Nova Caledonia

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Faro Amédeé en Noumea, capital de Nova Caledonia
Nouvelle-Calédonie
Nova Caledonia
Bandeira de Nova Caledonia Escudo de Nova Caledonia
Bandeira Escudo
Lema: Liberté, Égalité, Fraternité
(en galego : Liberdade, Igualdade, Fraternidade)
Himno nacional: A Marsellesa1
 
LocationNewCaledonia.png
 
Capital
 • Poboación
Numea
91.386 (2004)
Cidade máis poboada Numea
Lingua oficial
Francés1
Forma de goberno Territorio de ultramar de Francia
Nicolas Sarkozy1

Yves Dassonville
Harold Martin
Dependencia
 • Fecha
A Francia
Dende 1853
Superficie
 • Total
 • % auga
Fronteiras
Costas
Posto 155º
19.060 km²
n/d
0 km km
n/d km
Poboación
 • Total
 • Densidade

232.258 (2005 est.)
n/d
PIB (nominal)
 • Total
 • PIB per cápita

n/d
n/d
PIB (PPA)
 • Total (2003)
 • PIB per cápita

US$ 3.158 millons
US$ 14.800
IDH n/d
Moeda n/d
Xentilicio Neocaledonio, -a
Fuso horario UTC+11
Dominio de Internet .nc
Prefixo telefónico +687
Prefixo radiofónico non ten
Código ISO 540 / NCL / NC

1 En toda Francia.

Tódolos países do mundo

Nova Caledonia (Nouvelle-Calédonie, en francés; Kanaky en canaco), é un país de ultramar en Oceanía que forma parte da República Francesa, e xa que logo á Unión Europea (UE).

O territorio, situado no suroeste do Océano Pacífico, está composto dunha illa principal e varias illas máis pequenas á súa ao redor. A capital é Noumea.

Etimoloxía[editar | editar a fonte]

A palabra "Caledonia" deriva do nome en latín que designaba á rexión que actualmente corresponde a Escocia, no Reino Unido. O nome "Kanaky" tamén é usado en francés, inglés e nas linguas indíxenas locais. Este nome é preferido polos nacionalistas melanesios. A palabra vén de "Kanaka", un vocábulo polinesio que significa 'humano', usado polos polinesios para referirse a eles mesmos. A palabra foi logo usada polos franceses para denominar a todos os nativos das illas do sur do Océano Pacífico, incluíndo aos melanesios (distintos aos polinesios) de Nova Caledonia. A palabra derivouse en "Canaque" en francés, e volveuse un termo despectivo. Entre 1960 e 1970, cando os nativos melanesios comezaron a organizarse en partidos políticos e a solicitar a súa independencia, esta palabra despectiva foi usada como símbolo da emancipación política e de orgullo.

Historia[editar | editar a fonte]

O Océano Pacífico occidental foi poboado fai 50.000 anos. Despois os austronesios chegaron á zona. Os diversos grupos de persoas que se asentaron nos arquipélagos melanesios son coñecidos como "lapita". Estes chegaron a Nova Caledonia e as Illas da Lealdade ao redor do 1500 adC. Os lapita foron destros navegantes e agricultores e influenciaron gran parte desta zona do Pacífico.

A partir do século XI, os polinesios chegaron ás illas e mesturáronse coa poboación local. Os europeos divisaron as illas a fins do século XVIII. O explorador inglés James Cook divisou Grande Terre en 1774 e chamouna "New Caledonia", en honra ás Terras Altas de Escocia ás cales os romanos chamaban "Caledonia". Baleeiros británicos e estadounidenses interesáronse en Nova Caledonia e as tensións por ela incrementáronse. Os europeos usaban alcol e tabaco entre outras cousas, para intercambialas por materia prima.

O contacto cos europeos trouxo enfermidades como a disentería, a gripe, a sífile e a lepra. Moitos nativos morreron por mor destas enfermidades. As tensións volvéronse hostilidades e en 1849 a tripulación do Cutter foi asasinada e comida polo clan Pouma.

Xurdiu tamén o comercio dos nativos das illas, xunto cos de Vanuatu, Papúa Nova Guinea e as Illas Salomón, para ser utilizados como escravos nas plantacións de azucre en Fidxi e Queensland (Australia). O comercio durou ata principios do século XX.

Os misioneiros católicos e protestantes chegaron durante o século XIX. Estes tiveron un profundo impacto na cultura indíxena. Insistiron en que os nativos debesen usar roupas e introduciron o críquet e o té, tamén erradicaron moitas dos costumes e tradicións locais.

Colonizada por Francia durante a primeira metade do século XIX, a illa foi convertida en posesión francesa en 1853. Serviu como colonia penal por catro décadas logo de 1864.

Desde 1986 Nova Caledonia aparece nas lista de territorios non auto-gobernados das Nacións Unidas. Nesta lista atópanse lugares como a Samoa Americana, as Illas Malvinas e Tokelau entre outros. Axitacións demandando a independencia por parte da Fronte Socialista de Liberación Nacional Canaco (Front de Libération National Kanak Socialiste - FLNKS) comezaron en 1985. O FLNKS (liderado por Jean Marie Tjibaou, que foi asasinado en 1989) demandaba a creación de do "Estado Independente de Kanaky". Os problemas culminaron en 1988 coa sanguenta toma de reféns en Ouvéa. Isto levou ao outorgamiento de maior autonomía cos Acordos de Matgnon de 1988 e o de Numea en 1998.

Goberno e Política[editar | editar a fonte]

Xunto con outros territorios da Polinesia Francesa e Wallis e Futuna, Nova Caledonia é parte da República Francesa.

O seu status oficial é o de "Colectividade Sui generis" (Collectivité Sui generis), é status único dentro da República. Nova Caledonia foi unha colonia ata 1946, despois un territorio de ultramar de 1946 a 1999. A capital é Numea, en Grande Terre. A moeda de curso legal é o franco CFP, utilizado tamén na Polinesia Francesa e en Wallis e Futuna.

O status único de Nova Caledonia sitúase entre o dun país independente e un departamento de ultramar francés. Por unha banda, un Congreso Territorial (Congrés du Terrotoire) e un goberno territorial foron establecidos. Puntos crave como os impostos, lei laboral, saúde e comercio exterior están en mans do Congreso Territorial; e aínda máis facultades seranlle outorgadas a este.

Eventualmente, a República Francesa encargarase só dos asuntos exteriores, xustiza, defensa, orde pública e tesourería. Unha nova cidadanía foi introducida: só cidadáns de Nova Caledonia teñen o dereito a votar nas eleccións locais. Esta medida foi criticada porque converte aos cidadáns franceses vivindo en Nova Caledonia en cidadáns de segunda clase, xa que estes non posúen a cidadanía de Nova Caledonia por ser de recente chegada ás illas. Élle permitida a cooperación internacional con outras nacións do Pacífico e o Congreso Territorial pode pasar estatutos que son derogativos á lei francesa en determinados asuntos.

Por outra banda, Nova Caledonia continua sendo parte integral da República Francesa. Os habitantes de Nova Caledonia son cidadáns franceses e portan pasaportes franceses. Teñen parte nas eleccións lexislativas e presidenciais. Esta envía dous representantes á Asemblea Nacional Francesa e un senador ao Senado galo. O Alto Comisionado da República encárgase de representar ao poder central en Nova Caledonia e é a cabeza dos servizos civís e ten un asindo no goberno local.

Nos Acordos de Numea estableceuse que o Congreso Territorial terá o dereito a facer un referendo sobre a independencia logo de 2014.

O actual presidente do goberno elixido polo Congreso Territorial é Marie-Nöelle Thémereau, do partido anti-independencia Avenir Ensemble ("Futuro Xuntos"). Este partido está formado basicamente por caucásicos e polinesios de Nova Caledonia que se opón á independencia. Avenir Ensemble oponse á visión racial da sociedade local, a cal enfronta aos habitantes melanesios nativos das illas cos europeos, e favorece a existencia dunha Nova Caledonia multicultural, que reflicta mellor a existencia de grandes poboacións de polinesios, indonesios, chineses e outros inmigrantes.

Organización político-administrativa[editar | editar a fonte]

Administrativamente está dividido en tres provincias, cada unha delas con certa autonomía:

Provincia do Norte

Provincia do Sur

Provincia das Illas (Illas Lealdade)

Vista satelital de Numea, capital de Nova Caledonia

Xeografía[editar | editar a fonte]

Nova Caledonia está localizada no suroeste do Océano Pacífico a uns 1.200 km ao leste de Australia e 1.500 km ao nordés de Nova Zelandia. A illa nación de Vanuatu localízase ao nordés.

Nova Caledonia componse dunha illa principal, Grande Terre, e varias illas máis pequenas como o Arquipélago de Belep ao norte de Grande Terre, as illas da Lealdade ao leste de Grande Terre, a Illa dos Piñeiros ao sur e as Illas Chesterfield e Bellona ao oeste.

Grande Terre é por moito a illa máis grande, e a única con montañas. Ten un área de 16,372 km² e unha forma alargada de noroeste a sueste, medindo 350 km de longo por 50-70 km de ancho. Unha cadea montañosa corre ao longo da illa e conta con cinco picos de máis de 1.500 m. O punto máis alto é o Monte Panie con 1,628 m.

Clima

Nova Caledonia localízase no Trópico de Capricornio, entre os 19º e 23º de latitude sur. O clima das illas é tropical, a choiva é estacional e é traída polos ventos que usualmente corre desde o leste. A media de precipitación anual é de 1,500 mm nas Illas da Lealdade, 2,000 mm nas partes baixas de Grande Terre e entre 2,000 mm e 4,000 mm nas zonas elevadas de Grande Terre.

Mapa do arquipélago de Nova Caledonia
Mapa de Nova Caledonia (Francia)