As Pontes de García Rodríguez

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 43°26′N 7°50′W / 43.433°N 7.833°W / 43.433; -7.833

As Pontes de García Rodríguez
Bandeira de As Pontes de García Rodríguez---Escudo de As Pontes de García Rodríguez
Concello As Pontes 1.jpg

Casa do Concello.
Situacion As Pontes de García Rodríguez.PNG
Situación
Xentilicio[1] pontés
Xeografía
Provincia Provincia da Coruña
Comarca Comarca do Eume
Poboación 10.996 hab. (2012)
Área 249,4 km²
Densidade 44,09 hab./km²
Entidades de poboación 13 parroquias
Capital do concello As Pontes de García Rodríguez
Política (2011)
Alcalde Valentín González Formoso
Concelleiros BNG: 4
PPdeG: 1
PSdeG-PSOE: 12
Outros: -
Eleccións municipais nas Pontes de García Rodríguez
Uso do galego[2] (2011)
Galegofalantes 50,12%
Na rede
www.aspontes.org
concello@aspontes.dicoruna.es

As Pontes de García Rodríguez, tamén coñecido sinxelamente como As Pontes, é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca do Eume. Segundo o IGE en 2012 tiña 10.996 habitantes (11.336 no 2010, 11.697 no 2006, 11.771 no 2005, 11.911 no 2004, 12.108 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «pontés». Atópase entre as comarcas da Terra Chá ó leste e Ferrol ó oeste.

Xeografía[editar | editar a fonte]

Abrangue unha superficie de 249,4 km². Limita ao norte con Mañón e Ortigueira, ao leste e sueste con Muras e Xermade, ao suroeste con Monfero, e ao oeste coa Capela, San Sadurniño e As Somozas.

Debido a que o concello das Pontes é o de maior tamaño da provincia da Coruña, pódese atopar nel unha gran variedade de paisaxes distintas. O Monte Caxado, ao norte, constitúe cos seus 756 metros de altura o punto máis elevado do concello e un dos máis elevados da provincia. Ó seu redor hai outros montes como A Pena da Loba (658 m), O Macizo Sucadio (667 m), os Macizos de Peñas de Noite (626 m) ou o de Deveso (558 m).

Os ríos que discorren polo concello son en xeral caudalosos, cun réxime bastante regular. Destaca entre eles o Eume, que percorre o concello ao longo de 9 quilómetros, e dá nome á comarca. Tralo peche da mina de lignito a ceo aberto que subministraba á central térmica das Pontes en 2008, comezouse un proceso de recheo do oco deixado, de máis de 5 km de lonxitude, 2,5 km de ancho e unha profundidade máxima de 206 m, con 547 millóns de m³ de agua procedentes do río Eume, dalgúns regatos da zona e de augas pluviais. En 2012 rematou o proceso converténdose o coñecido coma Lago das Pontes nun dos maiores de Europa destas características.

No concello aséntase gran parte do parque natural das Fragas do Eume que bordea o Encoro do Eume.

Historia[editar | editar a fonte]

No concello atopáronse varios obxectos prehistóricos, máis de 125 mámoas, anacos de cerámica e inclusive vasos correspondentes á Cultura Campaniforme. Entre os anos 6000 e 2800 a. C. crese que un importante asentamento humano poboaba a zona, aínda que a maioría dos restos atopados son sobre enterramentos e non sobre a vida. Mesmo hai teorías que din que o val era una inmensa tumba para os pobos nómades da zona.

Hai numerosas probas da romanización da zona como poden ser varios sarcófagos paleocristiáns atopados na vila e restos de vivendas romanizadas. É de grande importancia a ponte romana que aínda se conserva sobre o río Chamoselo.

No ano 1267 atópase o primeiro texto que constata a existencia do "Concejo das Pontes". En 1376, Henrique II de Castela concedeulle o señorío da Vila das Pontes ao cabaleiro García Rodríguez de Valcárcel por rescatalo da prisión na que se atopaba trala batalla de Nájera.

Por quantas lealtanzas de fianza fallamos en vos... e por quanto afán y trabajo y pérdidas oviste tomado por nós... facemos vos donación pura y perpetua... del lugar de las Puentes de Hume

A súa liñaxe extinguiuse nuns 100 anos, pasando a pertencer o señorío á casa de Lemos. Porén, deixou pegada nas numerosas pontes que mandou construír no río Eume, destacando entre elas a ponte dos Ferros tamén coñecida como ponte vella.[3]

Segundo o Catastro de Ensenada de 1752, residían por aquel entón, no casco urbano pontés, pouco máis de douscentos habitantes e cerca de mil no resto do concello. A vila dispuña dun Hospital para recoller, dar pousada e asistir a pobres, peregrinos e viandantes. O edificio, cuxo recordo dá nome á praza principal das Pontes, seguiu sendo hospital ata mediados do século XIX e escola ata a segunda década do século XX, no que foi derruído por orde municipal. A finais do século XVIII José Cornide Saavedra comunica á Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago a existencia en As Pontes de García Rodríguez de xacementos de lignito. En 1862 levantaríase unha nova ponte construída na época de Isabel II de España e de quen recibe o nome.

Goberno municipal[editar | editar a fonte]

Aquilino Meizoso foi alcalde entre 1987 e 1995, en representación da agrupación independente Amigos de As Pontes. Nas eleccións de 1995 resultou elixido alcalde Víctor Guerreiro do BNG, que sería destituído dous anos máis tarde nunha moción de censura que levou á alcaldía ao socialista Vicente López Pena. Victor Guerreiro obtivo sendas maiorías absolutas de 9 concelleiros para o BNG nas eleccións de 1999 e 2003.

O PSdeG-PSOE converteuse na forza máis votada nas eleccións de 2007 con 8 concelleiros, os mesmos que o BNG, que perdeu a súa maioría no Concello. Valentín González Formoso converteuse en alcalde á fronte dun goberno municipal socialista en minoría, perante os 8 edís do BNG e o único concelleiro do PPdeG. González Formoso foi elixido de novo alcalde nas eleccións de 2011, ao acadar 12 concelleiros a lista por el encabezada, fronte aos 4 do BNG e 1 do PPdG.[4]

Demografía[editar | editar a fonte]

Da observación dos datos dedúcese que durante a primeira metade do século XX houbo poucas variacións na poboación con subidas e baixadas pouco representativas, o balanzo final deste medio século é lixeiramente positivo, de 1900 a 1950 a poboación aumentou en 325 habitantes. A pesar de que na década dos sesenta hai un descenso de 401 habitantes, a evolución é completamente distinta na segunda metade do século; a poboación segue aumentando, mais a un ritmo moitísimo maior, chegando a duplicarse en 40 anos ata acadar máis de 13.000 habitantes en 1990. Esta data marca o máximo histórico da poboación do concello, xa que na última década do século XX e na primeira do XXI prodúcense apreciables descensos. O aumento de poboación na segunda metade do século XX está estreitamente ligado á explotación da mina de lignito e á instalación da central térmica.

Esta evolución apréciase claramente no gráfico seguinte tirado dos datos anteriores máis o último dato estatístico correspondente ao ano 2012:

Na seguinte táboa reflíctense os datos de poboación aparecidos nos censos feitos ao inicio de cada década desde o ano 1900[5][6]:

Evolución da poboación de: As Pontes de García Rodríguez desde

1900 ata 2011

1900

1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2011

4.626

4.962 4.777 5.026 5.200 5.951 8.317 7.916 11.027 13.214 12.440 11.139

Na táboa seguinte aparece a poboación distribuída por tramos de idade. É salientable que a poboación maior de 64 anos, que representa a quinta parte do total, duplica á menor de 16 anos, o cal indica que non se está a producir o relevo xeracional necesario para evitar o envellecemento da poboación[7]:

Censo Total (2012) 10.996
Menores de 16 anos 1.030 (9%)
Entre 16 e 64 anos 7.792 (71%)
Maiores de 64 anos 2.174 (20%)

Economía[editar | editar a fonte]

Endesa As Pontes

A economía depende principalmente da industria aínda que tamén dispón de núcleos de poboación dedicados á agricultura e á gandería.

A principal industria do concello é a Central térmica das Pontes e a mina de carbón que a fornece. A central térmica é a mais grande de España, e a súa cheminea, con 356 metros de altura, é a construción mais alta de España, e figura no Libro Guinness dos Récords como a cheminea máis voluminosa do mundo. Ten unha potencia de 1400 megavatios xunto con outra central eléctrica nova que usará o gas para producir electricidade (ciclo combinado de 800 megavatios). Ademais o concello conta con numerosos parques eólicos, contribuíndo definitivamente ao liderado que ten Galiza no Estado nesta tecnoloxía, e dous encoros. É un dos lugares con maior produción de enerxía a nivel mundial.

A segunda industria máis importante é a de transformados metálicos, iniciada nos anos 60 por Hermanos Formoso. Actualmente dedícanse a esta actividade máis de dez empresas locais.

O concello conta con tres parques industriais onde se asentan outras moitas empresas:

Nas Pontes de García Rodríguez ten importancia a explotación gandeira sendo o seu leite empregado, entre outros destinos, na empresa Queserías del Eume situada na parroquia da Faeira

Son tamén importantes os seus recursos forestais para a industria madeireira e papeleira. Estase a estudar a posibilidade de usar os residuos forestais como biomasa, o que contribuiría a aumentar a xa de por si alta produción enerxética local.

En 2012 rematou o proceso de enchido de auga da antiga mina de carbón esgotada, converténdoa nun lago de enormes dimensións con unha extensa praia artificial.

Clima[editar | editar a fonte]

O clima das Pontes é un clima oceánico húmido, con certas características de clima continental nos vales e de clima de montaña nas alturas da Serra. A temperatura media anual da vila é de 9 ºC. En xaneiro é de 4,6 ºC, con máximas de 20 ºC e mínimas de -5 ºC, mentres que en agosto acada os 17,3 ºC, con máximas de 37 ºC e mínimas de 9 ºC.

O concello das Pontes rexistra unhas precipitacións anuais de 1.800 l/m². O mes de decembro adoita ser o máis chuvioso, podendo producirse en xaneiro e febreiro xeadas e precipitacións en forma de neve.

Cultura[editar | editar a fonte]

Festas[editar | editar a fonte]

As Festas da Virxe do Carme celébranse tódolos 16 de xullo dende 1741. Especial relevancia na festa ten a procesión nocturna que o sábado de festa parte da capela do Carme coa imaxe da Virxe ata a Igrexa, capela á que regresa o domingo camiñando sobre unha extensa alfombra floral.

A Romaría da Fraga ten lugar o 25 de xullo, e comezou a celebrarse en 1904. Naceu como unha romaría popular en honor a Santiago. Á festa acompáñalle o festival "Nabiza Rock" que adoita ter lugar o día 23, e o festival de música folk o día 24. Nos últimos anos esta festa pasou a estar considerada de interese turístico nacional.

A Feira do Grelo é unha festa gastronómica que ten lugar o domingo de entroido. Naceu en 1981 para potenciar a agricultura local.

A Feira de Fungos e Cogomelos ten lugar o 1 de novembro e recolle diversos actos como a degustación de pratos, concursos micolóxicos e oMercado de Oportunidades Vila de As Pontes MOVA, con participación de gran número de comercios locais.

A Feira do Queixo e o Mel ten lugar no mes de outubro na parroquia de Goente.

O Mercado do Medievo ten lugar na zona antiga, coñecida como A Vila, a segunda fin de semana de setembro e A Festa do Lago que ten lugar en agosto, conmemorando a inauguración do lago e a súa praia que tivo lugar o 20 de agosto de 2012.

Galería de Imaxes[editar | editar a fonte]

Central térmica.  
Parque de Lesneven.  
Barrio da Fraga.  

Parroquias[editar | editar a fonte]

Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias das Pontes de García Rodríguez

O Aparral (Santa María) | Bermui (Santiago) | O Deveso (Santa María) | Espiñaredo (Santa María) | A Faeira (San Pedro) | O Freixo (San Xoán) | Goente (San Martiño) | As Pontes de García Rodríguez (Santa María) | Ribadeume (Santa María) | San Pedro de Eume (San Pedro) | Seoane (San Xoán) | Somede (San Mamede) | Vilavella (Santa María)

Lugares das Pontes de García Rodríguez[editar | editar a fonte]

Para unha lista completa de todos os lugares do concello das Pontes de García Rodríguez vexa: Lugares das Pontes de García Rodríguez.

Irmandada[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: As Pontes de García Rodríguez Modificar a ligazón no Wikidata

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]


Concellos da Comarca do Eume Comarca do Eume
Cabanas
Cabanas
A Capela
A Capela
Monfero
Monfero
Pontedeume
Pontedeume
As Pontes de García Rodríguez
As Pontes