Francia - France

Na Galipedia, a wikipedia en galego.

Francia (en francés: France) é un estado membro da Unión Europea, con capital en París, que se estende sobre unha superficie total de 675.417 km² e conta cunha poboación de 64,5 millóns de habitantes^[1].

Constituído en Estado social e democrático de dereito, a súa forma de goberno esta organizada como república semipresidencialista co nome oficial de República Francesa (République française) e o lema Liberté, Égalité, Fraternité (Liberdade, Igualdade e fraternidade).

O territorio de Francia esténdese por diversas rexións do mundo situándose a súa parte metropolitana, (tamén chamada Francia continental e popularmente l'Hexagone (o Hexágono) polo seu símil con esta forma xeométrica) en Europa Occidental, onde limita ao sur co Mar Mediterráneo, Mónaco (4,4 km), España (623 km) e Andorra (56,6 km); ao oeste co Golfo de Biscaia e o Océano Atlántico; ao norte coa Canle da Mancha (que separa o continente das Illas Británicas), o Mar do Norte e Bélxica (620 km) e ao leste, con Luxemburgo (73 km), Alemaña (451 km), Suíza (573 km) e Italia (488 km). O seu territorio insular europeo, comprende a Illa de Córsega, no Mediterráneo occidental, e diversos arquipélagos costeiros no Atlántico. En América, son territorio de Francia a Güiana francesa, que limita con Brasil (673 km), a maior fronteira do país cos seus países veciños, Surinam (510 km), e as illas e arquipélagos de Martinica, Guadalupe, San Bartolomé, San Martín, (que limita coas Antillas Neerlandesas), e de San Pedro e Miquelón. No Océano Índico, son francesas as illas de Mayotte e de Reunión, así como os arquipélagos de Polinesia Francesa e de Nova Caledonia, estes no Océano Pacífico. Son territorios de Francia deshabitados o atol de Illa Clipperton, no Pacífico Oriental, e as denominadas Terras Austrais e Antárticas Francesas.

Francia é un país altamente desenvolvido económica e socialmente, influente no plano xeopolítico e cunha elevada difusión internacional da súa cultura. É a sexta economía mundial en termos de PIB, membro do G8, da Zona Euro e do Espazo Schengen, e sede de numerosas multinacionais de primeira orde, líderes en diversos segmentos da industria e do sector primario, e é o primeiro destino turístico mundial, con máis 75 millóns de visitantes estranxeiros anuais^[2]. Francia, fogar da primeira Declaración dos Dereitos do Home e do Cidadán, é membro fundador das Nacións Unidas, do Consello de Europa, un dos cinco membros permanentes do Consello de Seguridade das Nacións Unidas^[3] e sede da Organización para a Cooperación e o Desenvolvemento Económico e da UNESCO. É tamén unha das oito potencias nucleares recoñecidas^[4] e membro da OTAN.

Antiga potencia colonial, a súa cultura e civilización atópase difundida por países de todo o mundo agrupados na organización da Francofonía. O idioma francés é unha das linguas con maior influencia, tradicionalmente empregada como lingua da diplomacia e relacións internacionais, que xunto con outras 77 linguas rexionais, conforma o patrimonio lingüistico de Francia, que é membro da Unión Latina.

Índice 1 Orixe etimolóxica 2 Historia 2.1 Evolución do nome «Francia» e do seu territorio 2.2 Prehistoria, protohistoria e antigüidade 2.3 A Francia merovínxia e carolínxia 2.4 A Francia feudal 2.5 Renacemento e absolutismo 2.6 Revolución e imperio 2.7 O século XIX 2.8 A terceira república e a liberación de 1945 2.9 A cuarta e a quinta república 3 Política 3.1 Poderes centrais 4 Divisións administrativas 4.1 Francia de ultramar 5 Xeografía 6 Economía 6.1 Sector primario 6.1.1 Agricultura 6.1.2 Pesca 6.1.3 Silvicultura 6.2 Sector secundario 6.2.1 Industria 6.2.2 Produción de enerxía 6.3 Sector terciario 6.4 Turismo 6.5 Intercambios exteriores 6.6 Autres aspects socio-économiques 6.6.1 Situation des administrations publiques 6.7 Particularités du système économique 6.8 Développement humain et pauvreté 7 Transportes 8 Demografía 9 Relixión 10 Ciencia, Tecnoloxía e Educación 11 Lingua 12 Cultura 12.1 Belas Artes 12.2 Literatura 12.3 Arquitectura 12.4 Música 12.5 Deportes 12.6 Feirados 13 Referencias 14 Véxase tamén 14.1 Bibliografía 14.2 Outros artigos 14.3 Ligazóns externas

[editar] Orixe etimolóxica

O nome significa "terra dos francos". Os francos foron unha tribo que invadiu a Galia no século V, en tempos da desintegración do Imperio Romano de Occidente. Os francos e os galos (xermanos os primeiros e celtas os segundos, ambos indoeuropeos) fusionados e xunto a outros grupos importantes, deron orixe aos franceses. Aínda na actualidade adóitase empregar "franco" ou "galo" para se referir ao que é "francés" ou ao que está en relación cos franceses. A configuración das súas fronteiras xeográficas no continente europeo fixo que se lle coñeza coma O hexágono.

[editar] Historia

A Francia actual é un país de lingua románica con superestrato xermano que ocupa a maior parte da antiga Galia celta conquerida por Xulio César. O país tomou o seu nome dos francos, pobo xermánico cuxo nome significaba «homes libres», e que se instalou nas terras ocupadas polo Imperio Romano.

[editar] Evolución do nome «Francia» e do seu territorio

Nun comezo a palabra latina Francia designou a rexión do norte de Europa, poboada, ou máis ben dominada, por pobos guerreiros xermánicos denominados francos. Francia é unha adaptación latina do século III do termo franco, nome que daban os francos ao seu dominio, entón situado probablemente no actual Flandres belga. En efecto, dende os séculos III e IV os romanos xa tiñan contactos cos francos, a quen enrolaban como mercenarios no seu exército, e isto antes das invasións xermánicas propiamente ditas. Francia entón non tiña unha connotación política senón xeográfica ou sociolóxica, coma o Magreb ou os Balcáns no século XXI. Os francos eran ante todo un pobo de guerreiros que elixía a un xefe caudillo, a quen nomeaban rei dos francos, e quen constituía a máxima autoridade para os asuntos militares. Naqueles tempos a guerra considerábase o valor por excelencia da liberdade, e isto fixo que co tempo o termo franco se convertese en sinónimo de libre.

En 1204, a palabra Francia designou, por vez primeira, o territorio sobre o cal exercía a súa autoridade o rei dos francos, que comezou a nomearse como rex Francie. A autoridade dos reis francos sobre os señores do que se chamaba reino franco só constituía unha autoridade de señor a vasalo, de home a home. O vencello que une as diferentes tribos francas era tan só de tipo militar, para facer a guerra. O rei franco só era señor no dominio territorial de seu. O feito de que o rei franco compartise costumes e cultura cos outros señores non significaba que mandase nos territorios e nas xentes dos territorios dos señores francos. O rei franco só era un xefe de guerra, non un xefe de estado.

É por isto polo que se compara o concepto da Europa de 1957, na que existe unha unidade de mando con respecto a un único tema, co modelo de reinado do rei franco. Para o rei franco o que lle daba unidade a todos os territorios era a guerra de defensa do reino franco; mentres que para os europeos de 1957 era a economía de Europa. Para que fose recoñecido o concepto dunha autoridade civil de rei sobre un territorio habería que agardar ata o século XV cando, polas boas ou pola forza, así o entendron a inmensa maioría dos señores.

A comezos do século XVI o concepto de "cousa pública" (res publica) reaparece timidamente logo de esvaecer coa caída do imperio romano. En 1499, os contratos de casamento do rei de Francia, que dispuña da propiedade de Francia, intentou, sen éxito, constituír un compromiso non só entre os asinantes, senón tamén entre os seus descendentes, e ata os seus sucesores. A nacionalidade francesa comezouse a definir naquela época.

É tamén cara esta época cando se iniciou o embrión do estado. Ata a metade do século XVI, o rei era un nómade que se desprazaba canda toda a súa administración, sen ficar nunca máis dalgunhas semanas na mesma residencia, o que limitaba singularmente as posibilidades de centralismo das funcións estatais.

A principios do século XVII, a política exterior de Francia comezou a ir máis alá da defensa e da agresión militar directa ao introducir Richelieu a diplomacia como medio para levar a cabo as guerras entre países.

A revolución francesa constitúe a partida de nacemento da nación francesa, e do pobo francés como actor político. Son as guerras napoleónicas, e sobre todo as grandes guerras de 1870, 1914 e 1939 as que constituíron imaxe mental de Francia compartida polos franceses. As dificultades económicas vencelladas á globalización da primeira e segunda metade do século XX exacerban (como no resto de Europa) este sentimento nacional no nacionalismo.

[editar] Prehistoria, protohistoria e antigüidade

Artigos principais: Galia e Galia romana.

A presenza humana sobre o territorio francés remóntase ao paleolítico inferior. Unha das localizacións máis antigas (-1.800.000 anos), onde se poden atopar vestixios dun asentamento humano é na localidade de Chilhac (no Alto Loira). Varios sitios franceses deron o seu nome a facies culturais, como o Achelense, o Musteriense, o Solutrense ou o Magdaleniense.

Ao longo do territorio francés atópanse un número importante de covas adornadas do paleolítico superior, das cales a máis coñecida é sen dúbida a cova de Lascaux (Dordoña) cuxas pinturas remóntanse 15.000 a. de C.. A partir de 7.000 a. de C. aproximadamente, a rexión entrou no neolítico, o asentamento máis antigo coñecido é o lugar de Courthézon (Vaucluse), datado de 4560 a. C. aproximadamente.

Aló polo ano 900 a. de C. os celtas chegaron e se intalaron no territorio da actual Francia, ocupando o seu conxunto no século III a. de C. Cara ao ano 680 a. C., o litoral mediterráneo comezou a ser colonizado polos primeiros colonos gregos, fundándose a colonia grega de Antibes.

Cara ao ano 125 a. de C. a Galia Narbonense, pasou a estar baixou o dominio romano. O dominio romano seguiu espallándose logo da guerra das Galias ata ocupar todo o territorio da actual Francia no ano 51 a. de C.. Baixo o Imperio Romano desenvolveuse unha próspera civilización galo-romana próspera, achegando a Francia unha base de cultura latina e conducindo indirectamente á súa cristianización, a cal tería lugar nun lento proceso comezado no século II e rematado no século VI.

[editar] A Francia merovínxia e carolínxia

Artigos principais: Invasións dos pobos bárbaros, merovinxios e carolinxios.

A partires do século V comezou a época das migracións bárbaras á Galia, destacando a presenza de varios pobos entre os cales se atopaban os Burgundios, os Visigodos e os Francos. Unha grande parte das rexións que constitúen a Francia actual uníronse baixo o dominio de Clodoveo I no ano 507 (reunión baixo a dominación franca, ou regnum francorum, dos Alamáns, os Burgundios e os Visigodos no norte dos Pireneos). Este "reino dos Francos" que se exercitaba sobre o que aínda se chamaba a Galia sacou a súa lexitimidade e a súa unidade da súa romanidade cultural. O reino franco, durante a dinastia dos Merovinxios, estivo a mercede das herdanzas dos herdeiros de Clodoveo estando dividido e reunido logo durante varias ocasións. Cando estiveron divididos estes reinos ulteriores eran a Neustria (París), a Austrasia (Metz), a Borgoña (Chalon-sur-Saône), e a Aquitania (Bordeos).

A partires do medio do século VIII Pipino o Breve, rei non merovinxio dos Francos, estende considerablemente o reino dos Francos, pronto erixido en Imperio polo seu fillo Carlomagno e o seu neto Luís o Piadoso (Louis le Pieux). Logo da morte de Luís, o seu dominio é compartido en tres partes onde a autoridade central afúndese rapidamente, volvendo a organización da rexión a situación anterior: a Francia orientalis (ao leste), a Francia occidentalis (ao oeste) e entre as dúas a efémera Lotarinxia, dominio dun emperador moi teórico.

A parte oriental corresponde ao que se fixo máis tarde Alemaña e a parte occidental, Francia. É 842, cos xuramentos de Estrasburgo pasados entre os netos de Carlomagno, entre quen data a fonte máis antiga que testemuña o uso das dúas linguas diferentes dunha e outra parte do río Rin (a tudesca e a romana). Este texto pois foi presentado a miúdo como o acto fundador de Francia (e de Alemaña). Os descendentes de Carlomagno - os Carolinxios - conservan unha influencia simbólica sobre os territorios que corresponden moi grosamente a Francia ata 987, data a cal o duque Hugues Capet é elixido rei dos Francos.

[editar] A Francia feudal

Artigos principais: Dinastía dos Capetos e Dinastía Valois.

Hugo Capeto, modificando as regras de sucesión, creou as condicións que permitirán, ao longo dos séculos seguintes, a constitución de Francia. Os seus descendentes, os Capetos reinaron sucesivamente sobre Francia, en tres dinastías (os Capetos, os Valois e os Bourbones), ata 1792 cando Luís XVI perde o trono no momento da revolución francesa, logo durante un intermedio de trinta anos, do 1814 ao 1848.

Os primeiros reis da dinastía espallaron progresivamente o dominio real, consolidando a realeza franca malia a oposición dos Plantagenêts, materializada pola guerra dos Cen Anos. Pero isto é só a finais do século XII que Philippe Auguste estende por terceira vez nun milenario a autoridade do rei dos Francos desde os Pireneos ata a Mancha. É naquela época cando se comeza a empregar a expresión reino de Francia, e que esta expresión adquire un peso comparable ao de Inglaterra ou de Sacro Imperio Romano Xermánico. Os últimos séculos da Idade media, marcados polas crises da guerra dos Cen Anos e da peste negra, finalmente reforzan a autoridade real, a cal vólvese indiscutible durante o século XV, co reinado de Luís XI.

[editar] Renacemento e absolutismo

Artigos principais: Renacemento, e Antigo Réxime.

Trala fin da Idade media, España convértese nunha forte ameaza para os franceses ao unirse o reino dos reis católicos coas posesións dos Habsburgo dando orixe ao imperio de Carlos V. Buscando facerlle fronte, Francisco I e o seu fillo Henrique II de Francia declararíanlle a guerra á potencia. A segunda metade do século XVI marcaría ao reino francés coas guerras de relixión e os reinados dos derradeiros Valois (Francisco II, Carlos IX, Henrique III) os cales afastarían a Francia do teatro europeo.

Habería que agardar ao reinado de Henrique IV, Luís XIII e o seu ministro Richelieu, para que a preponderancia española claudicara ante Francia. Malia a ceda desaparición destes actores, o equilibrio das forzas sería de novo restablecido e derrubado, por grandes políticos como Mazarin, particularmente cos tratados de Westfalia (1648) e dos Pireneos (1659).

No campo colonial, Francia vería as súas empresas con luces e sombras. Malia a boa saída cara América coa expedición de Jacques Cartier baixo o reinado de Francisco I, e os establecementos conseguidos nas Antillas, Luisiana, e no Senegal durante o reinado de Luís XIV, a falta de determinación de Luís XV conduciría ao reino a graves fracasos fronte os ingleses na India e no Canadá, rompendo os éxitos conseguidos polos primeiros colonizadores franceses.

[editar] Revolución e imperio

Artigos principais: Revolución francesa, Consulado francés, Cen Días, e Primeiro imperio.

As dificultades financeiras, a repulsa das reformas e a impaciencia do pobo conducen á Revolución francesa, do 1789 ao 1799. Este episodio que se sinala na construción da historia nacional ve nacer particularmente a Declaración dos dereitos do home e do cidadán de 1789 e a promoción dos ideais de liberdade, igualdade e fraternidade.

A Revolución celébrase en varias fases e comeza cun ensaio de monarquía constitucional, coa reunión dos Estados xerais, logo a toma da Bastilla o 14 de xullo de 1789, os trastornos políticos e sociais (oposición do terceiro estado fronte á nobreza) acaban na caída da monarquía, o 10 de agosto de 1792. A ebulición revolucionaria conduce a unha sucesión de réximes (a República do Convenio, Directorio, Consulado), todos en conflito case permanente coas demais monarquías europeas, inquedos dunha propagación das ideas republicanas.

A partires de 1799, Napoléon Bonaparte toma o poder, primeiro como primeiro cónsul, logo como emperador. Este período ve a instauración de novas institucións, mentres que Francia esténdese militarmente a través de Europa, antes dun período de revés importante. Este período termínase pola restauración dos Bourbones en 1815.

[editar] O século XIX

Artigos principais: Restauración francesa, Revolución de 1830, Segunda República Francesa e Segundo Imperio Francés.

A Restauración de 1815 marca o principio dunha nova tentativa de monarquía constitucional, pero as tensións dos reinados de Luís XVIII logo sobre todo de Carlos X conducen á Revolución de 1830 que leva a Luís-Filipe I ao poder. De 1830 ata 1848, a monarquía de xullo é un réxime sostido pola burguesía, pero que suscita unha oposición lexitimista, bonarpartista e sobre todo republicana.

Esta última arrastra a revolución de febreiro de 1848 que ve unha tentativa de réxime presidencial, a Segunda República.

O 2 de decembro de 1851, o presidente da República, Louis-Napoléon Bonaparte, sobriño de Napoleón I, organiza un golpe de estado. O 14 de xaneiro de 1852, é nomeado emperador baixo o nome de Napoleón III. Baixo o Segundo Imperio, o país coñece os principios da segunda industrialización, impulsada por orientacións económicas liberais , fundadas sobre construcións capitalísticas moi estruturantes (bancos de negocios, compañías de ferrocarril e marítimas, grandes industrias, industrias de téxtiles, grandes comercios, etc.). No plan da política exterior, Napoléon III asegúrase a confianza do Reino unido (guerra de Crimea) que permite asentar a influencia de Francia en Próximo Oriente mentres que a súa acción en Italia, contra Austria, é coroada de éxito e conduce á reunión a Francia das rexións de Piamonte (Saboia, Niza). Con todo, os reveses graves empeñan considerablemente a imaxe do réxime, e reforzan unha oposición exterior e interior (Victor Hugo). A aposta da loita contra Prusia para devolver un certo brillo ao Imperio, precipita a súa caída. O imperio remata así en 1870 logo da derrota de Sedán. A perda da Alsacia-Lorena e as indemnidades considerables debidas o imperio alemán creado a favor da vantaxe tomada por Prusia, conducen a un gran resentimento nacional (o desquite, en francés la Revanche). Un feito significativo para os acontecementos seguintes será que o crecemento da poboación italiana e sobre todo alemá excede de lonxe a de Francia, que era o país o máis poboado de Europa durante a revolución.

[editar] A terceira república e a liberación de 1945

Artigos principais: Terceira República Francesa, Primeira Guerra Mundial, Período de entreguerras e Francia de Vichy.

A guerra de 1870 arrastra a caída do Segundo Imperio e a volta á república, logo da insurrección do Municipio de París (Commune de Paris). O Segundo Imperio evolucionara cara a un réxime parlamentario, e a súa herdanza é en parte repetida III República. Logo dalgúns anos de vacilación, a Terceira República é finalmente confirmada en 1875, a práctica das institucións facendo un réxime de asemblea.

Baixo a Terceira República, Francia estende o seu imperio colonial, cuxa conquista comezara baixo as monarquías do século XIX (África occidental e ecuatorial, Marrocos, Tunisia, Madagascar, Indochina).

Saída vitoriosa, pero ao prezo de sufrimentos inmensos demográficos e económicos, da Primeira Guerra Mundial, Francia coñece un período de crise económica e política nos anos 1930. A derrota de 1940 conduce á atribución por voto dos plenos poderes ao mariscal Pétain durante a Segunda Guerra Mundial. Este substitúe a república por un Estado francés negado pola Francia libre do xeneral de Gaulle ata 1944.

[editar] A cuarta e a quinta república

Artigos principais: Cuarta República Francesa e Quinta República Francesa

En consecuencia da Segunda Guerra mundial, a Cuarta República é promulgada o 27 de outubro de 1946, pero ponse fronte a dificultades graves no Imperio colonial, primeiro en Indochina, logo en Alxeria, mentres que noutro lugar a descolonización faise por negociación. A inestabilidade gobernamental que resulta diso, finalmente xera unha crise que conduce a un cambio de constitución. Con todo, a pesar dos cambios frecuentes de ministerios, unha certa constancia da política de construción europea permitiu participar activamente en primeiro lugar na Comunidade europea do carbón e do aceiro en 1950, logo na firma do tratado de Roma en 1957 fundador do Mercado común. Doutra banda, a política de desenvolvemento da industria nuclear tanto civil como militar, permitiu asentar unha política independente nos anos 1960.

A constitución da quinta república, redactada baixo a influencia do xeneral Charles de Gaulle e de Miguel Debré, é adoptada o 4 de outubro de 1958. Coloca a república en réxime parlamentario que se revela resistir mellor ás inestabilidades que as repúblicas parlamentarias precedentes. En 1962, a conxunción da elección do presidente da república ao sufraxio universal directo e do feito maioritario no parlamento favorable para o presidente van modificar a constitución para ter unha lectura favorable para o presidente. Fálase entón de réxime parlamentario présidencializado. Este caso de Francia é único; en todos os demais réximes parlamentarios, o xefe do estado sistematicamente borrouse en proveito do xefe de goberno, que é sostido pola maioría parlamentaria. Mauricio Duverger desexou definir a quinta república como que dependía dunha nova categoría, a do réxime semipresidencial. Con todo, esta tipoloxía non esta aceptada por todos.

A partir de 1973, a economía francesa coñece unha sucesión de crises económicas e de períodos de débil crecemento, que arrastran unha alteración frecuente no seo do poder. Do 1986 ao 1988, logo do 1993 ao 1995 e por fin do 1997 ao 2002, o fenómeno da convivencia (anulación do feito maioritario favorable para o Presidente, o que fai que o Primeiro ministro é dun diferente pensamento político que o Presidente) aínda modifica a lectura da constitución, para voltar a unha lectura máis próxima da súa concepción en 1958, é dicir, un réxime parlamentario.

Dende os anos 1950, a reconciliación, logo a cooperación con Alemaña permitiron a Francia desenvolver un papel de motor na construción europea, particularmente coa Comunidade Económica Europea. Fíxose un dos principais países da Unión Europea, partidario dunha Europa política forte, aínda que rexeitase a Constitución europea polo 55% dos sufraxios o 29 de maio de 2005.

[editar] Política

[editar] Poderes centrais

Ver artigo principal: Administración pública central francesa.

Francia é unha república constitucional, "indivisible, laica, democrática e social" (artigo Iº da constitution de 1958) de réxime parlamentario presidencialsta (porque a lectura faise a favor do Presidente da República, ás veces chamado con razón ou sen ela, réxime semipresidencial). A reforma constitucional do 28 de marzo de 2003 (acto II da descentralización) engadiu no mesmo artigo que a organización da República esta agora descentralizada.

Antes de 1962, o presidente da República francesa era elixido ao sufraxio universal indirecto por un corpo electoral estendido. Este estaba ensanchado para evitar a preponderancia do poder lexislativo sobre o poder executivo que se produciu baixo a IV República e que provocara o bloqueo das institucións. En novembro de 1962, o presidente da República, Charles de Gaulle, pediu por referendo que fose elixido por sufraxio universal directo, utilizando o artigo 11 da constitución de 1958, e non o artigo 89 desta. O artigo 11 permite someter a referendo leis sobre os poderes públicos, sobre a organización das institucións ou aínda sobre os tratados internacionais mentres que o artigo 89 permite someter unha reforma constitucional ao pobo pero despois do acordo do Parlamento reunido en congreso^[5]. Esta opción arrastrou a caída do goberno Pompidou por unha moción de censura. Esta moción de censura foi a única da Quinta república que tivo éxito.

Na Constitución da Vª Républica, reforzouse o poder executivo en detrimento do lexislativo. O presidente ten o dereito de disolver a Asemblea Nacional (artigo 12 da Constitución), o dereito de realizar referendos (artigo 11 da Constitución), o poder de nomear ao primeiro ministro (artigo 8 da Constitución) ou mesmo o dereito de enviar mensaxes^[6] ao Parlamento (artigo 18 da Constitución). En canto ao goberno, este determina e leva a política da nación. Tamén dispón do poder regulamentario^[7] o que lle permite facer e adoptar leis. Tamén fixa as 3/4 partes das ordes do día na Asemblea Nacional.

Logo da reforma constitucional de 2001, o presidente da República elíxese por cinco anos por sufraxio universal directo (anteriormente eran 7 anos). O Parlamento está constituído pola Asemblea Nacional (eleito mediante voto popular), composta por 577 deputados e do Senado, que conta con 331 senadores (que serán 346 no ano 2010) elixidos por seis anos mediante sufraxio indirecto e renovado á metade cada tres anos. Os franceses residentes no exterior contan para a defensa dos seus intereses diante do Parlamente coa Asemblea dos Franceses no Estranxeiro.

A sede do Senado atópase no palais du Luxembourg

A Asamblea nacional atópase no palais Bourbon

[editar] Divisións administrativas

As principais divisións administrativas francesas son as rexións e os departamentos. O territorio francés atópase dividido en 26 rexións, das cales 22 son metropolitanas, é dicir, atópanse no continente europeo. Á súa vez as rexións divídense en 100 departamentos, dos cales 4 atópanse en territorio de ultramar. Estes á súa vez divídense nos chamados arrondissements ou distritos.

Estes distritos divídense en cantóns (para os colexios electorais) ou comunas (ao redor de 36.800) para a administración territorial local, papel semellante ao dos concellos en Galicia. Os cantóns adoitan agrupar comunas enteiras, pero, nalgúns casos, hai comunas que quedan divididas en diversos cantóns que inclúen comunas veciñas menos poboadas.

Algunhas comunas importantes como París, Lyon, e Marsella divídense á súa vez en distritos (arrondissements) para a súa axeitada administración territorial, tendo os distritos locais (mairies d'arrondissement) algunha autonomía financeira e administrativa dentro do consello municipal.

As 4 rexións francesas de ultramar (Guadalupe, Martinica, Güiana e Reunión) teñen cadanseu departamento. A rexión da illa de Córsega (formada por dous departamentos) ten un de seu especial, diferente das demais rexións metropolitanas. Estas rexións, porén, forman parte da UE.

Tralas leis de Defferre de 1982-1983 e Raffarin de 2003-2004, pódese dicir que Francia é un estado descentralizado. A reforma constituconal de febreiro do 2003 establece que a organización da República é descentralizada. A descentralización (entidades autónomas da potencia pública), acompañada nun primeiro momento da chamada desconcentración (entidades locais da administración estatal), favorece actualmente a emerxencia dos poderes locais, aínda que os avances neste eido sexan materia de debate.

Xunto cos principais colectivos territoriais: o concello ou comuna, o departamento e a rexión, existe tamén un chanzo intercomunal que de facto exerce cada vez máis competencias (desenvolvemento económico, organización do espazo, o hábitat, os transportes públicos, o saneamento). En efecto, os concellos son totalmente invitados a reagruparse baixo o réxime da mancomunidade que dispón dunha autonomía financeira e fiscal, e dunha autoridade de persoa moral e xurídica recoñecida no estatuto do establecemento público de cooperación mancomunal ou EPCI (établissement public de coopération intercommunale). No ano 2006, existían 2.573 mancomunidades de concellos (communautés de communes), e comunidades urbanas (ou sexa o 90 % dos municipios franceses e o 85 % da poboación). Algunhas mancomunidades reagrupan concellos de departamentos ou ata de rexións diferentes. Nas zonas fronteirizas, as mancomunidades existen tamén con colectividades locais dos países veciños, o que facilita a xestión de equipos comúns, particularmente no tocante ao transporte.

Un novo chanzo foi creado coa elaboración de "países" (pays, ordeación do territorio), que reagrupan municipios e intercomunalidades (intercommunalités) en conxuntos máis grandes que son as intercommunalidades, co fin de reunir o conxunto dos municipios dun territorio, ata os excluídos das intercommunalidades existentes.

Francia é "unha e indivisible", pero esta fórmula crea certas tensións en varios "países" que posúen certo grao de entimento nacional, cuxas especificidades, particularmente lingüísticas, serían recoñecidas insuficientemente segundo certos movementos rexionalistas e nacionalistas (Alsacia, Bretaña, Cataluña, Córsega, Flandres, País Vasco, país occitano, etc.).

[editar] Francia de ultramar

Ver artigo principal: Francia de ultramar.

As outras colectividades francesas de ultramar teñen senlleiros estatutos vencellados a unha forte autonomía. As colectividades de Mayotte e de Saint-Pierre-et-Miquelon teñen unha administración local única que combina as funcións xeralmente conferidas nas rexións e nos departamentos metropolitanos. No entanto, Mayotte evoluciona dende o 2001 cara un estatuto de departamento de ultra mar, para unha integración máis forte. Estas dúas colectividades, aínda que situadas fóra da Unión Europea, empregan o euro como moeda.

Outras colectividades de ultramar no Pacífico teñen estatutos de autonomía máis extensa onde cohabitan a administración territorial de regalía e a administración baseada nas tradicións e costumes autóctonas (Polinesia Francesa, Nova Caledonia, Wallis e Futuna). Aínda que estas colectividades posúen sempre unha división e unha administración municipal (agás Wallis e Futuna onde seguen os pobos costumbreiros desenvolvendo este papel no seo dos tres reinos autóctonos), estas colectividades non están divididas en departamentos, senón en provincias (ou reinos) e en pobos (sobre as bases tradicionais) tendo funcións normalmente destinadas aos departamentos e os municipios na metrópole e nas rexións de ultramar, particularmente en asuntos de xustiza, educación ou en materia de cidadanía.

Ademais, a función de rexión trasladouse a un goberno local onde están representadas as autoridades tanto autóctonas e as de regalía, así como un administrador da República. Estas colectividades, fóra da Unión Europea, utilizan o franc pacifique (franco pacífico = franco do Oceano Pacifico) como moeda común vinculada ao euro desde o 1999, en lugar do franco francés. Hai que anotar que Nova Caledonia dispón dun estatuto particular pasaxeiro específico antes dun futuro referendo no cal debera determinarse se o territorio quedará na República francesa cunha autonomía ampla, ou se volverá independente (cunha asociación eventual).

Outras terras francesas en ultramar pouco ou non habitadas están administradas a distancia desde outro territorio habitado, por un administrador designado polo estado francés en nome da república: as illas dispersas (no océano Índico, dispersadas ao redor de Madagascar, ou preto de Mayotte ou da Illa Mauricio) e Terras Austrais e Antárticas Francesas (TAAF, no sur do océano Índico) esta administrada desde a Reunión, e Clipperton (ao leste do océano Pacífico, á altura de México) esta administrada desde Polinesia francesa. Estas terras non teñen administración local propia.

[editar] Xeografía

Francia é un país rico, que disputa coa Alemaña e o Reino Unido a lideranza económica na Unión Europea, pois é a segunda economía da Europa e a cuarta do mundo (EUA, Xapón, Alemaña, Francia, Reino Unido). A capital da Francia, París é unha das cidades máis poboadas do continente, e figura como unha cidade das máis importantes do mundo.

Francia funciona coma un istmo que liga a Península Ibérica ao resto do continente, facendo fronteira coa Bélxica, Luxemburgo, Alemaña, Suíza, Italia, España, Andorra e co Principado de Mónaco. O Eurotúnel liga Francia co Reino Unido, pasando por baixo do Mar do Norte. Por ese túnel circólase soamente en tren, que leva dun país para o outro mercadorías, turistas e pasaxeiros. Francia é privilexiada por ter tres áreas de litoral: ao oeste o Océano Atlántico, ao norte o Canal da Mancha e ao sur o Mar Mediterráneo.

[editar] Economía

Francia é considerado un país do primeiro mundo polo seu nivel de vida. O país é a 6º (ou 5º^[8]) potencia económica mundial, por detrás dos Estados Unidos de América, Xapón, Alemaña, a China e o Reino Unido. Cos seus 551.602 quilómetros cadrados na metrópole e os seus 64 millóns de habitantes, incluíndo aqueles que habitan nos territorios de ultramar, Francia non pode considerarse coma un "gran" país a nivel mundial. Porén, o seu peso económico foi capaz de facerse un papel importante na escea internacional. A República Francesa, logrou beneficiarse dos seus bens naturais intanxibles, da súa situación xeográfica e dos principais puntos de venta dos maiores fluxos comerciais da Europa Occidental: o Mediterráneo, a Canle da Mancha e o Atlántico.

[editar] Sector primario

Ver artigo principal: Sector primario en Francia.

As principais actividades do sector primario son a agricultura, a pesca, a explotación forestal, a explotación mineira e a gandería.

[editar] Agricultura

Ver artigo principal: Agricultura en Francia.

Cun 23% da produción agrícola europea (1999), Francia é o principal produtor agrícola da Unión Europea^[9]. Os seus principais competidores son Italia (15,4 %) e Alemaña (15,2 %). Os produtos máis importantes do sector agrícola galo son os cereais (millo e trigo) o azucre, o viño, os produtos lácteos, as froitas e os legumes e os produtos cárnicos.

Nas últimas décadas, o sector sufriu unha modernización considerable que contribuíu ao crecemento da súa produción. No entanto, a poboación activa agrícola continúa minguando. Porén, a poboación agrícola está a vivir un período de rexuvenecemento debido ao abandono das explotacións familiares e ás xubilacións anticipadas. No ano 200 o 53% dos propietarios de explotacións agrarias tiñan menos de 50 anos, fronte ao 42,6% no ano 1988.

As actividades agrarias ocupan 28 millóns de hectáreas do país, ou o que é o mesmo, o 60% da Francia metropolitana. Desta cifra, tan só o 50% corresponde a terreos cultivados, o restante corresponde ás explotacións forestais e aos terreos urbanos.

No ano 2000, segundo os datos do INSEE (Instituto nacional de estatísticas e de estudos económicos), o valor porcentual correspondente a cada unha das actividades que abrangue o sector agrario francés era o seguinte:

Produtos vexetais diversos (vexetación forraxeira, plantas e flores) : 10,8 % Froitas e legumes : 10,4 % Outros produtos animais (leite e produtos lácteos, coellos, etc.) : 13,3 % Produtos avícolas : 6,4 % Gando : 18,4 % Plantas industriais : 6,8 % Cereais : 15,5 % Viño : 14,2 % Servizos (agroturismo, etc.) : 4,2 %

En termos de produción, o gando, con 11,9 millóns de euros no ano 2000, atópase á cabeza en canto a ganancias, por diante dos cereais (10 millóns por 66 millóns de toneladas) e o viño (8,9 millóns de euros). Con 22,6 millóns de litros no 2000, a produción leiteira de Francia, malia recuar fronte as cifras do ano 1990, representa unha quinta parte do total europeo. A produción agrícola tamén atópase detrás dun importante sector de industrias de procesamento de alimentos que, no ano 1999 abranguía un total de 3.000 empresas que empregaban a 370.000 traballadores, dos cales 122.000 adicábanse á industria dos produtos cárnicos.

[editar] Pesca

Malia representar unha pequena porcentaxe do sector primario europeo e mundial, o sector pesqueiro galo 643.000 toneladas de peixe (2003), ocupando o 3º posto en número de capturas por detrás de Dinamarca (1.031.000 t) e España (897.000 t), e por diante do Reino Unido (641.000 t). En euros, o país ten un volume de capturas por valor de 1,144 billón de euros (2003). A frota pesqueira do país componse duns 7.880 buques (2.468 atópanse nos territorios de ultramar) representa o 9% da UE e dá traballo ao redor de 20.500 persoas. Mentres o sector pesqueiro perde peso e importancia no sector primario galo, o cultivo de bivalbos, principalmente de ostra e mexillóns non deixa de medrar, duplicándose a súa produción dende a década dos 80.

[editar] Silvicultura

No tocante ao sector madeireiro, a produción de madeira no país ascendía a 36,2 millóns de metros cúbicos no ano 1999. Esta industria abastece de materia a unha importante cadea de industrias que traballan coa madeira ou os seus derivados (papel, cartón, artigos de madeira etc.), e que emprega a uns 100.000 traballadores no país.

En France, os bosques ocupan 147.000 quilómetros cadrados, ocupando aproximadamente o 27% do territorio nacional (2003). A taxa de superficie forestada medrou sustancialmente dende o século XIX, grazas ós intensos programas de reforestación do territorio. Isto foi posible a pesares da industrialización, urbanización, desenvolvemento das infraestruturas e a intensificación agraria, que axudou a liberar grandes superficies de terra.

Tres cuartos da superficie forestal francesa atópase baixo propiedade privada, pertencendo o 10% ao estado. O resto pertence aos poderes locais, comunas, departamentos e rexións. Estes bosques son xestionados pola Office National des Forêts.

As coníferas representan o 40 % do total, dos cales o Pinus pinaster, co 24 % é o principal, seguido pola Picea abies e o Abies alba, ámbalas dúas cun 20 % e a Pinus sylvestris, co 17 %. Entre as frondosas (60%), as principales especies son o