Miguel Primo de Rivera

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Miguel Primo de Rivera
Miguel Primo de Rivera, Kaulak (cropped).jpg
Nome completoMiguel Primo de Rivera y Orbaneja
Nacemento8 de xaneiro de 1870
Lugar de nacementoXerez da Fronteira
Falecemento16 de marzo de 1930
Lugar de falecementoParís
CausaDiabetes mellitus
Soterradocamposanto de San Isidro e Iglesia-convento de la Merced
NacionalidadeEspaña
RelixiónIgrexa católica
Ocupaciónpolítico e militar
PaiMiguel Primo de Rivera y Sobremonte
NaiInés Orbaneja y Pérez de Grandallana
CónxuxeCasilda Sáenz de Heredia
FillosJosé Antonio Primo de Rivera, Pilar Primo de Rivera, Fernando Primo de Rivera y Sáenz de Heredia, Miguel Primo de Rivera y Sáenz de Heredia e Carmen Primo de Rivera
IrmánsMaría Jesús Primo de Rivera y Orbaneja, José Primo de Rivera y Orbaneja e Fernando Primo de Rivera y Orbaneja
PremiosColar da Ordem de Isabel a Católica, Orde da Aguia Branca, Ordem de Calatrava, Knight Grand Cross of the Order of Saint Ferdinand, Grand Cross of the Military Merit - red badge, Grand Cross of Naval Merit with red badge, Gran cruz da Lexión de Honor, Orde de Avis, Ordem do Mérito do Chile, Gran Cruz da Orde da Torre e a Espada, Ordem do Leão Branco, Grã-Cruz da Ordem Militar de Cristo, Medalla ó Mérito no Traballo, Knight Grand Cross of the Order of Saint Ferdinand, Gran Cruz de la Orden de San Hermenegildo, sen etiquetar, Ordem de Dannebrog e Grand Cross of the Order of the White Rose of Finland
Na rede
Galiciana: 33556 Find a Grave: 114695741 Editar o valor em Wikidata
Firma de Miguel Primo de Rivera.svg
editar datos en Wikidata ]

Miguel Primo de Rivera y Orbaneja, nado en Xerez da Fronteira (Cádiz) o 8 de xaneiro de 1870 e finado en París o 16 de marzo de 1930, foi un militar e político español.

O 13 de setembro de 1923 encabezou un golpe de estado que rematou coa Restauración. Co apoio de Afonso XIII, Primo de Rivera instaurou unha ditadura de corte conservador e autoritario. Mantívose no poder até o 28 de xaneiro de 1930, cando se viu obrigado a dimitir ante o escaso apoio popular e a perda de confianza do rei Afonso XIII.

Tivo seis fillos, entre os que destacan José Antonio Primo de Rivera, fundador e líder de Falanxe, e Pilar Primo de Rivera, presidenta da Sección Femenina.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Raíces familiares e primeiros anos de vida[editar | editar a fonte]

A nai de Miguel, Inés de Orbaneja, pertencía a unha familia de terratenentes xerezanos. O pai, tamén chamado MIguel, procedía dunha familia de militares. Con todo, a familia viu reducirse os seus ingresos de maneira drástica a inicios dos oitenta, a raíz dunha serie de investimentos desafortunados do pai. Para aliviar a situación da familia, en abril de 1882, Miguel e o seu irmán José foron enviados a Madrid a casa dun tío paterno, tamén oficial do exército[1].

Carreira militar[editar | editar a fonte]

Primo ingresou na Academia Militar de Toledo en 1884. Graduouse como alférez en 1889. A partir de entón a súa carreira militar foi prosperando baixo a protección do seu tío Fernando, alto mando do exército.

Foi destinado por primeira vez a Melilla en outubro de 1893. Grazas a méritos de guerra, ascendeu de forma moi rápida, obtendo o grao de capitán e acadando a medalla de San Fernando. En 1895, logo de liderar a Tenientada[2], trasladouse a Cuba como axudante do capitán xeneral Martínez Campos, para combater os independentistas cubanos.

En 1897 foi destinado ás Filipinas como axudante do seu tío Fernando, nomeado capitán xeneral da illa. Despois de varios destinos en España, en novembro de 1908 foi ascendido a coronel. En agosto do ano seguinte chegou como voluntario a Melilla. Ata 1913 participou en numerosas misións de guerra e en xullo de 1914 logrou o ascenso a xeneral, o primeiro da súa promoción. Neste período afianzouse o seu desexo de se converter nunha figura destacada da política española, sosténdose na camaradaría con outros militares africanistas.

Inicios na política[editar | editar a fonte]

En outubro de 1915 foi nomeado gobernador militar de Cádiz, cargo que ocupou até marzo de 1917. En 1922 recibe o encargo da capitanía xeneral de Barcelona, onde se atopou cun clima social moi tenso e turbio. Noutros asuntos, os actos terroristas que acabaran coa vida do presidente do goberno Eduardo Dato (1921), ou co cardeal de Zaragoza (1923) fan que a sociedade se deteriore en España.

A ditadura[editar | editar a fonte]

No período ditatorial de Primo de Rivera podemos distinguir dúas etapas:

Directorio militar[editar | editar a fonte]

O 13 de setembro de 1923 Primo de Rivera, emite un manifesto en Barcelona, recibindo a aprobación do rei Afonso XIII para emprender unha ditadura. Tras ser nomeado xefe do goberno polo rei, forma un Directorio Militar. Censura a prensa, sacrifica o sistema democrático e fecha o Parlamento. No ano seguinte asume persoalmente o Alto Comisariado de Marrocos, e aínda que no pasado se declarara partidario de abandonar o Protectorado, alíase agora co goberno de Francia, e conxuntamente organizan unha campaña contra Abd el-Krim, planeando o Desembarco de Alhucemas (1925); nese mesmo ano as operacións franco-españolas acabaron coa Guerra de Marrocos .

Directorio civil[editar | editar a fonte]

Visita a Mondariz en 1928.

Tras os éxitos de Marrocos, Primo de Rivera, non se retirou, senón que formou un Directorio Civil que se formalizou o 3 de decembro de 1925. Os membros máis importantes eran José Calvo Sotelo (Ministro de Facenda), Martínez Anido (Ministro de Gobernación) etc.

Co apoio dalgunhas partes do exército e dos partidos de extrema dereita, Primo de Rivera intentou levantar un réxime que substituíra o parlamentarismo. Formou unha asemblea que sería a encargada de redactar unha constitución, pero esta asemblea foi un fracaso.

Creou o partido Unión Patriótica Española (UPE). No campo da facenda e obras públicas foi onde o réxime conseguiu os seus maiores éxitos. Calvo Sotelo aliviou a débeda pública e monopolizou un sector chave: o petróleo (CAMPSA). Nas obras melloráronse as estradas, portos etc.

Pero a ditadura tiña moitas frontes de oposición: estudantes, políticos, intelectuais, militares etc. Fronte a esta oposición e a carencia de apoio dos militares, Primo de Rivera renunciou ante o rei Afonso XIII o 28 de xaneiro de 1930, deixando crise económica e a inviabilidade do sistema monárquico.

Vida persoal[editar | editar a fonte]

A finais de 1900 volveu a Madrid, onde coñeceu a Casilda Sáenz de Heredia, filla dunha rica familia de propietarios azucreiros. O seu pai casou con ela o 16 de xullo de 1902.

O matrimonio tivo seis fillos: Jose Antonio (1903-1936), Miguel (1904-1964), María del Carmen (1905-1956) Pilar (1906-1991), Ángela (1906-1913) e Fernando (1908-1936). Casilda morreu a raíz deste último parto. Dados os frecuentes traslados do seu pai, serían as súas irmás María Jesús e Inés as que se farían cargo da súa crianza. Con todo, parece que Primo era un pai respectado, capaz de imprimir nos seus fillos a disciplina, o patriotismo e a relixiosidade que tiña a gala[3].

Primo de Rivera era ben coñecido pola súa afección ao xogo, a bebida e as mulleres. Con todo, a propaganda da ditadura logrou contrarrestar esta imaxe con outra en que destacaba a súa bonhomía e a súa condición de heroe de guerra e salvador da patria.

O seu tío Fernando legoulle á súa morte en 1921 o título de Marqués de Estella. En outubro de 1923 Afonso XIII concedeulle a dignidade de Grande de España.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Quiroga Fernández de Soto, Alejandro (2022). "La forja de un rebelde sin causa (1870-1920)". Miguel Primo de Rivera. Dictadura, populismo y nación. 
  2. Quiroga Fernández de Soto, A. (2022). Miguel Primo de Rivera. Dictadura, populismo y nación. pp. 27–28. 
  3. Quiroga Fernández de Soto, Alejandro. Miguel Primo de Rivera. Dictadura, populismo y nación. pp. 40–43. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Quiroga Fernández de Soto, Alejandro: Miguel Primo de Rivera. Dictadura, populismo y nación. Crítica, 2022. ISBN 9788491994619.
Predecesor:
Manuel García Prieto
Escudo de España 1874-1931.svg
Presidente do Consello de Ministros de España

19231930
Sucesor:
Dámaso Berenguer y Fuster