Ribeira

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 42°33′36.82″N 8°59′35.69″W / 42.5602278°N 8.9932472°W / 42.5602278; -8.9932472

Ribeira
Bandeira de Ribeira---Escudo de Ribeira
Casa concello Ribeira.jpg

Casa do concello.
Situacion Ribeira.PNG
Situación
Xentilicio[1] ribeirán - ribeirense
Xeografía
Provincia Provincia da Coruña
Comarca Comarca do Barbanza
Poboación 27811 hab. (2013)
Área 69,0 km²
Densidade 403,06 hab./km²
Entidades de poboación 9 parroquias
Capital do concello Santa Uxía de Ribeira
Política (2011)
Alcalde Manuel Ruiz Rivas
Concelleiros BNG: 4
PPdeG: 13
PSdeG-PSOE: 3
Outros: IPDER 1
Eleccións municipais en Ribeira
Uso do galego[2] (2001)
Galegofalantes 97,01%
Na rede
www.riveira.es
alcaldia@riveira.com

Ribeira é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca do Barbanza.

Segundo o IGE en 2013 tiña 27.811 habitantes (27.778 no 2012, 27.699 no 2011, 27.504 no 2010).

O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «ribeirense».

Xeografía[editar | editar a fonte]

Situación[editar | editar a fonte]

O concello de Ribeira ocupa o extremo da península do Barbanza, asomándose ás rías de Arousa e de Muros-Noia.

Orografía e hidrografía[editar | editar a fonte]

A maior parte do territorio ocúpano as estribacións da serra do Barbanza, de cuxos 200 m. de alto baixan numerosos regatos encaixados en vales estreitos, como o de Artes.

Merece especial consideración o conxunto formado polo Complexo Dunar de Corrubedo e a Lagoa de Carregal e Vixán, declarado parque natural.

Demografía[editar | editar a fonte]

Censo Total (Habitantes) 27.811
Menos de 16 anos 4.215 (15.16 %)
Entre 16 e 64 anos 18.385 (66.11 %)
Máis de 64 anos 5.211 (18.74 %)
Evolución da poboación de Ribeira (desde 1900 ata 2013)
 1900  1930  1950  1981  2004  2009  2011  2012  2013
 12.218  16.870  18.280  24.542  26.623  27.518  27.699  27.778  27.811
Fontes: INE e IGE

(Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)

Historia[editar | editar a fonte]

Como en toda A Barbanza, abundan os restos megalíticos, entre os que cabe mencionar o dolmen de Axeitos. Da época castrexa son de salientar os castros da Cidá e o de Artes. A costa foi atacada polos viquingos desde o século IX e por outros pobos nos séculos seguintes. No século XVI a peste bubónica dezmou a poboación da comarca.

Os fomentadores cataláns que chegaron no século XVIII construíron fábricas de salgadura e no século XIX introducíronse as novas técnicas de conservación e envasado en folla de lata, co que as fábricas se reconverteron e deron lugar ás conserveiras actuais.

Cultura[editar | editar a fonte]

Toponimia[editar | editar a fonte]

Ribeira é palabra galega procedente do Latín RIPARIA, 'franxa de terra que está ao lado dun río, dun lago ou do mar'.[3] Esta forma documentase por vez primeira nun testamento dado en 1387: Item mando a Sta. Ougea de Ribeira hua libra de cera en huun frolal et outra libra de azeite.[4] As formas escritas con b son xerais para este topónimo até 1607,[5] cando se documenta a grafía Santa Eugenia de Riveira.[6] Desde ese momento, nas mencións (en castelán) a este porto e freguesía se alternan formas escritas con b, como no Diccionario Madoz,[7] e con v.

Por outra banda, Uxía é a evolución do galego antigo Ougia, á súa vez evolución do nome greco-latino Eugenia. A igrexa parroquial é citada por primeira vez en 1200, na forma Sancte Eugenie de Carraria: "de tota nostra hereditate quantam habemus in villa que uocatur Dayam in concurrencia Sancte Eugenie de Carraria que est in terra Pistomarchos".[8]

O pleno do concello aprobou[9] o 11 de novembro de 1984 unha moción para denominar o concello "Santa Uxía de Riveira", con v, previo informe do cronista oficial Carlos García Bayón, o concello basea nese acto a súa utilización da forma Riveira malia que a única forma oficial é Ribeira, tal como aprobou a Comisión de Toponimia da Xunta de Galicia.

Etnografía[editar | editar a fonte]

Festas e celebracións[editar | editar a fonte]

Na cidade de Ribeira cobran especial importancia a festa da dorna e as festas do verán. A festa da Dorna ten lugar entre o 20 e o 24 de xullo. Nese tempo a xente agrúpase en peñas e levan a cabo todo tipo de actividades, como o "voo sen motor", a "regata de embarcacións feitas a machada" ou o "gran prix de carrilanas" Cómpre destacar que é unha festa que consta de "idioma propio". É unha festa disfrutada por todos,na que toda a cidade se bota á rúa con gañas de divertirse e disfrutar desta festa esperada por todos os habitantes.

Tamén teñen importancia as festas de agosto, onde as atraccións, barracas e tómbolas se apoderan dalgunhas rúas ribeirenses. Son amenizadas con orquestras e concertos de artistas tanto nacionais como internacionais.

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Vexa o artigo principal en: Galería de imaxes de Ribeira

Imaxes da cidade de Ribeira[editar | editar a fonte]

Imaxes doutros lugares de Ribeira[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Véxase no Galizionario.
  2. Datos de 2001 publicados en 2004.
  3. RAG. "Diccionario da Real Academia Galega". http://www.realacademiagalega.org/dicionario/#searchNoun.do?nounTitle=ribeira. Consultado o 6 de agosto de 2012. 
  4. López Ferreiro, Antonio (1901). Colección Diplomática de Galicia Histórica. Santiago: Tipografía Galaica. pp. 417. http://archive.org/stream/coleccindiplomt00unkngoog#page/n420/mode/2up. 
  5. AGON. "A falacia da forma *Riveira". http://ilg.usc.es/agon/archives/747/a-falacia-da-forma-riveira/. Consultado o 6 de agosto de 2012. 
  6. Memorias del arzobispado de Santiago. http://books.google.es/books?id=l1ovAAAAYAAJ&q=eugenia#search_anchor. 
  7. Por exemplo, Dicionario Madoz, ou Gaceta de Madrid de 13 de xullo de 1822
  8. Pérez Rodríguez, Francisco Javier (2004). Os documentos do tombo de Toxos Outos. Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega, Sección de Patrimonio Histórico. pp. 654. ISBN 84-95415-82-8. 
  9. Que fue de la v de Ribeira

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Ribeira Modificar a ligazón no Wikidata

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Ribeira

Aguiño (Nosa Señora do Carme) | Artes (San Xián) | Carreira (San Paio) | Castiñeiras (O Bo Pastor) | Corrubedo (Santa María) | Oleiros (San Martiño) | Olveira (Santa María) | Palmeira (San Pedro) | Ribeira (Santa Uxía)


Concellos da Comarca da Barbanza Comarca da Barbanza
Boiro
Boiro
A Pobra do Caramiñal
A Pobra do Caramiñal
Rianxo
Rianxo
Ribeira
Ribeira