Xoana de Arco

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Santa Xoana de Arco
Ingres coronation charles vii.jpg

Xoana de Arco na coroación de Carlos VII de Francia, 1854 por J. Auguste Dominique Ingres, (Museo do Louvre, París)]].]]
Biografía
Nacemento 5/6 de xaneiro de 1412 en Domrémy (Lorraine)Pavillon royal de la France.svg Reino de Francia
Pasamento 30 de maio de 1431
(19 anos) en Ruán Reino de Inglaterra
Proceso de canonización
Beatificación 18 de abril de 1909, en Catedral de Notre Dame por a súa Santidade o Papa Pío X
Canonización 16 de maio de 1920, en Basílica de San Pedro por a súa santidade o Papa Bieito XV.
Veneración
Venerado/a en Igrexa Católica e Igrexa Anglicana.
Festividade 30 de maio
sinatura de Xoana de Arco
Escudo de Armas, de Xoana de Arco.

Xoana de Arco, nada o 5 ou o 6 de xaneiro[1] de 1412 en Domrémy-la-Pucelle un pequeno poboado sito no departamento francés de Vosgos, e finada o 30 de maio de 1431 en Ruán, tamén coñecida como a Doncela de Orleáns (ou, en francés, La Pucelle d'Orléans), foi unha heroína, militar e santa francesa. A súa festividade conmemorase o día da súa morte, o 30 de maio, como é tradición na Igrexa Católica.

Nacida entre 1407 e 1412, con 17 anos encabezou ao exército real francés. Convenceu ao rei Carlos VII de que expulsaría aos ingleses de Francia e este deulle autoridade sobre o seu exército no sitio de Orléans, a batalla de Patay e outros enfrontamentos en 1429 e 1430. Estas campañas revitalizaron a facción de Carlos VII durante a Guerra dos Cen Anos e permitiron a coroación do monarca. Como recompensa, o rei absolveu a Domrémy, pobo natal de Xoana, de pagarlle o imposto anual a coroa (esta lei estivo en vigor ata hai cen anos). Os borgoñóns capturárona a Xoana e entregárona aos ingleses. Os clérigos condenárona por herexía e o duque Xoán de Lancaster queimouna viva en Ruán.

A gran maioría de datos sobre a súa vida baséanse nas actas dese proceso, pero son en certa forma provistos de descrédito, pois segundo diversas testemuñas do xuízo, estiveron cheos de correccións e datos falsos introducidos por orde do bispo Pierre Cauchon . Entre estas testemuñas estaba o escribán oficial, designado só como Manchon, que afirma que en ocasións había secretarios agochados detrás das cortinas da sala agardando instrucións para borrar ou agregar cousas das actas.

Vinte e cinco anos logo da súa condena, o rei Carlos VII instigóu á Igrexa a que revisase aquel xuízo inquisitorial, ditaminando o Papa Nicolao V a inconveniencia da súa reapertura naqueles momentos, debido aos recentes éxitos militares de Francia sobre Inglaterra e á posibilidade de que os ingleses o tomasen, naqueles delicados momentos, como unha afronta por parte de Roma. Doutra banda, a familia de Xoana tamén reuniu as probas necesarias para a revisión do xuízo e envioullas ao Papa, pero este negouse definitivamente a reabrir o proceso.

Á morte de Nicolao V, foi elixido papa o español Calisto III (Alfonso de Borja) o 8 de abril de 1456, e foi el quen dispuxo que se reabrise o proceso. A súa inocencia foi recoñecida ese mesmo ano nunha apelación do xuízo, grazas a un proceso onde houbo moitos testemuños e declarouse herexes aos xuíces que a condenaron. Finalmente, xa no século XX, en 1909 foi beatificada e posteriormente declarada santa en 1920 polo Papa Bieito XV. Ese ano foi declarada como a santa patroa de Francia.[2]

A súa fama estendeuse inmediatamente logo da súa morte: venerada pola Liga Católica no século XVI, adoptada como símbolo cultural polos círculos patrióticos franceses dende o século XIX, foi unha inspiración para as forzas aliadas durante a Primeira e a Segunda Guerra Mundial.

Popularmente, Xoana de Arco é contemplada por moitas persoas como unha muller notable: valente, vigorosa e cunha grande fe. Hoxe en día é obxecto de especial interese na República de Irlanda, Canadá, Reino Unido e Estados Unidos. No movemento do Escultismo é a Santa Patroa dos guidistas.

A orixe de Xoana e o contexto do seu tempo[editar | editar a fonte]

O seu nome[editar | editar a fonte]

De acordo cos datos solicitados no proceso de Ruan, Xoana fíxose chamar sempre «Xoana a Doncela». No entanto, como ela mesma comentou, «dentro do meu pobo chamabanme Jehannette. En Francia, chamabanme Jehanne desde a miña chegada».[3]

Posteriormente, engadiríaselle a palabra «Darc» como apelido, para referirse a ela de forma oficial (a falta de apóstrofo na súa versión francesa —d'Arc— débese á inexistencia de tal signo na Idade Media). Arco (arc) provén do apelido do seu pai, Jacques Darc, cuxas raíces familiares estaban posiblemente en dous pobos, Arc-en-Barrois ou Art-sur-Meurthe, pobos moi próximos onde se cre que naceu «a Pucelle». O nome, no entanto, varía (Arc, Ars, Ai…) dadas as diferenzas na versión antiga de Art sur Meurthe (onde se reduce a erre).

A denominación de «Jehanne d'Arc» atópase na obra dun poeta de Orléans cara a 1576; «Jehanne» se transcribe hoxe en día como «Jeanne».

Os seus pais[editar | editar a fonte]

No proceso Xoana dixo sobre os seus pais o seguinte: «O meu pai chámase Jacques Darc e a miña nai Isabelle». Deste xeito sábese que os seus pais foron Jacques Darc e Isabelle Romée.[4] Isabelle Romée non era o nome orixinal, senón que era o sobrenome que se deu a Isabelle de Vouthon (que pertencía á parroquia de Vouthon, hoxe no departamento de Charente), como se fixo a outros unha vez que realizaban o peregrinaxe «de Puy» (da montaña) en vez do de Roma. De feito Xoana non deu o apelido. O seu pai Jacques era agricultor. Non era pobre pero viu de mala gana a vinda doutro novo vástago máis á súa familia, xa que Xoana tivo tres irmáns maiores.

O nacemento[editar | editar a fonte]

Casa natal de Xoana de Arco, en Domrémy, hoxe en día convertida en museo.

O debate sobre a data de nacemento da Doncela de Orléans non o conseguiu resolver nin a mesma Xoana durante o proceso, xa que, cando lle preguntaron que idade tiña, respondeu: «Ao redor de dezanove anos, creo».[1] Aínda que non estaba segura, a historiografía interpretou esta declaración ao pé da letra. Deste xeito, restándolle a súa posible idade á data na que se realizou a pregunta durante o proceso, 24 de febreiro de 1431, o ano do seu nacemento sería probablemente 1412.

O lugar onde naceu é teóricamente Domrémy, tal e como dixo no interrogatorio de identidade do seu proceso, o 21 de febreiro de 1431; «Eu nacín na vila de Domrémy».[4] Ademais engadiu que era unha vila dependente de Greux (inmediatamente ao norte de Domrémy), e que hoxe pasou a chamarse Domrémy-la-Pucelle, grazas a ela. Ambas pertencen actualmente ao departamento de Vosgos, na rexión da Lorena. Domrémy foi tamén o lugar onde recibiu o bautismo de mans do Pai Jean Minet.

Xuventude[editar | editar a fonte]

Xoana naceu a Domrémy, en Lorraine, durante a Guerra dos Cen Anos opoñendo Francia a Inglaterra. Filla de Jacques de Arco e de Isabelle Romée, facía parte dunha familia de cinco nenos: Jeanne, Jacques, Catherine, Jean e Pierre. Era moi piadosa, e retirábase cada sábado, á igrexa de Bermont, preto de Greux, para rezar.

En 1425, a vila onde vivía Xoana, sufriu unha incursión inimiga, de acordo coa situación do reino francés, aos tres anos da coroación nominal de Carlos VII. Realmente era unha situación previsible. Xusto dous anos antes, Jacques, pagara pola protección do pobo a Robert de Sarrebruck, señor de Commercy. O ataque probablemente foi máis próximo a unha razzia, xa que a vila non se viu nunha situación o suficientemente crítica como para non refacerse, aínda que as tropas de socorro de Sarrebruck non conseguiron estar á altura.

Esta serie de incursións rápidas nos pobos, coa intención de prender lume e cometer outras atrocidades debilitaron o bando do delfín, pero non o suficiente como para acabar con el. Así, en xullo de 1428, Domrémy foi vítima doutro ataque, neste caso borgoñón polo líder Henri de Orly, que esta vez si que provocou a fuxida dos habitantes á fortaleza máis próxima, Neufchâteau, xusto ao sur de Domrémy, que viu queimada a súa igrexa. Deste xeito, os habitantes puideron comprobar cos seus propios ollos cal era a situación real do delfín, cal era a ameaza e as novas que comezaban a chegar con moita velocidade do asedio de Orleáns coa toma das vilas do Loira ao redor deste núcleo.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 As referencias bibliográficas modernas adoitan fixar o seu día de nacemento o 6 de xaneiro. O certo é que ela mesma só foi capaz de supoñer a súa propia idade: cando lle foi preguntada durante o seu proceso, respondeu « 19 anos, aproximadamente, creo. » - Fonte: Lle procès de Jeanne d'Arc [arquive]. Todas as testemuñas do xuízo tamén estimaron aproximadamente a súa idade malia que moitos foron as súas padriños e madriñas. A data do 6 de xaneiro provén dunha soa fonte: unha carta do diplomático do reino de Francia Perceval de Boulainvilliers ao duque de Milan escrita o 21 de xuño de 1429 : « Veu á luz da nosa vida mortal na noite da Epifanía do Señor». (ver Juana de Arco por si mesma e polas súas testemuñas, de Régine Pernoud, p. 98. O nacemento probablemente non foi rexistrado xa que a práctica de rexistrar os nacementos dos plebeios (ou xente que non era nobre) non comezou ata uns séculos máis tarde.
  2. Un tribunal presidido polo Inquisidor Xeral Brehal volveu reabrir o seu caso trala guerra. O novo veredicto invalidou o orixinal e describiu o proceso anterior como "corrupto, calumnioso, fraudulento e malicioso". [1] (Recuperado o 12 de febreiro de 2006) (en inglés)
  3. O seu nome escribíase de moitos xeitos, especialmente antes do século XIX. Ver Pernoud e Clin, pp. 220;221. Supostamente ela asinaba o seu nome como "Jehanne" (ver www.stjoan-center.com/Album/, partes 47 y 49; tamén se menciona esto en Pernoud e Clin).
  4. 4,0 4,1 Juicio de Condenación, p. 37.[2] (Recuperado o 23 de marzo de 2006)

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Jeanne d'Arc

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]