Camiño de Santiago

Patrimonio da Humanidade - UNESCO
Camiño de Santiago
O Camiño de Santiago
Información
Inscrición:	1993
País:	España
Localización:	Europa
Rexión:	Non dispoñible
Tipo:	Non dispoñible
Criterios:	(ii) (iv) (vi)
Descrición UNESCO:	fr en

O Camiño de Santiago é un conxunto de vías de acceso de peregrinos a Santiago, creado a partir da descuberta dos restos (presumiblemente) do Apóstolo no lugar do Libredón, en Santiago de Compostela, durante o reinado de Afonso II.

Vías

O Camiño ten varias vías alternativas, de maior ou menor uso segundo as épocas e circunstancias do seu nacemento:

• O primeiro foi o camiño Primitivo, que, ao parecer, foi o que seguiu o rei Afonso II de Oviedo na súa peregrinación a Santiago (inaugurando esta vía dun xeito politicamente interesado).
• O camiño do Norte, pola costa do mar Cantábrico ata Ribadeo e logo polo interior de Galiza. Alternativamente, cruzaba por Abres o río Eo.
• En Francia hai catro vías para a peregrinación a Santiago: A vía tolosana, que entra en España por Somport, e as vías lemosina, podianense e turonense, que pasaban os Pireneos por Somport para seguir polo camiño francés.
• O camiño francés, que transcorre pola meseta entrando na península por Roncesvalles e en Galiza polo Cebreiro (e que foi o que desprazou en importancia aos anteriores ao facerse máis segura a rota da meseta polo avance da Reconquista).

Cuncha de Santiago

• O camiño aragonés, era o que seguían os peregrinos que entraban por Somport.
• O camiño portugués, que recolle os peregrinos de Portugal.
• A Ruta da Prata, por onde viñan os peregrinos do sur da península Ibérica e que continuaban en Galicia polo camiño do sueste que ía dende A Gudiña.
• O camiño inglés, dende Ferrol e A Coruña.
• O camiño madrileño, que atravesa a serra de Guadarrama para seguir pola meseta norte desembocando no camiño francés á altura de Sahagún.
• En Italia os peregrinos seguían a vía Francigena, polo que tamén se peregrinaba a Roma.
• As vías marítimas, que realizaban os peregrinos que partían en naves dende as illas de Gran Bretaña e Irlanda.
• E por último o Camiño de Fisterra-Muxía que moitos peregrinos deciden facer dende Santiago a Fisterra e/ou Muxía.

Historia

Santiago apóstolo

No ano 813 tivo lugar o acontecemento relixioso máis importante da Europa cristiá medieval, o descubrimento en Galicia, dunha arca cuxos restos foron atribuídos ao Apóstolo Santiago. Segundo a tradición cristiá, nese ano un ermitán albiscou nas inmediacións do castro Libredón (antiga Santiago de Compostela) unha estrela sobre unha arca de mármore. Avisado o bispo de Iria Flavia, Teodomiro, este acudiu axiña ao lugar, identificando os restos atopados como o corpo decapitado do Apóstolo Santiago. Este "inventio" foi acto seguido, atendido polo monarca galego-ovetense, Afonso II (791-842), quen, tras peregrinar ao sartego no mesmo ano, ordenou edificar unha igrexa arredor da tumba "santa" e estableceu unha comunidade relixiosa permanente, espallando a nova por toda a cristiandade europea. O culto a Santiago esténdese por Galicia e Asturias. Afonso III o Magno peregrinou no 872 e volveu no 874 coa raíña Ximena, ordenou edificar unha nova basílica, que consagraron no ano 899 e é no seu reinado cando a peregrinación cara a Compostela chega ata os Pireneos. A Diocese de Iria e o seu titular, convertéronse nas máis poderosa administración eclesiástica non só da Gallaecia altomedieval, senón de toda a península ibérica, acrecentando o seu poder coas constantes doazóns por parte dos monarcas, á igrexa compostelá.

No século X comezou a desenvolverse o camiño francés, coa chegada de peregrinos de Tours, Limoges e Le Puy, e mesmo a mediados do século chega en peregrinación o bispo de Le Puy, Gotescalco, un dos primeiros peregrinos de nome coñecido.

A comezos do século XI, Sancho III O Maior fixou o trazado definitivo do Camiño de Santiago, ao librar de incursións musulmás a zona comprendida entre os Pireneos e Náxera e aproveitar o trazado dunha antiga vía romana que substituíu o percorrido anterior que cruzaba Álava. Tamén a el se lle debe a influencia cluniaciense por todo o camiño. Convertida no terceiro centro de peregrinación da Cristiandade —só despois de Xerusalén e Roma—, foi a partir do século XI e principalmente XII, cando desde numerosos puntos de Europa comecen a chegar peregrinos, ben desde Occitania, Francia, Navarra ou Aragón-Cataluña vía terrestre, ben desde as Illas Británicas, Escandinavia, ou Alemaña vía marítima. Afonso VI de León e Castela e Sancho Ramírez de Navarra, tamén no século XI, dotaron de infraestruturas as vilas polas que pasaba o camiño: construción de hospitais para os peregrinos, pontes, melloras no trazado viario, e favoreceu as repoboacións das cidades do camiño, en especial con francos e eximindo do pago dalgúns portádegos aos peregrinos.

O fenómeno xacobeo, foi decisivo na conformación cultural-económica do reino de Galicia, debedor en gran medida ao auxe conseguido durante a titularidade de Diego Xelmírez (1100-1136) convertendo Compostela en sé metropolitana (ano 1122), a máis importante dignidade de todo Occidente despois de Roma. Arredor do sepulcro apostólico, medrou non só unha catedral —centro artístico-relixioso de primeira magnitude— senón unha vila e posteriormente unha cidade, perfectamente establecida na Baixa Idade Media, cunha actividade comercial derivada da súa condición de cidade santa, onde se coroarían reis galegos, onde medraría a grande escola galego-portuguesa, e onde reside desde a Idade Media a capital de Galicia. Os estudos histórico-arqueolóxicos levados a cabo no século XX na propia catedral, revelaron non obstante, que desde época galaico-romana e sueva, Compostela fora un lugar relevante onde xa se soterraban importantes dignidades civís ou relixiosas moito antes do ano 813, o que motivou a diversos especialistas a defender que o corpo atribuído ao apóstolo Santiago fora en realidade o de Prisciliano, patriarca da igrexa galega, decapitado en Tréveris no ano 385.

Visitantes

Estatua en Pontevedra.

ano	1985-6	1987	1988	1989	1990	1991	1992	1993	1994
Peregrinos	2.491	2.905	3.501	5.760	4.918	7.274	9.764	99.436	15.863
Dos cales o número de estranxeiros				2.391	2.151	2.330	2.751	5.093	4.183

ano	1995	1996	1997	1998	1999	2000	2001	2002	2003	2004
Peregrinos	19.821	23.218	25.179	30.126	154.613	55.004	61.418	68.952	74.614	179.944
Dos cales o número de estranxeiros	5.757	6.710	7.671	12.173	20.403	19.925	21.854	27.355	30.518	43.873

ano	2005	2006	2007	2008	2009	2010
Peregrinos	93.924	100.377	114.026	125.141	145.877	270.800
Dos cales o número de estranxeiros		48.166	58.700	64.029	66.870

Galería de imaxes

Vexa o artigo principal en Galería de imaxes do Camiño de Santiago

• 

  Sinal do camiño en Francia e Suíza

• 

  Moeda de 5 pesetas

• 

  Sinalización

• 
• 

  O Camiño de Santiago ó seu paso por León

Véxase tamén

Outros artigos

• Códice Calixtino
• Libredón

Ligazóns externas

• Portal turístico do Camiño.
• Mapas informativos do Camiño. (en castelán)
• Mapa dos Camiños de Santiago (Turgalicia)