Pablo Picasso

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Pablo Picasso
Pablo Picasso
Pablo Picasso en xaneiro de 1962
Nome completo Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno Cipriano de la Santísima Trinidad Ruiz Picasso
Data de nacemento 25 de outubro de 1881
Lugar de nacemento Málaga, España España
Data de falecemento 8 de abril de 1973 (91 anos)
Lugar de falecemento Mougins, Flag of France.svg Francia
Área Pintura, Debuxo, Escultura
Educación Academia de San Fernando
Autodidacta
Movemento Cubismo, Neoclasicista, Surrealista
Obras Les demoiselles d'Avignon (1907)
Guernica (1937)
Cónxuxe Fernande Olivier (1904-1911)
Eva Gouel (1910-1911)
Olga Koklova (1917-1929)
Marie- Thérèse Walter (1929-1936)
Dora Maar (1935-1943)
Françoise Gilot (1943-1952)
Genevieve Laporte (1944-1953)
Jacqueline Rocque (1955-1973)
Fillos Pablo
Maya
Claude
Paloma
Sinatura Picasso Signatur-DuMont 1977.svg

Pablo Ruiz Picasso, nado en Málaga o 25 de outubro de 1881 e morto en Mougins, Francia, o 8 de abril de 1973, foi un pintor español. Foi o fundador, xunto con Georges Braque, do cubismo, movemento pictórico que revolucionou a pintura do século XX.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Casa Museo Picasso.
Casa natal de Pablo Picasso en Málaga

Era fillo do tamén artista José Ruiz Blasco. Pasou unha tempada de 1891 a 1895 na Coruña a onde se trasladou ca súa familia. O seu pai fora contratado como mestre de arte no Eusebio da Guarda. Na Coruña fixo a súa primeira exposición con 13 anos e publicou caricaturas e debuxos nas revistas autoeditadas a man "La Coruña", "Azul y Blanco" ou "Torre de Hércules"[1][2], en 1895 trala morte da súa irmá trasladouse coa familia a Barcelona, onde o novo pintor contactou cun grupo de artistas e literatos como Ramón Casas ou Santiago Rusiñol, cos que acostumaba reunirse no bar Els Quatre Gats.

Entre os anos 1901 e 1904 alternou a súa residencia entre as cidades de Madrid, Barcelona e París, mentres a súa pintura entrou na etapa denominada período azul, fortemente influída polo simbolismo.

Na primavera de 1904, decidiu trasladarse definitivamente a París e establecerse nun estudio na ribeira do río Sena. Na capital francesa fixo amizade, entre outros, cos poetas Guillaume Apollinaire e Max Jacob e co dramaturgo André Salmon; entre tanto, a súa pintura experimentou unha nova evolución, caracterizada por unha paleta cromática tendente ás cores terra e rosa. Ó pouco de chegar a París contactou con personalidades periféricas do mundo artístico e bohemio, como os estadounidenses Leo e Gertrude Stein, e co que sería o seu marchante por sempre, Daniel-Henry Kahnweiler.

A fins de 1906 empezou a traballar nunha composición de gran formato que cambiaría o curso da arte do século XX: “Les demoiselles d’Avignon”. Nesta obra cume confluíron numerosas influencias, entre as que cabe citar principalmente a arte africana e ibérica e elementos de El Greco e Cézanne.

En compaña doutro pintor novo, Georges Braque, e baixo a constante influencia de Cézanne revisou a herdanza plástica vixente desde o Renacemento, especialmente na representación pictórica do volume: foi o inicio do cubismo.

A partir de 1909, os dous pintores -Pablo Picasso e Georges Braque- desenvolveron o devandito estilo nunha primeira fase, denominada analítica. No 1912 introduciron un elemento de flexibilidade en forma de recortes de papel e outros materiais directamente aplicados sobre o lenzo, técnica que denominaron collage. A admisión no exclusivo círculo do cubismo do pintor Juan Gris desembocou na etapa sintética do dito estilo, marcado por unha gama cromática máis rica e a multiplicidade matérica e referencial. Entre 1915 e mediados da década de 1920 Picasso foi abandonando os rigores do cubismo para internarse nunca nova etapa figurativista, no marco dun reencontro entre o clasicismo e o creciente influxo do que o propio artista veu en chamar « a súa orixe mediterránea ».

Retrato de Picasso, por Juan Gris, en 1912

Estivo casado desde 1919 coa bailarina rusa Olga Koklova e xa era pai dun fillo, Paulo, cando comezou a interesarse pola escultura logo do seu encontro no 1928 co artista catalán Julio González; entre os dous introduciron importantes innovacións neste campo, comezando a empregar materiais como ferro forxado.

En 1935 tería unha filla, Maya, froito dunha nova relación sentimental, Marie-Therèse, con quen conviviu abertamente a pesar de seguir casado con Olga Koklova; a partir de 1936, ambas tiveron que compartir ó pintor cunha terceira muller, a fotógrafa Dora Maar. O estalido da Guerra Civil española empurrouno a unha maior concienciación política e do seu xenio xurdiu a súa máis emblemática e coñecida obra pictórica, o mural “Guernica”

No 1943 coñeceu a Françoise Gilot, coa que tería dúas fillas, Claude e Paloma. Tres anos máis tarde abandonou París para instalarse en Antibes, onde incorporou a cerámica ós seus soportes predilectos.

Na década de 1950 realizou moitas series sobre grandes obras clásicas da pintura, que reinterpretou co seu característico estilo, a modo de homenaxe ós seus pintores favoritos, como Velázquez. En 1961 casou en segundas nupcias con Jacqueline Roque, que sería a súa última relación sentimental de importancia.

A súa actividade foi extraordinariamente fecunda e nunha época no que os movementos e tendencias artísticas se sucedían con rapidez, Picasso soubo manterse na avangarda ata a fin da Segunda Guerra Mundial deixando un ronsel de influencias sen renunciar a realizar unha obra sempre orixinal e renovadora.

Estilo[editar | editar a fonte]

Imaxe no exterior do Moderna Museet de Estocolmo

Na súa primeira etapa distínguense dúas épocas, a época azul (1901-1904) e a época rosa (1904-1905) caracterizadas pola cor sobresaínte. A partir de 1906 obsérvase unha simplificación xeométrica das formas e unha tendencia á monocromía ocre que fai eclosión nas Demoiselles d'Avignon (1906-1907), que foi o punto de partida para as primeiras pinturas cubistas realizadas en 1909, nas que se destrúe e forma para amosala desde diversos puntos de vista, rachando co sistema usual de representación na arte occidental desde o Renacemento. Nos anos seguintes os estilos sucédense e sobrepóñense, a linguaxe cubista é usual pero non exclusivo. A Guerra Civil española acentuou o seu expresionismo que ten a súa mellor representación no "Guernica" (1937), alegoría xeral dos problemas da guerra, a destrución e a morte pero tamén da esperanza na liberdade. A partir de 1945 a súa pintura vaise suavizando sen que a linguaxe experimente ningunha evolución esencial.

Obras[editar | editar a fonte]

Les demoiselles d'Avignon[editar | editar a fonte]

Les demoiselles d'Avignon ("As Señoritas de Avignon", 1907, óleo sobre lenzo, Metropolitan Museum of Art, Nova York[3]). É o primeiro exemplo deste novo estilo de arte e o punto de partida para Picasso e para outros creadores. A suavidade e a delicadeza coa que tradicionalmente se trataba o espido feminino transfórmase en planos e ángulos dunha dureza non comprendida polos críticos da época. Pese a ser esta a teoría máis estendida, existen discrepancias sobre se en realidade é un cadro cubista, pre-cubista ou unha representación pre-abstracta. Tamén o tema produce polémica, xa que nos debuxos previos aparecen personaxes masculinos –un mariñeiro e un estudante- que desaparecen no lenzo definitivo. É posible que sexa a evolución dun cadro anterior da época rosa, "El Harén", e o tema sexa unha visión dun prostíbulo. En "El Harén" aparecen homes e en "Les Demoiselles d'Avignon" decide poñer só mulleres "nun escaparate", facendo que o espectador participe activamente no cadro e non sexa un mero contemplador.

Naturaleza muerta[editar | editar a fonte]

Naturaleza muerta ("Os Paxaros mortos", 1912, óleo sobre lenzo 46x65 cm, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía[4]). Emprega neste cadro as características fundamentais do cubismo: formas dislocadas, ángulos, planos superpostos, referencias á realidade... Os protagonistas deste lenzo, os paxaros mortos, son de difícil localización, aparecen plumas en diversos planos, picos e patas mesturados con elementos que acercan á realidade como son os titulares dos xornais e textos illados.

La flauta de Pan[editar | editar a fonte]

La flauta de Pan ("A frauta de Pan", 1923, óleo sobre lenzo 205x174,5 cm, Museo Picasso. París[5]). Despois da Primeira Guerra Mundial, o mundo artístico regresa a un concepto máis clásico e real das súas obras. Prodúcese unha volta á figuración na que a figura humana toma novamente relevancia. As figuras e o escenario con grandes bloques de pedra recordan o clasicismo grego, pero coa luz, o ceo e o mar do Mediterráneo. Ademais Picasso segue realizando obras cubistas.

Instruments de musique sur une table[editar | editar a fonte]

Instruments de musique sur une table ("Instrumentos de música sobre unha mesa", 1925, óleo sobre lenzo 162x204,5 cm, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía). Picasso segue facendo cadros máis clásicos que alterna con innovacións pseudocubistas. Neste cadro son evidentes estas tendencias. A súa amizade con Joan Miró fai que nas súas obras se reflicta unha investigación común que este último levaría ata as súas últimas consecuencias.

Buste et palette[editar | editar a fonte]

Buste et palette ("Busto e paleta"), 1925, óleo sobre lenzo 54x65,5 cm, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía[6]). Á vez que xorde o movemento surrealista –do que Picasso se distancia a pesar da insistencia en incluílo- el realiza obras de difícil encadramento. Neste caso, un bodegón de sinxela composición, no que ademais dos elementos protagonistas realza o fondo –verxa e fiestra- cun debuxo de liña certamente agresiva.

La nageuse[editar | editar a fonte]

La nageuse ("A nadadora"), 1934, carboncillo sobre lenzo 182x216 cm., Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía[7]). Xa comezan a verse as novas formas expresivas que Picasso adoptará no "Guernica", e o seu deseño basearase nestes traballos anteriores. Este é unha mestura de cubismo, figuras retorcidas, luces ... un estilo fundamentalmente expresivo, ideal para transmitir ideas e emocións.

Guernica[editar | editar a fonte]

Mural co Guernica feito con azulexos a tamaño real, esta reprodución atópase na propia cidade de Gernika-Lumo.
Artigo principal: Guernica (cadro).

Guernica, 1937, óleo sobre lenzo 349x776 cm, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía[8]). Máis que un cadro, é un cartel en lenzo sen texto. Picasso, que máis tarde se afiliaría ó Partido Comunista de Francia, era defensor da República Española e esta tiña nel un fiel artista de fama recoñecida.

Femme assise dans un fauteuil gris[editar | editar a fonte]

Femme assise dans un fauteuil gris ("Muller sentada nun sillón gris", 1939, óleo sobre lenzo 130x97 cm, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía[9]). Picasso utiliza este tema como modelo para realizar numerosos retratos femininos. Neste obsérvase as influencias dos traballos realizados para o "Guernica", a deformación excesiva da cara con formas redondeadas e a conformación do corpo en masas de cor rectangulares. A influencia da Guerra Civil Española é evidente nestes traballos, onde a expresividade dos rostros é dramática.

Naturaleza muerta[editar | editar a fonte]

Naturaleza muerta, ("Natureza morta", 1944[10]), óleo sobre lenzo 81x100 cm, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía). Á vez que comeza a realizar litografías con evidente entusiasmo, Picasso realiza obras de tema clásico, fundamentalmente bodegóns. Nestas obras volve a aparecer a cor, con tonalidades máis básicas contrastadas. As luces dividen drasticamente o cadro en dúas partes, a superior iluminada e a inferior de sombra. Vexase a imaxe.

Las Meninas[editar | editar a fonte]

Las Meninas (1957, óleo sobre lenzo 194x260 cm, Museo Picasso, Barcelona[11]). A mediados dos anos 50 Picasso comeza a realizar estudos dos clásicos e realiza series de grandes cadros da historia da arte. Esta obra é a elixida das de Velázquez (Las Meninas). Non se pode dicir que este sexa o cadro definitivo do estudio de “Las Meninas”, xa que realizou unha serie con máis de cincuenta versións. As licenzas que toma nestas interpretacións son arriscadas: o formato horizontal e non vertical como o orixinal para incluír máis elementos narrativos, novos personaxes -retrato de Jaqueline (a súa compañeira neses momentos), pombas...-. Como curiosidade, Picasso comeza a serie de “Las Meninas” en agosto e remata en decembro de 1957, pero non deixou que ninguén, excepto Jacqueline, os vise durante este tempo.

El pintor y la modelo[editar | editar a fonte]

El pintor y la modelo ("O pintor e a modelo", 1963, óleo sobre lenzo 130x195 cm, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía[12]). As obras máis coloristas as realiza Picasso a partir do 1960 en Nòtre-Dame-de-Vie onde se traslada a vivir. Neste cadro con caras caricaturescas demostra a súa habilidade de transmitir o sentimento dos protagonistas que están na imaxe. Posiblemente sexa a interpretación dunha época da súa vida privada, con personaxes -pintor, modelo- e as súas situacións persoais do seu entorno.

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Picasso

Museos e exposicións[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]