Iñás (San Xorxe) | Liáns (Santaia) | Maianca (San Cosme) | Oleiros (Santa María) | Perillo (Santa Locaia) | San Pedro de Nós (San Pedro) | Serantes (San Xián)

Lugares[editar | editar a fonte]

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Oleiros vexa: Lugares de Oleiros.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Véxase no Galizionario.
  2. Neira, Carlos. "Evolución do uso do galego por concellos". Consultado o 14 de outubro de 2014. 
  3. Padre Sarmiento (1754-55): Viaje a Galicia, páxs. 67 e 68.
  4. Cabeza Quiles, F.: Os nomes de lugar, p. 3145. Ed. Xerais, Vigo 1992.
  5. PXOM do Concello de Oleiros do ano 2014
  6. Traballo de Comendador Rey, Beatriz. Ferrer Cruz, J. Vázquez Collazo, S. Anuario Brigantino 2007, num .30
  7. O CEIDA -Centro de Extensión Universitaria e Divulgación Ambiental de Galicia-
  8. A Marola é un pequeno illote fronte á costa de Dexo-Serantes, no concello de Oleiros. Lino Lema Bouzas (compilador): Ditos e cantigas mariñeiras. I Encontro de embarcacións tradicionais, Galicia 1993, 7.
  9. Presentan la bandera de Oleiros durante la regata de traineras. avoz.com 31 de xullo del 2005
  10. El Gobierno local iza la bandera de Oleiros en la Casa Consistorial. laopinioncoruna.es 25 de setembro de 2015

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Oleiros Modificar a ligazón no Wikidata

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]