Muros

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 42°46′N 9°5′W / 42.767°N 9.083°W / 42.767; -9.083

Muros
Escudo de Muros
Muros.Galiza.04-2008.jpg

Porto de Muros.
Situacion Muros.PNG
Situación
Xentilicio[1] muradán/muradá
Xeografía
Provincia Provincia da Coruña
Comarca Comarca de Muros
Poboación 9.437 hab. (2012)
Área 72,9 km²
Densidade 129,45 hab./km²
Entidades de poboación 8 parroquias
Capital do concello Muros
Política (2011)
Alcaldesa Caridad González Cerviño
Concelleiros BNG: 3
PPdeG: 4
PSdeG-PSOE: 6
Outros: -
Eleccións municipais en Muros
Uso do galego[2] (2001)
Galegofalantes 99,02%
Na rede
www.muros.es
muros@fegamp.es

Muros é un concello da provincia da Coruña, pertencente á Comarca de Muros. Está situado no extremo norte da ría de Muros e Noia, a máis setentrional das rías Baixas.

Segundo o IGE no 2012 tiña unha poboación de 9.437 habitantes (9.787 no 2009, 9.999 no 2006, 9.995 no 2005, 10.050 no 2004, 10.095 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é muradá para o feminino ou muradán para o masculino.

Poboación[editar | editar a fonte]

Censo Total (Habitantes) 9.437
Menores de 15 anos 1.015 (10.75 %)
Entre 15 e 64 anos 5.867 (62.17 %)
Maiores de 65 anos 2.555 (27.07 %)


Evolución da poboación de Muros (desde 1900 ata 2013)
 1900  1930  1950  1981  2004  2009  2011  2012  2013
 9.130  10.282  11.155  12.302  10.050  9.787  9.565  9.437  {{{9}}}
Fontes: INE e IGE

(Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)

Clima[editar | editar a fonte]

O clima de Muros é propio do dominio oceánico hiperhúmedo aínda que, debido á orientación ó sur dominante e á protección dos ventos polas serras que o delimitan, permite a suavidade de certos trazos climáticos. A concentración de precipitacións non outono-inverno e o descenso no verán é patente, tanto que incluso nalgún se chega a falar de aridez estival e déficit hídrico, vinculado á dificultade de reter a auga por parte do substrato areoso.

Historia[editar | editar a fonte]

Na zona atopáronse restos prehistóricos, como os petróglifos de Louro e Serres, así como castros da época castrexa e calzadas do período da romanización.

No século X o rei Sancho IV de Castela mandou repoboar a zona entre O Ézaro e Ponte Nafonso, nomeando a zona como Póboa de Muro. O primeiro emprazamento correspondíase coa parte sur do actual. O primeiro documento no que se documenta este lugar é de 1286, En 1298 Fernando IV doa esta vila á mitra compostelá, desaparecendo do seu escudo o castelo e o león (símbolos dos reis de Castela) e pasando a figurar nel dúas vieiras, que representan a igrexa compostelá. A mediados do século XV o rei Xoán II de Castela habilitou o porto da vila para exportar e importar mercadorías.

A vila foi gañando importancia co tempo, e en 1520 foi amurallada. A construción, de entre 3 e 4 m de grosor e até 7 de altura, dividía a poboación en dous barrios perfectamente delimitados: A Cerca e A Axesta. A porta principal de acceso era a Porta da Vila, flanqueada por dúas poderosas torres defensivas, estaba situada preto da actual Casa Consistorial, A muralla tiña outras dúas portas e dezaoito torres ameadas de até 11 m de altura. Tamén en 1520 Alonso III de Fonseca mandou construír o forte de Monte Louro para defenderse dos ataques dos piratas. En 1544 tivo lugar a batalla de Muros, na que a Armada Española, mandada polo almirante Álvaro de Bazán, derrotou a escuadra francesa. Nesa época o goberno local reuníase no adro da igrexa de San Pedro. A finais do século XVI o marqués de Cerralbo construíu un castelo nas inmediacións da vella lonxa, que no século XVIII chegou a contar con 12 canóns.

En marzo de 1809, no marco da Guerra da Independencia, a vila foi destruída polas tropas napoleónicas en tan só doce horas. Amais dos danos humanos e materiais (190 casas destruídas), queimouse o Arquivo Municipal, o que supuxo a perda da maioría da documentación histórica. No século XIX chegaron á vila emresarios cataláns, que crearon máis de 30 fábricas de salgadura, principalmente de sardiña e arenque. Xunto cos estaleiros, isto marcou a vida laboral e a fisonomía da vila.

A comezos do século XX a vila foi visitada por María Cristina de Habsburgo-Lorena, raíña nai de Afonso XIII. A nobre estivo varios días hospedada co se séquito.

En maio de 1970 a vila foi declarada conxunto histórico-artístico, sendo definida como «Vila mariñeira que conserva os seus valores ambientais, típicos e pintorescos, ó lado da severa grandeza monumental de góticos palacios e templos como o da antiga Colexiata e o Santuario da Virgen do Camiño».

Muros na cultura popular[editar | editar a fonte]

  • Os de Noia son borrachos,/ os de Muros aloqueiros,/ os de Fisterra son mouros,/ e os do Son sonche bucheiros. [3]
    • Aloque ou aloqueiro significan pantano, lameira, e, por extensión, atranco, dificultade, compromiso.
    • Bucheiro pode significar barrigán, tripón; ou pescador de bucheiros, nome local dos muxos.

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Galería de imaxes de Muros.

Parroquias[editar | editar a fonte]

Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Muros

Abelleira (Santo Estevo) | Esteiro (Santa Mariña) | Louro (Santiago) | Muros (San Pedro) | Serres (San Xoán) | Sestaio (San Miguel) | Tal (Santiago) | Torea (San Xián)

Lugares de Muros[editar | editar a fonte]

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Muros vexa: Lugares de Muros.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Véxase no Galizionario.
  2. Datos de 2001 publicados en 2004.
  3. ANÓNIMO (1968): Cantigas do viño. Ed. Castrelos, Vigo (Col. O Moucho 6).

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Muros Modificar a ligazón no Wikidata


Concellos da Comarca de Muros Comarca de Muros
Carnota
Carnota
Muros
Muros