Día de Tódolos Santos

Tódolos Santos, por Fra Anxélico

O Día de Tódolos Santos é unha solemnidade cristiá instituída en honra de todos os Santos, coñecidos e descoñecidos, segundo o papa Urbano IV, para compensar calquera falta ás festas dos santos durante o ano por parte dos fieis.

Nos países de tradición católica, celébrase o 1 de novembro; mentres que na Igrexa Ortodoxa se celebra o primeiro domingo despois de Pentecoste; aínda que tamén a celebran as Igrexas Anglicana e Luterana. Nesta data venérase a todos os santos que non teñen unha festa propia no calendario litúrxico. Por tradición é un día feriado non laborable.

En Galicia o día de Tódolos Santos coincide co Magosto.

Os Santos na cultura popular galega

Refraneiro

• Bendito mes, que empeza con Santos e acaba con san Andrés.
• Bendito mes, que empeza con Santos, media con san Uxio e remata con san Andrés.
• Dende Santos a Nadal é inverno natural.
• De Santos a Navidá é inverno de verdá.
• De Santos a san Andrés, xiar, nevar ou chover ou tódalas cousas á ves.
• De Santos a san Martín, aínda foza o cuín, e, pasado san Martiño, cuín, cuín, ó chamboril.
• De Todos Santos a san Andrés, de chuvias e neves é.
• Día dos Santos, pan e viño en todos ancos.
• Entre Santos e Nadal, ben chover, mellor nevar.
• Entre Santos e Nadal fai inverno carnal.
• Millo santoeiro non chega ó celeiro.
• Polos Santos, a neve polos altos; por san Martiño, lobos no camiño; e por san Andrés, neve ós pés.
• Polos Santos, agros verdes, picoutos brancos.
• Polos Santos, no pío me farto; por san Martín, lévanme ó chamboril; e por san Andrés, rixóns a rustrir.
• Por Santos inda hai campos verdes e xa hai montes brancos.
• Por Santos sacha a horta e capa o rancho.
• Santos e Nadal, inverno caroal.

A festividade de Tódolos Santos dá nome ó propio mes de novembro:

• Cando Santos acaba, o inverno empeza.
• De Santos ás Candelas, brétemas e xiadas son parceiras.
• No mes de Santos, a máis tardar, ponte a sementar.