Reino Unido - United Kingdom

Na Galipedia, a wikipedia en galego.

United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland
Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda do Norte ¹

Bandeira Escudo
Lema nacional: Dieu et mon droit (Galego: Deus e o meu dereito)
Himno nacional: God Save the Queen (Galego: Deus salve á Raíña)
Capital  • Poboación	Londres 60.690.500 (2006)
Lingua oficial	Inglés 2
Forma de goberno	Monarquía constitucional
Raíña Primeiro Ministro	Isabel II Gordon Brown
Formación	1 de xaneiro de 1801 3
Superficie  • Total  • % auga Fronteiras Costas	Posto 78º 244.825 km2 1,34 n/d km n/d km
Poboación  • Total  • Densidade	Posto 22º 60.209.500 244 hab/km2
PIB (nominal)  • Total (2006)  • PIB per cápita	Posto 5º $ 2.373.685 mill. $ 39.213 (2006)
PIB (PPA)  • Total (2006)  • PIB per cápita	Posto 6º $ 2.121.766 mill. $ 35.051 (2006)
Moeda	Libra esterlina GBP)
Xentilicio	británico
Fuso horario  • en verán	GMT +0 e UTC +1 BST
Dominio Internet	.uk 4
Prefixo telefónico	+44
Prefixo radiofónico	2AA-2ZZ, GAA-GZZ, MAA-MZZ, VPA-VSZ, ZBA-ZJZ, ZNA-ZOZ, ZQA-ZQZ
Código ISO	826 / GBR / GB
Membro de: Commonwealth, UE, OTAN, ONU, OCDE, OSCE, G-8
1 · Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon en Galés · An Rìoghachd Aonaichte na Breatainn Mhòr agus Eirinn mu Thuath' en Gaélico escocés · Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann' en Irlandés · Unitit Kinrick o Great Breetain an Northren Ireland' en Scots 2 Dende 2005 son recoñecidos oficialmente ademais do inglés o galés e o gaélico escocés. 3 Constituido como United Kingdom of Great Britain and Ireland. Renomeado como United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland en 1927. 4 Según ISO 3166-1 é .gb.
Tódolos países do mundo

O Reino Unido é un país europeo localizado ao largo da costa occidental deste continente. O Reino Unido da Gran Bretaña e Irlanda do Norte está formado xeograficamente pola Gran Bretaña e illas adxacentes e polo nordeste da Illa da Irlanda, estando limitado ao norte e ao oeste polo Oceano Atlántico, ao leste polo Mar do Norte, ao sul polo Canal da Mancha, que o separa do resto da Europa, e ao oeste pola República da Irlanda (única fronteira terrestre) e polo Mar de Irlanda. É, tamén, o país máis próximo das Illas Feroe, que se situan ao noroeste.

[editar] Xeografía

O Reino Unido da Gran Bretaña e do Norte de Irlanda é un país da Europa occidental. O país está formado pola illa de Gran Bretaña (maior parte de Inglaterra, Escocia e Gales) e o norleste da illa de Irlanda (Irlanda do norte), xunto con outras illas menores. O Reino Unido atópase principalmente entre os 49° e 59° N de latitude (as Illas Shetland chegan ós 61° N) , e os 8° O to 2° L de lonxitude. O Royal Greenwich Observatory, situado preto da cidade de Londres, é o punto definitorio do Meridiano de Greenwich. O Reino Unido ten unha superficie total de 245.000 km cadrados. O RN atópase entre o océano atlántico norte e o Mar do Norte, atopándose a 35 km da costa de Francia, da cal está separada pola Canle da Mancha. Irlanda do Norte comparte 360 km coa República de Irlanda. O Eurotúnel une na actualidade o Reino Unido con Francia.

[editar] Cidades

As capitais dos países que forman o Reino Unido son:

• Belfast (Irlanda do Norte)
• Cardiff (Gales)
• Edimburgo (Escocia)
• Londres (Inglaterra)

[editar] Cidades principais

• Cidades porriba dos 7 millóns de habitantes: Londres
• porriba dun millón: Birmingham
• porriba dos 500.000 habitantes: Glasgow
• 400.000 – 500.000: Liverpool, Leeds, Sheffield, Edimburgo, Bristol
• 300.000 – 400.000: Manchester, Leicester, Coventry, Kingston upon Hull
• 250.000 – 300.000: Bradford, Cardiff, Belfast, Stoke-on-Trent, Wolverhampton
• 200.000 – 250.000: Nottingham, Plymouth, Southampton, Reading, Derby

[editar] Composición

Este reino está formado por 4 nacións: Inglaterra, Escocia e País de Gales (Illa da Gran Bretaña) e Irlanda do Norte (Illa da Irlanda). Inclue tamén territorios que non pertencen a ningunha destas nacións, como a Illa de Man e as Illas do Canal (ou Illas Anglo Normandas), e varias posesións espalladas polo mundo:

• Europa
  • Xibraltar
• Asia
  • Territorio Británico do Océano Índico
• África
  • Santa Helena
• América
  • Bermudas
  • Illas Caimáns
  • Illas Virxes Británicas
  • Montserrat
  • Turks e Caicos
  • Anguila
  • Malvinas (Falkland, en inglés)
• Oceanía
  • Pitcairn

[editar] Historia do Reino Unido

Artigo principal: Historia do Reino Unido

Escocia e Inglaterra teñen existido como entidades separadas unificadas dende o século X. Gales, baixo control británico dende o Estatuto de Rhuddlan en 1284, fíxose parte do Reino de Inglaterra pola Acta de Unión de 1536. Coa Acta de Unión de 1707, os reinos separados de Inglaterra e Escocia, habendo compartido o mesmo monarca dende 1603, acordou unha unión permanente como o Reino de Gran Bretaña. Isto ocurriu nun tempo no que Escocia estaba na ruina económica; e a decisión foi pouco popular na ampla poboación escocesa.

O Imperio Británico en 1897, en vermello, que era a cor na que se coloreaban os dominios británicos nos mapas.

A Acta de Unión de 1800 uniu o reino de Gran Bretaña co reino de Irlanda, que fora tomado gradualmente polo control británico entre 1169 e 1691, para formar o Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda. Esta tamén foi unha decisión impopular, levándose a cabo xusto despois da infructuosa Rebelión dos Irlandeses Unidos de 1798 (véxase tamén Sociedade dos Irlandeses Unidos). A ocasión elexida para esta unión, cando se temeu unha intervención ou invasión napoleónica, foi debida predominantemente a problemas de seguridade.

En 1922, tras amargas loitas que fan eco na actual corrente política, o Tratado anglo-irlandés partiu Irlanda no Estado Libre Irlandés e Irlanda do Norte, coa última parte permanente no Reino Unido. Como se probou no tratado, Irlanda do Norte, que consiste en seis dos nove condados da provincia irlandesa de Ulster, inmediatamente optou por permanecer no Reino Unido. A nomenclatura do Reino Unido foi cambiada en 1927 para recoñecer a saída da maior parte de Irlanda, sendo adoptado o nome de Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda do Norte.

[editar] Goberno e política

Artigo principal: Goberno e política do Reino Unido

S.M. a Raíña Isabel II do Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda do Norte

O Reino Unido é unha monarquía parlamentaria baseada en 'common law' pero non ten unha constitución, sendo o único país Europeo que non a ten. Os seus principios e prácticas son inherentes ás institucións de goberno, que son a Coroa, o gabinete de ministros, o Consello Privado e o Parlamento.

O monarca británico é o xefe de Estado e do executivo, así como máxima autoridade da Igrexa Anglicana. Ademais elixe formalmente ó primeiro ministro e ó goberno.

As funcións executivas son realizadas por varios ministros dirixidos polo primeiro ministro e para iso dependen do apoio da maioría de membros da cámara dos Comúns. O partido con dita maioría é o encargado de formar goberno e o primeiro ministro é o líder do partido. O primeiro ministro (elexido polo monarca), escolle aos ministros do goberno.

O Partido Conservador e o Partido Laborista teñen dominado a vida política do país dende o fin da Primeira Guerra Mundial.

Na actualidade as forzas políticas e a sociedade británica en xeral, enfróntanse sobre a postura que o estado debe asumir fronte á UE.

Por este motivo o tratado polo que se establece unha Constitución para Europa vai ser ratificado mediante referendo, impulsado polo primeiro ministro, Tony Blair, que respalda o tratado e que ademais ten buscado durante o seu goberno que o estado adopte a moeda única, o euro.

[editar] Demografía

A maioría da poboación está conformada por brancos de orixe anglosaxón ou celta. Hai tamén outros europeos, negros, indios, caribeños, estadounidenses, suramericanos, centroamericanos, pobladores de Oceanía, rusos, paquistaníes, chineses, coreáns, nipóns e outros.

• Poboación: 59.657.000 (2002)
• Crecemento anual: 0,3 % (1985-2000)
• Estimación para o ano 2015: 60.566.000 (2000)
• Crecemento anual cara o 2015: 0,1 % (2000)
• Poboación urbana: 89,5 % (2000)
• Crecemento urbano: 0,5 % (2000)
• Fillos por muller: 1,7 (2000)

[editar] Lingua

• Vexa o artigo principal: Idiomas do Reino Unido

Malia non ter xuridicamente lingua oficial, a lingua que predomina no Reino Unido é o inglés. As outras linguas autóctonas son o escocés e varias linguas celtas, que poden clasificarse en dous grupos: as linguas celtas-P (galés e córnico) e as linguas celtas-Q (irlandés, gaélico escocés e manxés).

[editar] Véxase tamén

[editar] Artigos relacionados

• Armada do Reino Unido
• Mancomunidade Británica de Nacións
• Títulos Nobiliarios británicos

Commons ten máis contidos multimedia sobre:

Reino Unido - United Kingdom

Unión Europea
Alemaña | Austria | Bélxica | Chequia | Chipre | Dinamarca | Eslovaquia | Eslovenia | España | Estonia | Finlandia | Francia | Grecia | Hungría | Irlanda | Italia | Letonia | Lituania | Luxemburgo | Malta | Países Baixos | Polonia | Portugal | Reino Unido | Suecia
Membros desde o 1 de xaneiro de 2007:
Bulgaria | Romanía
Países candidatos:
Croacia | Macedonia | Turquía