Océano Pacífico
Na Galipedia, a wikipedia en galego.
| Os cinco océanos |
|---|
O Océano Pacífico é a maior masa marítima do globo, situada entre a América, a leste, a Asia e a Australia, a oeste, e a Antártida, ao Sur. Con 180 millóns de km², o Pacífico cobre case un terzo da superficie do planeta e corresponde a case metade da superficie e do volume do océano [ten 707,5 km de fosas, e 87,8% da súa área presenta profundidades superiores a 3.000 m; é o océano con maior profundidade media (-4.282 m) e onde se localizan as maiores fosas submarinas (fosa das Marianas, con -10,912 m)]. A súa forma groseiramente circular é delimitada por marxes continentais activas (que corresponde ao circo de fogo do Pacífico) baixo as cales se afunde unha crosta oceanica en rápida expansión.
Descuberto polos europeos no 1513 (Balboa) e transposto pola primeira vez en 1520 (Fernán de Magalláns), o Pacífico ten asistido a un crecemento da súa importancia como vía de ligación entre algunhas das rexións de maior dinamismo económico da atualidade (Extremo Oriente e costa occidental da América do Norte).
[editar] Morfoestrutura do fondo oceánico
Flanqueado por cadeas montañosas recentes, con intensa actividade volcánica, o Pacífico é percorrido por un vasto sistema de dorsais. A dorsal Sueste-Pacífica constitúe un prolongamento, a través da dorsal Pacífico-Antártica, das dorsais do océano Índico (dorsal Antártico-Autraliana). Na súa porción setentrional atinxe as latitudes do litoral mexicano, desaparecendo ao penetrar no golfo de California. Trátase dunha dorsal en rápida expansión (entre 8,8 e 16,1 cm por ano), sen fosa axial. As zonas de fracturas que a segmentan son numerosas, con deslocamento pronunciado. Esa dorsal emerxe na latitude da illa de Pascua, uníndose á dorsal de Chile, que se liga á costa meridional de América, e na latitude das illas Galápagos, uníndose á dorsal de Illas Cocos ou das Galápagos. Esas dorsais dividen o Pacífico en tres conxuntos. Os fondos oceánicos situados ao leste da dorsal Sudeste-Pacífica pertence a placa litosférica da Antártida (que corresponde á bacía Pacífico-Antártica e á planicie abisal de Bellingshausen), á placa de Nazca (bacías Peruana e Chilena, separadas pola dorsal de Nazca) e á placa de Cocos (limitada pola dorsal de Cocos). Todo o inmenso conxunto de fondos oceánicos situados ao Oeste da dorsal Sueste-Pacífica é sustentado pola placa litosférica Pacífica, que a Oeste América do Norte presenta grandes zonas de fracturas, con relevos monumentais, aliñados por millares de quilómetros ao longo de antigas fallas de transformación. Máis ao oeste, o centro do océano Pacífico é entrecortado por cadeas submarinas e grandes edificios volcánicos, ora emerxendo en forma de illas (Hawai, Marquesas, Marshall, Carolinas), frecuentemente coroadas por formacións coralíneas (atois). As bacías oceanicas que as rodean (Medio-Pacífica, Melanesia, Nordés, Noroeste) teñen unha delgada cobertura sedimentaria sobre a crosta basáltica. A presenza das fosas oceánicas periféricas, ao longo dos arcos insulares (Aleutas, Kuriles, Xapón, Marianas, Filipinas, Salomón, Tonga, Kermadec) e da costa occidental de América (Chile, Perú, América Central) explícase por corresponder a zonas de subdución da crosta oceanica, en que está mergulla baixo as placas litosféricas Americana, ao leste, e Eurasiática e Indo-Australiana, ao Oeste. Son áreas de intensa actividade sísmica e vulcanica, suxeitas á ocorrencia de maremotos.
[editar] As augas
A conformación das cuncas do Pacífico explica a relativa simplicidade das correntes mariñas que aí inciden. As correntes norte-ecuatorial e sur-ecuatorial móvense de leste para oeste, determinando a existencia de correntes quentes ao longo das fachadas orientais dos continentes, compensadas por correntes frías que decenden para o ecuador ao longo das fachadas occidentais (locais privilexiados para a pesca en grande escala). Nas latitudes medias, as correntes quentes atópanse coas augas frías provenientes das rexións polares. Tal fenomeno é particularmente claro no hemisferio Norte, onde a Kuroshio, quente, encóntrase coa Oyashio, fría, ao longo do Xapón.
De xeito xeral, a salinidade das augas é pouco elevada, pois os valores máximos xamais sobrepasaron 365 por mil. As temperaturas das augas de superficie dispóñense en zonas, aumentando dos Pólos para os Trópicos. A calor das augas da zona intertropical permite a proliferación dos corais, que forman illas (atois) ou barreiras (recifes) nas orlas continentais.
As augas máis peixeiras sitúanse nas latitudes temperadas, onde o revolver das correntes garante unha excelente osixenación.
