Prosa

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
O Catecismo do labrego, popular obra en prosa de Valentín Lamas Carvajal.

A prosa na escritura é o uso da linguaxe que se opón ao verso.[1] As palabras agrúpanse sen seguir as leis da métrica, senón que imitan o fluír do discurso oral. É a maneira máis natural de escribir, por iso ademais da literatura, aparece nos medios de comunicación, avisos, leis e outros documentos. Trátase carácter máis próximo á fala, sendo o derradeiro estilo literario en aparecer, posto que os primeiros escritos literarios empregaban o verso xustamente para marcar o carácter artístico e facilitar a memorización.

Tradicionalmente, a narrativa asóciase á prosa, pero pode haber poemas narrativos e textos en prosa de carácter non narrativo, como o ensaio, a descrición, etc. por tanto é incorrecto considerar a prosa como un gran xénero literario.

Liturxia[editar | editar a fonte]

Na historia da música litúrxica, no século VI o termo "prose" designa un cántico con versos alternados, e despois dunha codificación, no século XIV designa un himno latino cantado nas misas solemnes (como por exemplo o Días irae).

Xéneros literarios en prosa[editar | editar a fonte]

Xéneros narrativos[editar | editar a fonte]

Refírese a aqueles xéneros discursivos cunha extensión limitada. Pódese distinguir dúas series de narrativas. A narrativa da modernidade e a narrativa da posmodernidade. O que narra a historia denomínase Narrador, este xénero cumpre a función referencial da linguaxe. Este xénero caracterízase para ser unha narración de forma secuencial composto por personaxes dentro desta. Ten coherencia no que se está contando, ten en conta os tempos, nos que os personaxes actúan. Comunica as máis íntimas vivenzas do home, que é subxectivo, os estados anímicos e os estados amorosos. O presente, pasado e futuro confúndense.

Novela[editar | editar a fonte]

Artigo principal: novela.

O tratamento da novela como xénero literario, só veu despois de 1934, cando Mikhail Mijailovish Bajtín, diferenciou a novela da prosa novelesca e a poesía lírica. Os antecedentes desta discusión dos anteriores críticos, é que eles non atoparan na novela mesma maneira-estilística da poesía, e por tanto negar calquera significación artística, para só tratala como un documento. A partir dos anos vinte, expúxose estudar a prosa novelesca, e definila pola súa especificidade. De acordo con Bajtin, foi un erro dos críticos dos anos vinte, o de calcar as análises dos xéneros poéticos para ser un estudo monoestilístico. Rexeitando así á estilística o status de estudo da novela, por tanto, adoita reducirse ás destrezas individuais e do artista, ficando á parte as evidencias da fala das cidades, dos rexistros sociais, das xeracións e as épocas.

Conto[editar | editar a fonte]

O conto é unha narración breve de feitos imaxinarios, protagonizada por un grupo reducido de personaxes e cun argumento sinxelo. Hai dous grandes tipos de contos: o conto popular e o conto literario.

  • O conto popular: é unha narración tradicional de transmisión oral. Preséntase en múltiples versións, que coinciden en estrutúraa pero discrepan nos detalles. Ten tres subtipos: os contos de fadas ou contos marabillosos, os contos de animais e os contos de costumes. O mito e a lenda son tamén narracións tradicionais, pero adoitan considerar xéneros autónomos. As mil e unha noites é a escolma máis coñecida de contos populares orientais que se coñece.
  • O conto literario: é o conto concibido e transmitido mediante a escritura. O autor adoita ser coñecido. O texto, fixado por escrito, preséntase xeralmente nunha soa versión, sen o xogo de variantes característico do conto popular. Consérvase un corpus importante de contos do Antigo Exipto, que constitúen a primeira mostra coñecida do xénero.

Biografía[editar | editar a fonte]

A biografía (do grego βίος bíos, que significa 'vida', e γραφεῖν graphein, que significa 'escribir') é a historia da vida dunha persoa narrada en poucas palabras dende o seu nacemento até a súa morte, consignando os seus feitos conseguidos e os seus fracasos, así como todo o que de significativo poida interesar da mesma.

Por iso adoita adoptar a forma dun relato expositivo, frecuentemente narrativo e en terceira persoa, da vida dun personaxe real dende que nace ata que morre ou até a actualidade. Na súa forma máis completa, sobre todo se se trata dun personaxe do pasado, explica tamén os seus actos de acordo co contexto social, cultural e político da época tentando reconstruír documentalmente o seu pensamento e figura. A biografía en forma escrita constitúe un subxénero literario da Historia que se divide á súa vez en varios subxéneros. As principais características son:

  • Relata os acontecementos máis importantes e interesantes da vida do personaxe.
  • Xeralmente, consigna datos exactos como nomes, datas e lugares.
  • Redáctase en terceira persoa.

Crónica[editar | editar a fonte]

Unha crónica é unha obra literaria que narra feitos históricos en orde cronolóxica en espazos de tempo e no transcurso dos cales son á súa vez situacións do momento. A palabra crónica vén do latín Chronica, que á súa vez se deriva do grego χρονικὰ βιβλία khronikà biblía, é dicir, libros que seguen a orde do tempo. Nunha crónica os feitos nárranse segundo a orde temporal na que ocorreron, a miúdo por testemuñas presenciais ou contemporáneas, xa sexa en primeira ou en terceira persoa.

Enténdese por crónica a historia detallada dun país, dunha localidade, dunha época ou dun home, ou dun acontecemento en xeral, escrita por unha testemuña ocular ou por un contemporáneo que rexistrou sen comentarios todos os detalles que viu, e engade todos os que lle foron transmitidos. Estes son por exemplo, as crónicas latinas de Flodoart, cóengo de Reims, e de Guillem d'Naugis e as crónicas francesas de Froissart e de Monstrelet. De todos os países europeos quizais os máis ricos en crónicas sexan Francia, Italia e Inglaterra.

Na crónica emprégase unha linguaxe sinxela, directa, moi persoal e admite unha linguaxe literaria con uso reiterativo de adxectivos para facer énfase nas descricións. Emprega verbos de acción e presenta referencias de espazo e tempo. A crónica que aporta certo distanciamento temporal denomínase escrito histórico. Por medio das crónicas pódense redactar escritos, tomando as opinións de varias persoas para saber se isto é certo ou non, como no libro Crónica dunha morte anunciada escrito por Gabriel García Márquez.

As crónicas son tamén un xénero xornalístico. Clasifícanse como "amarelas" ou "brancas" segundo o seu contido. As "amarelas" teñen material máis subxectivo e xeralmente a voz autorizada é unha persoa ou cidadán común; as "brancas" empregan material máis obxectivo e a voz autorizada é, xeralmente, a autoridade, un profesional, etc.

Ensaio[editar | editar a fonte]

O ensaio é un xénero relativamente novo. As súas orixes pódense rastrexar dende épocas máis ou menos remotas. Só na idade contemporánea chegou a lograr unha posición central. É probable que no seu desenvolvemento e hexemonía, tivesen unha gran influencia o pensamento liberal e o xornalismo.

Xénero xornalístico[editar | editar a fonte]

O xénero xornalístico defínese en función do papel que xoga o narrador ou emisor da mensaxe en relación á realidade observada. A noticia pertence ao xénero xornalístico de información por excelencia, e o artigo de opinión o máis aberto á subxectividade. Para algúns autores, son estratexias comunicativas que se organizan e fanse recoñecibles tanto polo emisor como polo destinatario. Os textos que pertencen ao xénero xornalístico informan a unha gran cantidade de lectores sobre sucesos de actualidade. Predominan, neles, a función referencial ou informativa a linguaxe e o estilo formal. Neste tipo de texto priviléxiase o feito. O xornalismo é un método de interpretación da realidade; para facer esta interpretación e transmitir ao público necesítanse unha serie de filtros, unhas fórmulas de redacción, que é o que denominamos xéneros xornalísticos.

Algúns teóricos da comunicación definen os xéneros xornalísticos como formas de comunicación culturalmente establecidas e recoñecidas nunha sociedade, un sistema de regras ás cales se fai referencia para realizar os procesos comunicativos. Outros autores ven aos xéneros xornalísticos como categorías básicas que constrúen a realidade. Os xéneros xornalísticos diferéncianse entre si para recoller a complexidade do que pasa e expor os lectores.

Hai gran variedade de clasificacións de xéneros xornalísticos. Estas varían segundo os diferentes autores e correntes.

Segundo a tipoloxía anglosaxoa, baseada na frase "os feitos son sacros, as ideas ceibes", coñécense dous tipos de xéneros: os que dan a coñecer feitos: a noticia, a reportaxe e a crónica e os que dan a coñecer ideas: principalmente a editorial e o artigo de opinión.

Segundo as tipoloxías latinas distínguense catro grandes xéneros: información, reportaxe, crónica e artigo ou comentario.

Outras clasificacións distinguen entre:

  • Xéneros informativos: fan unha interpretación contextual da información na que non aparece explicitamente a interpretación.
  • Xéneros interpretativos: aparece explícita a interpretación do xornalista.

Outro criterio para clasificar os xéneros é o grao de subxectividade, segundo a maior ou menor presenza do xornalista no texto:

  • Noticia: É o xénero xornalístico por excelencia e a base de todos os outros, nela infórmase co menor número de palabras posibles, daquilo fundamental dun feito ou situación.
  • Artigo, comentario ou editorial: a presenza do autor é total. O xornalista amosa as súas opinións dun xeito moi subxectiva, está a dar a súa visión particular sobre un feito.
  • Crónica: enmarca o que pasou e interprétao, pero directamente sobre os feitos, non hai opinión.
  • Reportaxe: É unha narración ampliada, exhaustiva e documentada dun suceso. Compleméntase coa fotografía para facer máis comprensible a mensaxe. Expón en detalle descricións de lugares, acontecementos, persoas e feitos.
  • Editorial: É a expresión da opinión ou postura do diario ou xornal sobre un tema de interese social. Aparece sempre de maneira destacada nas primeiras páxinas. Caracterízase polo anonimato, aínda que son o director ou o consello de redacción os encargados de dar a súa opinión.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. ""prosa"". Enciclopèdia Catalá. http://www.enciclopedia.cat/fitxa_v2.jsp?NDCHEC=0135049. Consultado o 06-06-2009.