Ordes

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

Coordenadas: 43°4′36″N 8°24′26″O / 43.07667, -8.40722

Ordes
Bandeira de Ordes---Escudo de Ordes
Ordes - concello - 4.jpg
Casa do Concello.
Situacion Ordes.PNG
Situación
Xentilicio[1]ordense
Xeografía
ProvinciaProvincia da Coruña
ComarcaComarca de Ordes
Poboación12.674 hab. (2019)[2][3]
Área157,3 km²[3]
Densidade80,57 hab./km²
Entidades de poboación13 parroquias[4]
Capital do concelloOrdes
Política (2019[5])
AlcaldeJosé Luis Martínez Sanjurjo (PPdeG[6])
ConcelleirosBNG: 3
PPdeG: 9
PSdeG-PSOE: 2
Outros: UxO - 3
Eleccións municipais en Ordes
Uso do galego[7] (2011)
Galegofalantes76,25%
Na rede
concellodeordes.com
administracion@concellodeordes.com
editar datos en Wikidata ]

Ordes é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Ordes. Segundo o IGE en 2018 tiña 12.632 habitantes (12.868 no 2010, 12.272 no 2005, 11.942 en 2000). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «ordense».

Xeografía[editar | editar a fonte]

Situación[editar | editar a fonte]

Ordes atópase nunha chaira a medio camiño entre Compostela e A Coruña.

Comunicacións[editar | editar a fonte]

Está atravesado pola N-550, a AP-9 e polo ferrocarril entre A Coruña e Compostela.

Orografía[editar | editar a fonte]

A altura sobre o nivel do mar oscila entre os 461 m nos montes do sur e os 450 m no norte.

Hidrografía[editar | editar a fonte]

Ordes atópase case na súa totalidade na cunca hidrográfica do río Tambre. O máis importante é o río Lengüelle, que baixa polo oeste marcando o límite co concello de Tordoia. A excepción os regatos do norte da parroquia de Ardemil, que se orientan de cara ao val de Barcia e desembocan no río Barcés.

Xeoloxía[editar | editar a fonte]

O terreo está formado por unha unidade xeolóxica de xistos denominada xistos de Ordes.

Clima[editar | editar a fonte]

As precipitacións son abondosas e superan os 1.500 mm anuais. A temperatura media é de 13 °C, se ben xea todo o ano excepto no verán.

Demografía[editar | editar a fonte]

O concello ocupa 157 km² e un terzo da poboación reside na capital, Ordes.

Historia[editar | editar a fonte]

Da época castrexa destacan o castro de Ceidón e o castro de Gosende nas proximidades do núcleo urbano, posuíndo todo o concello unha alta cantidade deste tipo de sitios arqueolóxicos.

Durante a Idade Media fixo parte do condado de Trastámara, e posteriormente dividiuse entre a xurisdición de Folgoso, do conde de Altamira, o couto de Faramilláns e as xurisdicións de Gorgullos e Montaos. Montaos foi doado por Afonso VII á catedral de Santiago de Compostela en 1124.

En 1544 Filipe II, de camiño a Compostela, fixo noite na Calle, na parroquia de Poulo, feito do que deixa constancia unha inscrición no lintel da porta.

O xeneral Juan Díaz Porlier tamén pasou a noite en Ordes, onde foi feito prisioneiro. Durante a guerra civil de 1833 producíronse enfrontamentos entre liberais e absolutistas e en 1846 pasou Miguel Solís coas tropas do Exército Libertador de Galicia.

Entre 1878 e 1880 editouse en Ordes o semanario El Fomento.

Poboación[editar | editar a fonte]

Censo total 2018 12.632 habitantes
Menores de 15 anos 1.807 (14.30 %)
Entre 15 e 64 anos 7.848 (62.13 %)
Maiores de 65 anos 2.977 (23.57 %)
Evolución da poboación de Ordes   Fontes: INE e IGE.
1900 1930 1950 1981 2004 2009 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
7.260 8.205 10.450 11.076 12.287 12.868 12.948 12.963 12.939 12.844 12.776 12.669 12.580 12.632 {{{15}}} {{{16}}}
(Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)

Economía[editar | editar a fonte]

Durante a década de 1960 produciuse unha emigración cara ás cidades máis próximas e cara a Europa, que freou na década de 1970. Na actualidade, un cuarto da poboación adícase ao sector primario (especialmente gando bovino para o sector lácteo).

No que se refire ó sector secundario ou industrial, destaca o sector téxtil e a construción. Segundo a web do Concello de Ordes, en 2011 había rexistradas 21 empresas adicadas á produción téxtil.

O sector terciario concéntrase na capital do concello e destacan empresas de comercio polo miúdo que dan servizo non só a Ordes senón tamén ós concellos da mancomunidade de Ordes, cun sector comercial máis reducido.

Mancomunidade de Ordes[editar | editar a fonte]

Ordes é a capital da mancomunidade de Ordes, composta tamén polos concellos de Trazo, Tordoia, Cerceda, Mesía, Frades e Oroso, cun total de 39.004 habitantes.

Espazos naturais[editar | editar a fonte]

A Zona especial de conservación (ZEC) do Río Tambre atravesa parte do suroeste do concello. O treito ordense acolle as augas e ribeiras do río Lengüelle desde o encoro de Vilagudín así como o río Cabrón e regos que tributan neste. Este espazo é de interese pola súa protección a estepas de gramíneas e os bosques de ribeira.[8]

Cultura[editar | editar a fonte]

Patrimonio[editar | editar a fonte]

Escolas, centros sociais, bibliotecas e museos[editar | editar a fonte]

Escolas[editar | editar a fonte]

Museos, bibliotecas e centros sociais[editar | editar a fonte]

Etnografía[editar | editar a fonte]

Feiras[editar | editar a fonte]

  • Feira semanal (ten lugar tódolos mércores) que ten lugar a entre a rúa do Muíño e a rúa da Feira, zona máis coñecida como o Campo da Feira.
  • Feira Multisectorial Expofegasa. Están representados distintos sectores (téxtil, agrícola queixo). Ten carácter anual e sempre coincide coa Festa do Champiñón.
  • Feira de Cans no Mesón do Vento. É unha feira de carácter anual de cans de caza.

Festas gastronómicas[editar | editar a fonte]

  • Festa do champiñón. Ten lugar en Ordes, xeralmente a última fin de semana de abril. Vense celebrando dende 1989 e coincide no tempo coa Feira Multisectorial Expofegasa.
  • Festa do lacón. Ten lugar no Mesón do Vento.

Festivais de música[editar | editar a fonte]

Festivais de arte urbana[editar | editar a fonte]

Festivais de curtametraxes[editar | editar a fonte]

Agrupacións folclóricas[editar | editar a fonte]

Asociacións culturais[editar | editar a fonte]

Banda de música[editar | editar a fonte]

Grupos musicais[editar | editar a fonte]

Grupos de teatro[editar | editar a fonte]

Deportes[editar | editar a fonte]

En Ordes, de forma federada pódense practicar diversos deportes como o fútbol, fútbol sala, hóckey a patíns, tenis de mesa ou pádel. A pesar de non haber ningún club de tríatlon, é salientable que o triatleta ordense Iván Raña chegou a ser campión do mundo. Foi o primeiro triatleta galego en conseguir un campionato do mundo da especialidade, o primeiro en vencer nunha proba da Copa do Mundo e en participar nuns Xogos Olímpicos.

Clubs de fútbol[editar | editar a fonte]

Clubs de Hóckey a patíns[editar | editar a fonte]

  • Club Patín Ordes, é o club máis laureado do concello, con numerosos títulos en categorías masculina e feminina.

Clubs de Pádel[editar | editar a fonte]

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Galería de imaxes de Ordes.

Parroquias[editar | editar a fonte]

Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Ordes

Ardemil (San Pedro) | Barbeiros (Santa María) | Beán (Santa María) | Buscás (San Paio) | Leira (Santa María) | Lesta (Santo André) | Mercurín (San Clemente) | Ordes (Santa María) | Parada (Santa Mariña) | Pereira (Santaia) | Poulo (San Xulián) | Santa Cruz de Montaos (Santa Cruz) | Vilamaior (Santiago)

Lugares de Ordes[editar | editar a fonte]

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Ordes vexa: Lugares de Ordes.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Véxase no Galizionario.
  2. Instituto Nacional de Estadística, ed. (27 de decembro de 2019). "Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de enero". Consultado o 2 de xuño de 2020. (en castelán).
  3. 3,0 3,1 Instituto Galego de Estatística. (2019) "Ordes".Información municipal. Sociedade e poboación. Xunta de Galicia.Este produto emprega a API de datos do Instituto Galego de Estatística (IGE), pero non está certificado ou aprobado polo IGE.
  4. Nomenclátor de Galicia. Busca directa. Xunta de Galicia (Escribir o nome do concello e premer en Buscar)
  5. Resultados eleccións 2019
  6. Concello de Ordes na FEGAMP
  7. Neira, Carlos. "Evolución do uso do galego por concellos". Arquivado dende o orixinal o 5 de decembro de 2019. Consultado o 14 de outubro de 2014. Fonte: IGE. Datos dispoñibles nas Táboas Dinámicas de Google 
  8. "Río Tambre, Código do ZEC ES1110016. Conselleraría de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio. Xunta de Galicia". Consultado o 24/11/2019. 
  9. "Museo do traxe "Juanjo Linares"". www.turismo.gal. Consultado o 24/11/2019. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]