Saltar ao contido

Francisco Miguel

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Modelo:BiografíaFrancisco Miguel

Editar o valor en Wikidata
Biografía
Nacemento25 de setembro de 1897 Editar o valor en Wikidata
A Coruña, España Editar o valor en Wikidata
Morte29 de setembro de 1936 Editar o valor en Wikidata (39 anos)
Queo de Arriba, España Editar o valor en Wikidata
Causa da mortepaseo, ferida por arma de fogo Editar o valor en Wikidata
Lugar de sepulturaBértoa (1936–2023)
cemiterio de Santo Amaro da Coruña Editar o valor en Wikidata
Actividade
Ocupaciónpintor Editar o valor en Wikidata
Familia
CónxuxeSyra Alonso Editar o valor en Wikidata
Descrito pola fonteEnciclopedia Galega Universal
Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada
Dicionario biográfico de Galicia Editar o valor en Wikidata
Enciclopedia Galega Universal: 126748 Nomes e Voces: 11482

Francisco Miguel Fernández Díaz[1] (noutras fontes Francisco Miguel Fernández Moratinos[2][3][4] e mesmo Francisco Miguel Moratinos Fernández-Díaz), de nome artístico Francisco Miguel, nado na Coruña o 25 de setembro de 1897[5] e finado no Campo de Morgade,[1] Queo de Arriba (Bértoa, Carballo), o 28 de setembro de 1936, foi un pintor, ilustrador, crítico de arte e libreiro galego. A súa pintura é de carácter surrealista, e cultivou as naturezas mariñas.[2]

Traxectoria

[editar | editar a fonte]

Foi fillo ilexítimo de Román Moratinos Ventosa, industrial natural de Briones (A Rioxa), e da ferrolá Marcelina Fernández Díaz. Casou con Syra Alonso o 19 de novembro de 1920, co poeta e cónsul uruguaio Julio José Casal como testemuña[6]. Tivo ao seu cargo a Librería de Arte, na rúa Real da Coruña, e colaborou activamente coas revistas Casa de América e Alfar, da que foi director artístico.[7] Participou nos parladoiros da librería da súa propiedade e do café La Peña.[3]

"Casa da Felicidade", residencia de Francisco Miguel e Syra en Coruxo de Abaixo.[8]

Autodidacta, ao longo da súa vida realizou múltiples viaxes e cambios de residencia: Montparnasse (París), en 1923, onde se formou na arte do batik; Cuba e México (1926-33), onde naceron os fillos Juan Ramón e Sandro e onde traballou co muralista David Alfaro Siqueiros[9], o que contribuíu a poñelo en contacto directo coas vangardas artísticas do momento (Diego Rivera, Blanca Luz Brum…); foi tamén foi amigo de Alejo Carpentier, Luis Seoane, de León Felipe e de Picasso, de quen quixo expór a súa obra da etapa coruñesa nos anos 30 pouco antes de ser asasinado. Francisco Miguel tamén foi ilustrador dos poemas de Jorge Luis Borges e de Gabriela Mistral.[10]

En 1933 volveron a España. Tras un ano en Madrid regresaron a Galicia, instalándose na "Casa da Dicha" (Casa da Felicidade) no Porto de Santa Cruz, Liáns, Oleiros.[11]

O 3 de agosto de 1936 foi detido pola Garda Civil, acusado de actuar contra o réxime militar golpista. Saíu en liberdade, pero o 19 de setembro prendérono de novo. O 28 de setembro apareceu o seu cadáver fusilado en Bértoa, coa cara fendida e as mans amputadas,[11] xunto cos de Juan Boedo Pardo, Andrés Pinilla Fraga e Pedro Pinilla Calvete, e foron enterrados no cemiterio da localidade. Os seus restos foron localizados e identificados en setembro de 2023.[12][13]

En 1942, Syra e os tres fillos volveron definitivamente a México, exiliados.[14]

Tras unha solicitude dos seus descendentes, a Asociación para a Recuperación da Memoria Histórica desenvolveu un proceso que conduciu á exhumación dos seus restos no cemiterio de Bértoa o 19 de setembro de 2023[15] e culminou, o 29 de setembro de 2025, co seu enterro no cemiterio de Santo Amaro da Coruña, nun acto en que participaron algúns dos seus familiares e un amplo cortexo cívico.[16]

Homenaxes

[editar | editar a fonte]

En 1999 a cidade da Coruña dedicoulle unha rúa.[17] No ano 2000 abriu no Quiosco Alfonso a exposición "Entre Vanguardias: Francisco Miguel pintor galego e Mexicano" que previamente estivera no Círculo de Belas Artes de Madrid.[18]

En 2015 foille dedicado o Día da Galiza Mártir.

No ano 2025, houbo unha campaña apoiada por varias organismos, persoeiros da cultura e entidades sociais para dedicarlle o Día das Artes Galegas 2026,[19][20] que finalmente recaeu no fotógrafo José Suárez.

Nese mesmo ano, a Deputación da Coruña impulsou a celebración dun ciclo de conferencias ao redor da vida e da obra do pintor e a súa dona en 12 concellos da provincia,[21] e o Concello da Coruña, como preámbulo do seu enterro no cemiterio de Santo Amaro, impulsou unha exposición de obras de Francisco Miguel de titularidade municipal.[22]

Galería de imaxes

[editar | editar a fonte]

Notas

[editar | editar a fonte]
  1. ↑ 1,0 1,1 Francisco Miguel na base de datos do proxecto Nomes e voces.
  2. ↑ 2,0 2,1 "Fernández Moratinos, Francisco Miguel". Diccionario enciclopédico galego universal 27. La Voz de Galicia. 2003-2004. p. 76. ISBN 84-7680-429-6. 
  3. ↑ 3,0 3,1 "Fernández Moratinos, Francisco Miguel". Dicionario biográfico de Galicia 2. Ir Indo. 2010-2011. p. 76. 
  4. ↑ Casas, Arturo (2000). "Syra Alonso: Diarios" (PDF). A Trabe de Ouro (41): páx. 115–120. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 19/06/2015. Consultado o 27/10/2010. 
  5. ↑ Inscrición na súa lápida: Francisco Miguel 25-IX-1897 29-IX-1936
  6. ↑ Repertorio biobibliográfico do exilio galego 2001, CCG.
  7. ↑ "O pintor Francisco Miguel é homenaxeado en Bértoa" Arquivado 06 de febreiro de 2017 en Wayback Machine. La Voz de Galicia, 27/9/2000.
  8. ↑ "Memoria de Santa Cruz" La Opinión Coruña, 16/8/2015.
  9. ↑ Artistas plásticos en la Guerra Civil española Sociedad Benéfica de Historiadores Aficionados y Creadores
  10. ↑ "Francisco Miguel e Syra Alonso, figuras para a lembranza". Nós Diario. Consultado o 2022-02-24. 
  11. ↑ 11,0 11,1 "A Casa da Felicidade de Santa Cruz" La Opinión Coruña, 18/2/2013.
  12. ↑ Ramos Lavandeira, José Manuel (20/9/2024). "Carballo recupera a figura do pintor Francisco Miguel no cabodano da exhumación en Bértoa" El Correo Gallego (en castelán).
  13. ↑ "Memoria contra el olvido en Carballo, con el pintor Francisco Miguel en el centro" (28/9/2024). La Voz de Galicia (en castelán).
  14. ↑ Syra Alonso Arquivado 22 de novembro de 2010 en Wayback Machine. no Álbum de Mulleres do CCG.
  15. ↑ Pérez Pena, Marcos (11 de abril de 2025). "Historia, memoria e dignidade: as familias de tres asasinados polo franquismo reciben á fin os seus restos". Praza.gal. Consultado o 1 de outubro de 2025. 
  16. ↑ Pérez Pena, Marcos (29 de setembro de 2025). "Cunchas e buguinas despediron a Francisco Miguel, "artista creador de beleza asasinado polo fascismo"". Praza.gal. Consultado o 1 de outubro de 2025. 
  17. ↑ Reiriz Rey, Jesús María; Alfeirán Rodríguez, Xosé (2004). Tiempos republicanos (en castelán). A Coruña: Ateneo Republicano de Galicia. ISBN 84-933103-2-8. 
  18. ↑ "El círculo de Bellas Artes coproducirá actos culturales en A Coruña". La Voz de Galicia. 13 de xaneiro de 2000. 
  19. ↑ V, M. (22/5/2025). "«Francisco Miguel é o pai artístico de Lugrís, un pintor internacional»". La Opinión de A Coruña (en castelán). Consultado o 3/10/2025. 
  20. ↑ "A CRMH da Coruña solicita que se lle adique ao pintor Francisco Miguel Fernández Díaz, o Día das Artes Galegas 2026". Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña. 17/4/2025. Consultado o 3/10/2025. 
  21. ↑ Piñeiro, Sergio (9/9/2025). "Una serie de conferencias recordarán la figura del pintor Francisco Miguel en 12 concellos de la provincia de A Coruña". Cadena SER (en castelán). Consultado o 3/10/2025. 
  22. ↑ "Una exposición pone en valor en A Coruña la figura de Francisco Miguel Fernández". La Voz de Galicia (en castelán). 3/9/2025. Consultado o 3/10/2025. 

Véxase tamén

[editar | editar a fonte]

Bibliografía

[editar | editar a fonte]

Outros artigos

[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas

[editar | editar a fonte]
Obtido de «https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Francisco_Miguel&oldid=7197018»