Jacques Cartier

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Jacques Cartier
Jacques Cartier
Jacques Cartier, retrato de Théophile Hamel (1817-1870)
Nacemento: 31 de decembro de 1491
Saint-Malo Flag of France.svg Francia
Falecemento: 1 de setembro de 1557
Saint-Malo Flag of France.svg Francia
Ocupación: Navegante e explorador.
Cónxuxe(s): Mary Catherine des Granches
Sinatura: Jacques Cartier Signature.svg

Jacques Cartier, nado en Saint-Malo, Bretaña (Francia) o 31 de decembro de 1491 e finado o 1 de setembro de 1557 no mesmo lugar, foi un explorador francés. Fíxose coñecido polas súas tres viaxes ao Canadá, nas que buscou o Paso do Noroeste, que permitiría unha ruta entre o Océano Atlántico e o Océano Pacífico polo norte de América. Nestas viaxes convertiuse no primeiro explorador do Golfo de San Lourenzo (1534) e descubridor do Río San Lourenzo (1534), cartografando esa costa e donominándoa por primeira vez como Canadá.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Fillo de Jamet Cartier e Josselin Jansart, non se coñece moito sobre a súa infancia. Casou o 2 de maio de 1520 con Catherine, filla do condestabel de Saint-Malo, Jacques des Granches, matrimonio que mellorou notablemente a súa posición social.

Algúns historiadores cren que antes das súas coñecidas viaxes ao actual Canadá Cartier xa tiña unha ampla experiencia como mariño, participando en expedicións á illa de Terranova, zona coñecida por pescadores vascos e bretóns, e á costa de Brasil en expedicións da flota normanda que partirían de Dieppe, estas crenzas baseanse en varios indicios, como as constantes comparacións que fai entre os nativos de Nova Francia e os do Brasil, ademais do seu coñecemento do portugués. O bispo de Saint-Malo, Jean Le Veneur, tamén fai referencia a estas viaxes de Cartier ao presentalo ao Rei de Francia Francisco I en 1532, trala unión formal entre o Ducado de Bretaña e Francia.

Por outro lado tamén se cre que en 1524 participou na expedición que por encargo de Francisco I, dirixiu o mariño italiano Giovanni da Verrazzano, esta sería a primeira misión europea que explorou a costa atlántica de América do Norte dende Carolina do Sur ata Nova Escocia e Terranova.

Primeira viaxe (1534)[editar | editar a fonte]

No ano 1534 o rei de Francia encomendalle o mando dunha expedición co propósito de atopar o Paso do Noroeste, que permitiría navegar entre o Océano Atlántico e Pacífico polo norte de América e establecer unha ruta comercial con Asia. Partiu de Saint-Malo o 20 de abril de 1534 ao mando de dous barcos, tardou vinte días en chegar a Terranova.

O 10 de maio fondeou no porto de Santa Catalina, nas costas de Terranova, bordeou a illa en dirección norte atopando o Estreito de Belle Isle polo que accedeu ao Golfo de San Lourenzo e seguiu bordeando a illa, agora a súa costa occidental, descubrindo as Illas da Magdalena e a Illa do Principe Eduardo. Seguindo despois a costa do Golfo chegou ata a desembocadura do Rio San Lourenzo, a Illa Asunción e a península de Gaspesia, onde tivo o primeiro encontro cos nativos do Canadá. O 24 de xullo tomou posesión do territorio en nome da coroa francesa. Con agasallos atraeu aos fillos do xefe nativo Donnacona, Domagaya e Taignoagny, retendoos conta a súa vontade e levandoos como reféns no seu regreso a Francia. Voltou a Saint-Malo o 5 de setembro de 1534.

Segunda viaxe (1535/36)[editar | editar a fonte]

Ruta da segunda viaxe de Cartier.

A súa segunda expedición tivo comezo en 19 de maio de 1535 e constaba de tres navios, a La Grande Hermine (120 toneladas) baixo o seu mando directo, a Petite Hermine (60 toneladas) ao mando do seu cuñado Macé Jalobert e o Emerillon (40 toneladas), e levando consigo de volta aos dous nativos que levara cautivos á volta da primeira viaxe.

O traxecto oceánico ata chegar ao continente americano trascurriu coma a vez anterior salvo polo feito de que os barcos foron separados polas tormentas, reunindose outra vez as tres naves no Estreito de Belle Isle. Co consello dos dous nativos conseguiron chegar á desembocadura do Río San Lourenzo, e remontandoo chegaron ata a aldea iroquesa de Stadacona, onde Cartier se reuniu de novo co xefe Donnacona, liberando aos seus fillos.

Cartier deixou os dous barcos maiores nun porto natural do río e seguiu remontandoo con corenta homes a bordo do Emerillion, porén non seguir máis alá do lago Saint-Pierre a causa do caudal e os rápidos que presentaba o río nesa zona, bautizou esa zona como Lachine, ao pensar que ese río era o Paso do Noroeste e que os rápidos eran o único que o separaba de China. No traxecto, o 2 de outubro de 1535, chegou a un gran pobo nativo, Hochelaga, aos pes do monte Royal, que co tempo sería o emprazamento da cidade de Montreal.

Tras algún día no pobo de Hochelaga Cartier volveu a Satadacona o 11 de outubro preparandose para pasar o inverno alí, o campamento que se levantou para tal efecto sería a orixe da cidade de Quebec. Salvo algun desacordo as relacións cos nativos foron boas que non desembocaron en actos violentos. Nese inverno Cartier confeccionou unha especie de diccionario xeográfico e etnográfico da zona. Pese aos preparativos foi un inverno duro, xa que tanto iroqueses coma franceses sufriron o escorbuto, un tratamento nativo permitiu a 85 dos 110 europeos sobrevivir á enfermidade.

O 6 de maio puxo rumbo a Francia, tras capturar ao xefe Donnacona, aos seus dous fillos e outros sete iroqueses para que contaran na corte francesa as historias que circulaban sobre terras ricas en ouro e outros tesouros. Porén Cartier tivo que deixar atras a Petite Hermine, ao non ter xa tripulación para ela, e saíndo esta vez polo sur de Terranova. Chegaron a Saint-Malo o 15 de xullo de 1536.


Terceira viaxe (1541/42)[editar | editar a fonte]

Durante a súa estancia en París o xefe Donnacona difundiu información sobre o suposto reino de Saguenay, ben para confundir aos colonos franceses ou ben realmente por confusión ou en referencia a lendas sobre o asentamento Vikingo de Vinland. Estas historias de grandes xacementos de ouro e xemas aumentaron o interese da coroa francesa no novo continente, acedendo o rei Francisco I a organizar unha terceira expedición. Porén de esta non formarían parte ningún dos iroqueses tomados como reféns, Donnacona morre en 1539, ao igual que varios iroqueses e outros casaron pero ningún voltou á súa terra.

Aínda que nun primeiro momento se lle encomendou a Cartier comandar unha terceira expedición cara a desembocadura do Río San Lourenzo con dous obxetivos unha vez esquecido o paso do Noroeste, colonizar a zona e difundir a fé católica, o 15 de xaneiro de 1541 foi substituído por Jean-François de la Rocque de Roberval, amigo persoal do rei que foi nomeado Tenente Xeral do Canadá. Cartier si que formaría parte da expedición pero baixo a ordes deste último.

Jean-François de la Roque de Roberval

A expedición dividiuse en dous grupos, Cartier partiría primeiro con cinco barcos mentras Jean-François de la Rocque armaba ao resto da flota. Así Cartier partiu de Saint-Malo o 23 de maio, chegando a Stadacona en agosto. Pese a que o recibimento foi cálido as relacións cos nativos deterioraronse polo que decidiu instalar o asentamento río arriba, na confluencia do Río San Lourenzo co Río do Cabo Vermello, na actualidade Cap-Rouge (Quebec). Os colonos, na súa maior parte reos liberados para tal fin, asentaronse, fortificando a colonia e construindo outro forte nun acantilado próximo, o asentamento bautizariase coma Charlesbourg-Royal.

O inverno comezou sen que chegase o resto da flota e despois de organizar o asentamento Cartier partiu o 7 de setembro nunha expedición de recoñecemento en búsqueda do Reino de Saguenay, porén non puido pasar de Hochelaga a causa do mal tempo. Durante este tempo foi acumulando o que el cría que era mineral de ouro e diamantes a traves do comercio con Huróns, dous dos barcos foron enviados con estes minerais a Francia para que o analizaran pero resultaron ser só Pirita e Cuarzo.

A situación na colonia volveuse insostibel, non so xa non se realizaban intercambios comerciais cos nativos senon que segundo varias fonte eran hostís, chegando a matar a 35 colonos. A pesar de que se combatiu con éxito o escorbuto Cartier decidiu volver a Francia a comezos de xuño de 1942 ao considerar que non tiña homes suficientes nin para protexer a colonia nin buscar o reino de Saguenay. Na viaxe de volta cruzouse con Roberval ao longo da costa de Terranova, porén este non conseguiu convencelo de que voltase a Charlesbourg-Royal. Roberval tomou o mando da colonia pero abandonouna en 1543 a causa das enfermidades, o mal tempo e a hostilidade dos nativos.

Retiro[editar | editar a fonte]

Unha vez fracasada a súa empresa retirouse á súa residencia preto de Saint-Malo, onde morreu en 1557 a causa da peste.

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Jacques Cartier

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]