Santiago de Compostela
Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
- Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Santiago (homónimos).
- Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Compostela.
| Santiago de Compostela | |
|---|---|
 |
|
 |
|
| Panorámica da cidade | |
| Situación | |
 |
|
| Xentilicio[1]: | Santiagués - Compostelán - Picheleiro |
| Xeografía | |
| Provincia: | Provincia da Coruña |
| Comarca: | Santiago |
| Poboación: | 94.339 hab. (2008) |
| Área: | 220,6 km² |
| Densidade: | 427,65 hab./km² |
| Entidades de poboación: | 29 parroquias |
| Capital do concello: | Santiago de Compostela |
| Política (2007) | |
| Alcalde: | Xosé Antonio Sánchez Bugallo (PSdeG-PSOE) |
| Concelleiros: | BNG: 4 PPdeG: 11 PSdeG-PSOE: 10 Outros: - |
| Eleccións municipais en Santiago de Compostela | |
| Uso do galego[2] (2001) | |
| Galegofalantes: | 92,24 % |
| Sitio web oficial | |
| www.santiagodecompostela.org | |
Santiago de Compostela é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Santiago da cal é capital. Segundo o IGE en 2008 tiña 94.339 habitantes. O seu xentilicio é Santiagués ou tamén Compostelán, e máis popularmente Picheleiro.
Santiago de Compostela constitúe a capital política de Galiza, radicándose polo tanto nesta cidade o goberno autonómico da Xunta de Galicia. Por outra banda, tamén é a Sé Arcebispal e mais o destino das diferentes rotas que conforman o camiño de Santiago, declarado pola UNESCO Patrimonio da Humanidade, ao igual ca o seu casco vello pertencente á lista dende o ano 1985.
A cidade aséntase entre o monte Pedroso e o monte Viso, circundada polos ríos Sar e Sarela. Limita ao norte cos concellos de Val do Dubra, Trazo e Oroso, ao sur, con Teo, Vedra e Boqueixón, ao leste, co Pino e Touro e ao oeste, con Ames. Ademais da cidade de Santiago, o termo municipal comprende vintenove parroquias rurais[3]. Por poboación é a quinta cidade galega despois de Vigo, A Coruña, Ourense e Lugo. O concello posúe unha densidade de poboación de 424,81 hab./km² (2007), e unha superficie de 220,6 km².
Índice |
[editar] Orixe e historia
- Artigo principal: Historia de Santiago de Compostela.
No territorio que actualmente ocupa a catedral de Santiago existía un poboado romano, que se tende a identificar como a mansión romana de Aseconia que existiu entre a segunda metade do século I e o século V, o poboado desapareceu pero permaneceu unha necrópole que tivo uso quizais ata o século VII.
O nacemento de Santiago como se coñece agora está ligada á descoberta (presumible) dos restos do Apóstolo Santiago entre o 820 e o 835, a elevación do rango relixioso dos restos, a Universidade e na actualidade á capitalidade de Galiza.
Segundo a tradición medieval, como aparece por primeira vez na Concordia de Antealtares (1077), o eremita Paio alertado por luces nocturnas que se producían no bosque de Libredón avisou o bispo de Iria Flavia, Teodomiro, quen descubriu os restos de Santiago o Maior e de dous dos seus discípulos, no lugar que posteriormente se levantaría Compostela, topónimo que podería vir de Campus Stellae, isto é "campo de estrelas", ou máis probabelmente de Composita Tella, "terras ben axeitadas", eufemismo por cemiterio; ou mesmo "[Ja]Com[e A]postol[u]"). A descoberta propiciou que Afonso II, necesitado de cohesión interna e apoio externo para o seu reino, fixera unha pelegrinaxe que anunciou no interior do seu reino e no exterior, a un novo lugar de pelegrinaxe da cristiandade nun momento no que a importancia de Roma decaera e Xerusalén non era accesible por estar en poder dos musulmáns.
Pouco a pouco foise desenvolvendo a cidade, primeiro estableceuse unha comunidade eclesiástica permanente a carón dos restos atopados formada polo bispo de Iria e os monxes de Antealtares, espontaneamente asentouse unha poboación heteroxénea, aínda que fundamentalmente estaba formada por emigrantes procedentes das aldeas próximas, que foi aumentando a medida que progresaba a peregrinación por razóns relixiosas por todo o occidente peninsular, reforzado polo privilexio concedido por Ordoño II no ano 915 polo que se establecía que calquera que permanecera corenta días sen ser reclamado como servo pasaba a ser considerado como un home libre con dereito a residir en Compostela. Lugar de coroación de monarcas do Reino de Galiza e do Reino de León, a cidade foi destruída por Almanzor o 10 de agosto do ano 997, que tan só respectou o sartego do apóstolo. Tras a volta dos habitantes comezou a reconstrución, o bispo Cresconio a mediados do século XI dotou á cidade dun cinto de foxos e unha muralla como medida defensiva.
No ano 1075 o bispo Diego Páez deu comezo a construción da catedral románica, o aumento da pelegrinaxe fai de Compostela un lugar de referencia relixiosa en Europa, aumentando a súa importancia, que se ve recompensada tamén politicamente, acadando na época do Arcebispo Diego Xelmírez a categoría de metropolitana para a igrexa compostelá (1120). Entre os séculos XII e XIII foise artellando a rede de rúas dentro do recinto amurallado. Precisamente, no século XII, producíronse unha serie de revoltas urbanas (1116 e 1136), que en Compostela tiveron gran repercusión, acontecidas durante o pontificado de Xelmírez. A chegada da Peste Negra a cidade supuxo unha forte recesión demográfica, a partir de 1380 recuperou poboación e no século XV tiña entre 4 e 5.000 habitantes.
A fundación da Universidade no século XVI e o arcebispo Alonso III de Fonseca danlle un novo pulo a atracción de Santiago, en particular en Galiza.
O establecemento da autonomía en Galiza fixo dela a capital galega, obtendo como consecuencia un novo pulo na fin do século XX. É patrimonio da Humanidade, e foi capital europea da cultura no 2000.
[editar] Demografía
Santiago conta con 93.712 habitantes de dereito (INE, 2007, 148.000 coa aglomeración urbana).
| Evolución da poboación de Santiago de Compostela - desde 1900 ata 2004 - | ||||
| 1900 | 1930 | 1950 | 1981 | 2004 |
| 24.120 | 38.270 | 55.553 | 82.404 | 92.298 |
| Fontes: INE e IGE
(Os criterios de rexistro censal variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.) |
||||
[editar] Política e goberno
- Artigo principal: Pazo de Raxoi.
Actualmente, o alcalde de Santiago de Compostela é Xosé Antonio Sánchez Bugallo, do Partido Socialista Obrero Español, quen goberna en coalición co Bloque Nacionalista Galego dende o mes de xuño de 2007. Os partidos políticos máis relevantes no ámbito local, ademais do PSOE, son o Partido Popular, cuxo actual portavoz no pleno é Gerardo Conde Roa, e o Bloque Nacionalista Galego con Socorro García Conde.
O Concello de Santiago de Compostela estrutúrase en diferentes áreas: de facenda, patrimonio e seguridade cidadá; de urbanismo; de función pública, réxime interior e cultura; de desenvolvemento económico, formación e emprego; social, participación cidadá e drogodependencias; de acción cidadá; e de xestión das empresas municipais. O concello celebra plenos ordinarios cada mes, aínda que con frecuencia celébranse plenos extraordinarios, co fin de debater temas e problemas que afectan o municipio.
A xunta de goberno, presidida polo alcalde, está composta actualmente polos 10 concelleiros do PSOE e os 4 do BNG. A corporación municipal está formada por 25 membros, 9 do PSOE, 3 do BNG e 11 do PP.
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[editar] Clima
Santiago de Compostela posúe un clima oceánico húmido con temperaturas suaves ao longo do ano. A cidade ten unha temperatura media duns 15ºC, uns 8º de media no inverno e entre 25 e 27ºC durante o verán.
As precipitacións (entre 700 e 900 milímetros de precipitacións anuais) concéntranse principalmente no inverno, sendo menores no outono e na primavera.
Os elementos, neste sentido, que máis inflúen sobre a conformación do clima son a lonxanía coa costa, a altitude do terreo e a presenza de importantes serras que "encaixonan" a cidade e as súas zonas próximas. Isto é o que concentra a humidade e o que provoca tamén que, no inverno, sexan habituais os días nubrados.
| Parámetros climáticos promedio de Santiago de Compostela | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Mes | Xan | Feb | Mar | Abr | Mai | Xuñ | Xul | Ago | Set | Out | Nov | Dec | Anual | |
| Temperatura máxima rexistrada °C (°F) | 17 (63) | 16.3 (61) | 27.6 (82) | 29.0 (84) | 26.2 (79) | 30.7 (87) | 30.0 (86) | 33.8 (93) | 29.5 (85) | 25.5 (78) | 18.0 (64) | 16.4 (62) |
style="text-align:center; background: #C8DCF0; color:#000000; font-size:85%; border-left-width:medium;" | -0,6 (31) |
|
| Temperatura media °C (°F) | 9.4 (49) | 9.2 (49) | 11.3 (52) | 11.3 (52) | 12.4 (54) | 16 (61) | 17.7 (64) | 18.5 (65) | 18.2 (65) | 14.8 (59) | 10.4 (51) | 10 (50) |
style="text-align:center; background: #A30000; color:#FFFFFF; font-size:85%; border-left-width:medium;" | 49 (120) |
|
| Temperatura mínima rexistrada °C (°F) | 0.6 (33) | -0.6 (31) | 0.3 (33) | 1.6 (35) | 4.1 (39) | 6.8 (44) | 6.0 (43) | 9.0 (48) | 6.0 (43) | 4.6 (40) | 1.4 (35) | 0.8 (33) |
style="text-align:center; background: #0000DC; color:#000000; font-size:85%; border-left-width:medium;" | -15 (5) |
|
| Precipitación total mm (pulg) | 49 (1.9) | 36 (1.4) | 47 (1.9) | 41 (1.6) | 53 (2.1) | 65 (2.6) | 81 (3.2) | 89 (3.5) | 90 (3.5) | 84 (3.3) | 73 (2.9) | 55 (2.2) |
style="text-align:center; background: #788CFF; color:#000000; font-size:85%; border-left-width:medium;" | 763 (30) |
|
| Fonte: Instituto Galego de Estatística (IGE) [6] 16-10-2008 | ||||||||||||||
[editar] Festas e celebracións
- Festas da Ascensión
- Festas do Apóstolo
- Ano santo: cando o 25 de xullo cae en Domingo, ábrese a porta santa. Os anos santos Xacobeos presentan unha grande afluencia de peregrinos, habitualmente maior ca nun ano ordinario.
- No ano 2006, no canto da celebración do San Roque, patrón da cidade, celebrouse o martes de Entroido como segundo festivo local. No ano 2007 recuperouse a festividade do San Roque, pero celebrouse igualmente o martes de Entroido ao coincidir a Ascensión co día das letras galegas.
[editar] Monumentos, museos e lugares de visita
|
|
|
[editar] Museos
- Centro Galego de Arte Contemporánea, museo a base de exposicións temporais de obras actuais.
- Museo do Pobo Galego, sobre a etnografía e historia de Galiza, no Convento de Santo Domingo de Bonaval.
- Casa da Troia, antiga residencia universitaria, museo
- Museo da Catedral
- Museo das Peregrinacións e de Santiago, sobre o fenómeno da peregrinación e o nacemento e evolución de Compostela.
- Museo Pedagóxico Galego
[editar] Arquitectura relixiosa
- San Martiño Pinario, igrexa e mosteiro.
- Convento de San Francisco do Val de Deus.
- Convento de Santo Agustín (s.XVII).
- Convento de San Paio de Antealtares.
- Convento de Santa Clara.
- Igrexa de San Fiz de Solovio.
- As Orfas
- Igrexa de Santa María Salomé, igrexa románica (s.XII) na rúa Nova.
- Capela de Ánimas.
- Colexiata de Santa María de Sar.
- Catedral de Santiago de Compostela, o emblema relixoso de Galiza e o Camiño de Santiago, con múltiples puntos de interese, entre os que destacan no seu interior o Pórtico da Gloria do Mestre Mateo e no exterior as fachadas de Praterías, do Obradoiro (conxunto barroco que completa a fachada principal diante do pórtico da Gloria e fronte ó Pazo de Raxoi) e da Azabachería. A catedral, que se comezou a levantar no século IX, conta cunha planta de cruz latina con tres naves lonxitudinais, tres de cruceiro e nove capelas na cabeceira; cinco abertas á xirola e catro ao cruceiro. Todas elas son semicirculares, agás a central que posúe a forma recta da arquitectura prerrománica. O templo está coronado por nove torres situadas do seguinte modo: dúas en cada unha das tres fachadas, dúas máis no punto de encontro das naves co cruceiro e outra máis sobre este mesmo. Foi construida plenamente con granito, unindo os perpiaños con morteiro de cal, elaborado nos fornos de Triacastela. O modelo desta catedral foi San Saturnino de Toulousse, en Francia.
[editar] Arquitectura civil
- Pazo de Raxoi, neoclásico, sé do Concello e da Presidencia da Xunta de Galiza (s.XVIII), situado na praza do Obradoiro, fronte a fronte coa catedral.
- Hostal dos Reis Católicos, antigo edificio que pasou por diversas ocupacións como hospital e centro de peregrinos e hoxe é Parador Nacional.
- Colexio de San Xerome, sito na parte meridional da praza do Obradoiro, foi creado para albergue de estudantes pobres e artistas. Está unido ao Colexio de Fonseca.
- Colexio de Fonseca. Na actualidade sede da reitoría da Universidade de Santiago e da súa Biblioteca Xeral, na bela e agradable Praza de Fonseca.
- Colexio de San Clemente, obra do século XVII, situado enfronte do Parque da Ferradura, na súa parte norte, e moi perto da Porta Faxeira. Na actualidade alberga o I.E.S. "Rosalía de Castro".
- Mercado de Santo Agostiño, complexo neomedieval, construído entre 1937 e 1942, proxectado polo arquitecto asturiano Vaquero Palacios.
- Universidade. Edificio neoclásico do XIX, na actualidade ocupado pola Faculdade de Historia e Xeografía. A universidade, como institución, remonta ao século XVI.
- Parque da Ferradura.
- Porta do Camiño, entrada da época medieval.
- Rúa do Franco. Típico lugar de paseo e toma de viños.
- Rúa do Vilar. Con múltiples e chamativos soportais. Cine de principios do século XX.
- Praza da Quintana, dividida en Quintana de Vivos e Quintana de Mortos (antigo cemiterio), limitada entre catedral, Casa da Parra, Convento de San Paio de Antealtares e a casa da Conga.
- Auditorio de Galicia sé da Real Filharmonía de Galicia dende 1996.
[editar] Escultura
- En Santiago hai multitude de esculturas no interior e no exterior de edificacións ou en parques, de diversas épocas ata a actualidade.
[editar] Santiagueses de sona
Vexa o artigo principal en: Composteláns de sona
[editar] Santiago na literatura popular galega
- Indo para Santiago,/ doume a morte no camiño;/ deixo dito que me enterren/ na cama do meu veciño.
- Indo para Santiago,/ doume a morte nunha eira;/ deixo dito que me enterren/ na cama da costureira.
[editar] Galería de imaxes
Vexa a Galería de imaxes de Santiago de Compostela para unha relación completa das imaxes dispoñibles deste concello.
[editar] Lugares de Santiago de Compostela
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Santiago de Compostela vexa: Lugares de Santiago de Compostela.
[editar] Parroquias
[editar] Notas
- ↑ Véxase no Galizionario.
- ↑ Datos de 2001 publicados en 2004.
- ↑ http://www.santiagodecompostela.org/turismo/interior.php?txt=t_contorno&lg=gal
- ↑ Eleccións municipais de 2003
- ↑ Eleccións municipais de 2007
- ↑ INE. Temperaturas. Ano 2002.
[editar] Véxase tamén
[editar] Outros artigos
[editar] Ligazóns externas
- Caminho de Santiago - O Portal Peregrino
- Web oficia Catedral de Santiago de Compostela
- Web Oficial do Concello de Santiago de Compostela
- Santiago Turismo
- USC - Universidade de Santiago
- Cámara Web situada na Praza do Obradoiro
|
|
||||
|---|---|---|---|---|
|
|
 Capitais europeas da cultura |
|---|
| 1985: Atenas · 1986: Florencia · 1987: Ámsterdam · 1988: Berlín · 1989: París · 1990: Glasgow ·1991: Dublín · 1992: Madrid · 1993: Antuerpen · 1994: Lisboa · 1995: Luxemburgo · 1996: Copenhague · 1997: Tesalónica 1998: Estocolmo · 1999: Weimar · 2000: Reiquiavik · Bergen · Helsinki · Bruxelas · Praga · Cracovia · Santiago de Compostela · Avignon · Boloña · 2001: Rotterdam · Porto · 2002: Bruxas · Salamanca · 2003: Graz · 2004: Xénova · Lille · 2005: Cork · 2006: Patras · 2007: Luxemburgo · Sibiu (rexión) · 2008: Liverpool · Stavanger · 2009: Linz · Vilnius · 2010: Essen · Pécs · Istambul · 2011: Turku · Talín · 2012: Guimarães |
