Paraguai

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
República do Paraguai
República del Paraguay
Tetã Paraguái
Bandeira de Paraguai Escudo de Paraguai
Bandeira Escudo
Lema: Paz y Justicia
Himno nacional: Paraguayos, República o Muerte
 
Paraguay (orthographic projection).svg
 
Capital
 • Poboación
Asunción
1.582.559 (2005)
Cidade máis poboada Asunción
Linguas oficiais
Castelán, Guaraní
Forma de goberno República democrática
Federico Franco
Óscar Denis
Independencia
 • Data
De España
15 de maio de 1811
Superficie
 • Total
 • % auga
Fronteiras
Costas
Posto 59º
406.752 km²
2,3%
3.920 km km
Non ten km
Poboación
 • Total
 • Densidade
Posto 100º
6.669.086 (2007)
14 hab./km²
PIB (nominal)
 • Total (2009)
 • PIB per cápita
Posto 114º
US$ 12.825 millóns
US$ 1.878 (2007)
PIB (PPA)
 • Total (2006)
 • PIB per cápita
Posto 97º
US$ 31.213 millóns
US$ 5.277 (2006)
IDH (2008) 0,752 (98º) – medio
Moeda Guaraní (PYG)
Xentilicio Paraguaio, -a
Fuso horario
 • en verán
UTC-4
UTC-3
Dominio de Internet .py
Prefixo telefónico +595
Prefixo radiofónico ZPA-ZPZ
Código ISO 600 / PRY / PY
Membro de: ONU, OEA, CSN, Mercosur, CIN, OEI, Grupo de Río,
Tódolos países do mundo

Paraguai é un país do centro da América do Sur, limitado ó norte e oeste por Bolivia, ó norte e leste por Brasil e ó sur e oeste por Arxentina. Capital: Asunción. O Paraguai é un dos dous países da América do Sur que non posúe unha saída para o mar, sendo o outro Bolivia.

Historia[editar | editar a fonte]

Os primeiros colonos españois chegaron ao Paraguai no comezo do século XVI. A cidade de Asunción, fundada o 15 de agosto de 1537, logo se tornou o centro dunha provincia nas colonias españolas na América do Sur.

O 15 de maio de 1811, Paraguai declarou a súa independencia. Cun rápido crecemento económico e militar nos anos que proseguiron á independencia, Paraguai tornouse un país auto-suficiente, e unha potencia rexional no continente.

A Guerra da Tripla Alianza, entre 1865 a 1870, composta por Arxentina, Brasil e Uruguai, apoiados economicamente polo Reino Unido. Esta guerra foi motivada principalmente pola ambición paraguaia dunha saída para o mar, que no final acabou custando non soamente todo o crecemento entón alcanzado, senón tamén a morte de dous terzos da poboación do sexo masculino e perda de territorios, en grande parte, para Arxentina. A economía paraguaia ficaría estancada os seguintes 50 anos.

Tropas bolivianas invadiron Paraguai en 1932, desencadeando a Guerra do Chaco, (1932-1935), e culminando con vitoria paraguaia e a anexión do Chaco ao país.

Desde 1989, cando o réxime militar de máis de 35 anos de Alfredo Stroessner rematou, o Paraguai foi gobernado por presidentes electos democraticamente. Os maiores desafíos de Paraguai desde entón foron a crecente inestabilidade política e a corrupción en alza.

Política[editar | editar a fonte]

En 1992, foi publicada oficialmente unha nova constitución, en vigor ata hoxe, que substituíu a antiga constitución de 1967. De acordo coa actual constitución paraguaia, o sistema de goberno é a democracia representativa. O poder executivo é exercido polo Presidente e polo vice-presidente, que son escollidos polo pobo a través de voto directo, para un mandato de cinco anos consecutivos, sen dereito á reelección, isto é, o xefe de Estado e de goberno non debe ser electo dúas veces, e gobernan baixo asesoría do Consello de Ministros. O presidente participa da aprobación da lexislación e ordena a súa publicación, podendo negar leis orixinadas no lexislativo.

O poder lexislativo é bicameral, formado polas dúas casas do Congreso, ou sexa, pola Cámara dos Deputados, de 80 membros, e polo Senado, de 45 membros, escollidos en ambos os casos para un mandato de cinco anos, por voto popular. O voto é imposto por lei para todos os electores a partir dos 18 anos.

A Corte Suprema de Xustiza é a instancia máxima do poder xudiciario, composta de nove membros nomeados polo presidente, e ten o poder de declarar a inconstitucionalidade de leis.

O principais partidos políticos son o Colorado (Asociación Nacional Republicana), o Liberal Radical Auténtico e Encuentro Nacional. O Paraguai está dividido en 18 departamentos incluíndose a capital, Asunción. Cada departamento ten como xefe de goberno un gobernador electo.

Subdivisións[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Subdivisións de Paraguai.

O Paraguai está dividido en 17 departamentos. Cada departamento divídese en distritos. Os distritos subdivídense en partidos e os partidos en compañías. Asunción, a capital, forma un distrito federal.


Xeografía[editar | editar a fonte]

O río Paraguai parte en dous a Paraguai.

O río Paraguai divide ao Paraguai en dúas rexións: ao oeste a rexión Occidental ou Chaco e ao leste a rexión Oriental.

A Rexión Oriental abrangue o 39% do territorio total e posúe o 97,3% da poboación. Ten máis de 800 ríos e regatos e o 95% das súas terras son cultivables. Nesta rexión están as principais institucións da República e os patrimonios históricos e culturais máis importantes. Ten 14 Departamentos. Nesta rexión a temperatura media anual é de 24 °C. O punto máis alto é o cerro Tres Kandú con 842 m. Está moi afectada pola deforestación, xa que en 1945 o 55% da súa superficie encontrábase cuberta por bosques, e no 2004, só o 6% se atopaba cuberto por bosques.

A Rexión Occidental ou Chaco ten o 61% do territorio da República e posúe pouco máis do 2% da poboación total. O seu territorio está formado por un fondo mariño que emerxeu na era Cuaternaria. Esta rexión posúe terras secas e arxilosas, poboada de extensos matorrais e palmares, esteros, lagos e regatos. Ten tres Departamentos e a súa produción económica baséase nos cultivos e a gandería. A súa temperatura media anual é de 31 °C. O punto máis alto do Chaco é o Cerro León con 604 m. Segundo datos da SEAM, Secretaría do Medio Ambiente de Paraguai, o 65% desta rexión atópase cuberta por bosques.

Economía[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Economía de Paraguai.

Demografía[editar | editar a fonte]

A maioría da poboación de Paraguai é de mestizos de colonizadores hispánicos con nativos. Hai poboación branca de orixe predominantemente española. Ata hoxe a maior parte da poboación non fala o Guaraní, ademais da lingua española.

Principais cidades[editar | editar a fonte]

Cultura[editar | editar a fonte]

Festivos[editar | editar a fonte]

Data Nome en galego Nome local (en español) Observacións
1 de xaneiro Ano Novo Año Nuevo
6 de xaneiro Día dos Reis Día de los Reyes
3 de febreiro Día do Patrono do Paraguai Día del Patrono del Paraguay
1 de marzo Día dos Heroes Día de los Héroes
(varía) Xoves e Venres Santo Jueves y Viernes Santo
1 de maio Día dos Traballadores Día de los Trabajadores
15 de maio Día da Independencia Día de la Independencia
12 de xuño Día da Paz no Chaco Día de la Paz del Chaco
14 de agosto Día da bandeira Día de la Bandera
15 de agosto Fundación de Asunción Día de la Fundación de Asunción Aniversario da capital nacional
16 de agosto Día dos Nenos Día de los Niños Os nenos fican na casa
29 de setembro Día da Batalla de Boquerón Día de la Batalla de Boquerón
8 de decembro Día da Virxe de Caacupé Día de la Virgen de Caacupé
25 de decembro Nadal Navidad

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Paraguai

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]


Países do mundo | América do Sur
Arxentina - Bolivia - Brasil - Colombia - Chile - Ecuador - Güiana - Paraguai - Perú - Suriname - Uruguai - Venezuela
Países con parte do seu territorio en América do Sur

Francia (Güiana francesa) - Reino Unido (Illas Malvinas)