Sofía Casanova

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Sofía Casanova
Lo eterno. Sofía Casanova. Madrid, 1917. 1ª edición. Imprenta Prensa Popular. Director Jose de Urquia.jpg
Datos persoais
Nacemento 30 de setembro de 1861
Lugar A Coruña
Falecemento 16 de xaneiro de 1958
Lugar Poznań
Nacionalidade Española
Actividade
Ocupación Escritora

Sofía Pérez Eguia y Casanova de Lutoslawski, máis coñecida como Sofia Casanova, nada na Coruña[1] o 30 de setembro de 1861 e finada en Poznan (Polonia) o 16 de xaneiro de 1958, foi unha poeta, novelista e xornalista galega moi prolífica.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Trasladouse moi nova, xunto coa súa familia, a Madrid para poder estudar e formarse. Con só 15 ou 16 anos frecuentaba varios dos faladoiros da capital do Estado, onde xa se puña de manifesto a súa sede de coñecemento e de saber. Nestes círculos coñeceu o profesor, filósofo e diplomático polaco Wincenty Lutosławski, co que casou en 1887. Aí mudou a súa residencia a Polonia; mais a parella e a súa familia viaxarán cada ano a Galiza durante o período de verán, o que lle permitiu a Casanova manter unha relación directa coa súa terra. Os seus desprazamentos continuos, como consecuencia da carreira académica do home, combinounos co seu traballo de xornalista e co seu estudo dos idiomas dos países onde residiu, o que lle permitiu dominar oito linguas diferentes.

Esta actividade por toda Europa permitiulle vivir acontecementos como a loita das sufraxistas en Inglaterra, o desenvolvemento do sindicalismo, a formación do Partido Bolxevique na Rusia tsarista (entrevistou a Leon Trotsky en 1917[2]) e, sobre todo, as dúas grandes guerras (Primeira e Segunda) e a persecución dos xudeus polo réxime nazi no gueto de Varsovia. Como muller comprometida coa súa época e tamén para poder alimentar e sufragar as necesidades dela e das súas fillas, escribiu crónicas e opinou acerca de cada un destes episodios da historia europea da primeira metade do século XX. Colaborou en xornais como ABC, La Época, El Liberal, El Mundo, El Imparcial de Madrid; na revista Galicia, noutras publicacións galegas e en prensa internacional como a Gazeta Polska e The New York Times.

No momento da fundación da Real Academia Galega no 1906, Sofía Casanova xa tiña traballo e recoñecemento a nivel mundial, o que motivou que fose nomeada membro correspondente deste organismo e que no ano 1952 se lle concedese por unanimidade o título de académica de honra.

Sofía Casanova só tivo fillas, o que motivou que fose repudiada polo seu marido xa que só un fillo home permitiríalle cumprir coa súa misión mesiánica (inspirada polos versos do gran poeta Adam Mickiewicz e concretamente no seu poema Dziady de 1832) para salvar a Polonia. Por esta razón, en varias ocasións ela e a súa familia viviron ao límite da supervivencia. Por este motivo, tamén, no ano 1917, traballou como cronista de guerra na fronte polaca e como enfermeira para a Cruz Vermella en Varsovia. Volveu a Galiza completamente arruinada e case cega, aínda que sempre contou co coidado e co agarimo dunha muller de Almeiras que, ademais de facerlle compañía permanente, mantivo vivo nela o idioma galego e lle axudou no coidado das fillas. En 1938 visita A Coruña e a súa aldea por última vez; comezou nesta época a etapa máis dura da súa vida como consecuencia da ocupación nazi do territorio polaco e da II Guerra Mundial.

Retrato en Vida Gallega, 1933.

Sofía Casanova publicou novelas, contos, unha comedia, e máis de 1.200 artigos en xornais e revistas en Galicia, España e Polonia. A súa produción literaria, de narrativa, poesía e teatro foi moi prolífica. Inclúen catro coleccións de poesía, cinco novelas, oito novelas curtas, relatos curtos, unha obra de teatro, un libro infantil e oito volumes de comentarios sociais, culturais e políticos, amais de máis de mil artigos en publicacións galegas, españolas, hispanoamericanas e polonesas. Impartiu numerosas conferencias sobre a situación da muller e relacións internacionais, tanto en España como en Polonia, traduciu obras clásicas desde o polonés e o ruso para o castelán. Como xornalista e cronista destacan os artigos publicados en ABC entre 1915 e 1936 e os títulos La mujer española en el extranjero (Madrid, 1910), De la Revolución Rusa (Madrid, 1918), Impresiones de una mujer en el frente oriental de la guerra europea (Madrid, 1919), La revolución bolchevista, Diario de un testigo (Madrid, 1920), El martirio de Polonia (Madrid, 1946).

Sofía Casanova manifestou e tomou partido nunha postura nidiamente pacifista e antibélica; así o manifestou nas súas colaboracións na prensa na guerra do Rif (Marrocos) e na Semana Tráxica de Barcelona; mais a obra onde evidencia esta postura de xeito máis contundente é nas crónicas de Polonia e Rusia que ela, como correspondente de guerra, escribía para a prensa e que se publicaron reunidas no libro De la guerra no ano 1916.

Obras[editar | editar a fonte]

Retrato en Vida Gallega, 1919.
  • Amores y confidencias: de Rusia. Madrid, Libr. y Edit. Madrid, 1927 (Obras completas, 4)
  • Las catacumbas de Rusia roja. Madrid, Espasa Calpe, 1933
  • Como en la vida. Madrid, Aguilar, 1931
  • Como en la vida. Madrid, 1947 (Novelas y cuentos, Año 19, nº 951)
  • El crimen de Beira-Mar. Madrid, Talleres de Ediciones Españolas, 1914 (El libro popular, Año 3, nº 8)
  • De la guerra: crónicas de Polonia y Rusia. Primera serie. Madrid, Renacimiento, 1916
  • De la Revolución rusa en 1917. Madrid, Renacimiento, 1917
  • El doctor Wolski: páginas de Polonia y Rusia. Madrid, Imp. del Suc. de J. Cruzado a cargo de Felipe Marqués, 1894
  • El doctor Wolski. Madrid, Prensa Popular, 1920 (La novela corta, Año 5, nº 255)
  • El doctor Wolski. Madrid, Libr. y Edit. Madrid, 1925 (Obras completas, 2)
  • El dolor de reinar. Madrid, Publicaciones Prensa Gráfica, 1925 (La novela semanal, Año 5, nº 213)
  • En la corte de los zares. Madrid, Libr. y Edit. Madrid, 1924 (Obras completas, 1)
  • En la corte de los zares (del principio y del fin del imperio). Madrid, Biblioteca Rubén Darío, 1929 (Obras completas, 1)
  • Episodio de guerra. Madrid, Prensa Popular, 1921 (La novela corta, Año 6, nº 299)
  • Lo eterno. Madrid, Prensa Popular, 1920 (La novela corta, Año 5, nº 218)
  • Exóticas. Madrid, Suc. de Hernando, 1913
  • Galicia la inefable. Edición de Mª Rosario Martínez Martínez. Santiago de Compostela, Junta de Galicia, 1996
  • Idilio epistolar. Madrid, Aguilar, 1931
  • Kola el bandido. Madrid, Publicaciones Prensa Gráfica, 1923 (La novela semanal, Año 3, nº 101)
  • La madeja. Madrid, Imp. de “Alrededor del mundo”, 1913 (Los contemporáneos y los maestros, 241) [Teatro]
  • El martirio de Polonia. 2.ª ed. Madrid, Atlas, 1945 (con Miguel Branicki)
  • La mujer española en el extranjero: conferencia... 1910. Madrid, 1910
  • El pecado. Madrid, Imp. de Alrededor del Mundo / Libr. de los Suc. de Hernando, 1911 (Biblioteca de escritores gallegos, 10)
  • El pecado. Madrid, Libr. y Edit. Madrid, 1926 (Obras completas, 3)
  • El pecado. Madrid, Dédalo, [193-?] (Novelas y cuentos)
  • Princesa del amor hermoso. Madrid, Impr. Artística Española, 1909 (El cuento semanal, Año 3, nº 156)
  • Princesa del amor hermoso. En: Novelas breves de escritoras españolas, 1900-1936. Edición de Ángeles Ena Bordonada. Madrid, Castalia / Instituto de la Mujer, 1990 (Biblioteca de escritoras, 10)
  • Princesa rusa. Madrid, Publicaciones Prensa Gráfica, 1922 (La novela semanal, Año 2, nº 55)
  • La revolución bolchevista: (diario de un testigo). Madrid, Biblioteca Nueva, 1920
  • La revolución bolchevista: (diario de un testigo). Edición de M. Victoria López Cordón. Madrid, Castalia / Instituto de la Mujer, 1990 (Biblioteca de escritoras, 11)
  • Sobre el Volga helado. Madrid, Prensa Popular, 1919 (La novela corta, Año 4, nº 196)
  • Triunfo de amor. Madrid, Prensa Popular, 1919 (La novela corta, Año 4, nº 186)
  • Valor y miedo. Madrid, Prensa Popular, 1922 (La novela corta, Año 7, nº 348)
  • Viajes y aventuras de una muñeca española en Rusia. Burgos, Hijos de Santiago Rodríguez, 1920

Recoñecementos[editar | editar a fonte]

Os seus escritos anticomunistas foron empregados por Fraga Iribarne con fins políticos. Foi acusada de amosarse a favor do réxime de Hitler, Mussolini e Franco[3].

En Galiza levan o seu nome dous centros de ensino, un en Ferrol e outro en Culleredo. Diversas cidades galegas teñen rúas co seu nome.

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Martínez Martínez, Rosario (1999). Sofía Casanova. Mito y literatura. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia. ISBN 978-84-4532-397-7. 
  • Pazos, Antón M. (ed.) (2010). Consejo Superior de Investigaciones Científicas, ed. Vida e tempo de Sofía Casanova (1861-1958). Santiago de Compostela. ISBN 978-84-00-09130-9. 

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]