Coristanco

Coristanco
Torre de Nogueira.
Situación
Xentilicio	coristanqués
Xeografía
Provincia	Provincia da Coruña
Comarca	Comarca de Bergantiños
Poboación	6974 hab. (2012)
Área	141,1 km²
Densidade	49,43 hab./km²
Entidades de poboación	15 parroquias
Capital do concello	San Roque, Traba
Política (2011)
Alcalde	Antonio Pensado Plágaro (PPdeG)
Concelleiros	BNG: 1 PPdeG: 7 PSdeG-PSOE: 1 Outros: TEGA - 4
Eleccións municipais en Coristanco
Uso do galego (2001)
Galegofalantes	99,42%
Páxina web oficial
Web do concello de Coristanco

Coristanco é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Bergantiños. Segundo o IGE no 2012 tiña 6.974 habitantes (7.285 no 2009, 7.582 no 2006, 7.646 no 2005, 7.765 no 2004, 7.860 no 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «coristanqués».

Evolución da poboación de Coristanco (desde 1900 ata 2012)
1900	1930	1950	1981	2004	2009	2011	2012
6.495	7.338	9.327	10.314	7.765			6.974
Fontes: INE e IGE (Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)

Xeografía

O concello limita ao norte con Ponteceso e Carballo, ao sur con Santa Comba, Zas e Tordoia, ao leste con Carballo e ao oeste con Cabana A principal vía de comunicación é a estrada C-552, que une A Coruña con Fisterra.

A lagoa de Alcaián, tamén coñecida como Braña Rubia, está situada na parroquia de Seavia, ao pé do monte Bubela. Malia o seu nome, é unha braña, e só ten auga estancada nas épocas máis chuvosas. Na actualidade está moi descoidade e apenas ten patrimonio ecolóxico. O nome de Alcaián débese á lenda de que baixo a lagoa hai unha cidade sumerxida (lenda repetida noutras moitas outras lagoas) chamada Alcaián.

Outra lagoa do concello é a lagoa de Cuns.

Historia

Hai restos megalíticos no concello, unhas 30 mámoas construídas hai uns 8.000 anos, sendo os mellor conservados os catro que hai no monte Lume de Suso e os de Porcariza, en Xaviña.

A partir do século VI a. C. chegou a cultura castrexa traída polos ártabros. Na zona establecéronse os Brigaecini, que deron nome á comarca. Consérvanse 8 castros catalogados, en moi mal estado de conservación debido ó uso das súas pedras noutras construcións ou peches de leiras.

Coa romanización comezaron a mellorarse as comunicacións, con construcións como a ponte Lubiáns sobre o río Rosendo.

Durante a Idade Media a zona estivo dominada polo arcebispo de Santiago, o mosteiro de San Mamede de Seavia e o conde de Traba. Na torre de Nogueira viviron os Bermúdez de Castro.

O concello de Coristanco constituíuse en 1835, formando parte do partido xudicial de Carballo. Con anterioridade a maioría das súas parroquias pertencían a Santiago de Compostela.

Patrimonio

A ponte Lubiáns cruza o río Rosendo, afluente do Anllóns. Une o concello de Carballo con Coristanco, no lugar de Montecelo, na parroquia de Oca.

Foi construída no século I, e por ela discorría a vía XIX do itinerario de Antonino, tamén chamada Per loca maritima. Até a construción moitos anos despois da Ponte Nova uns metros máis abaixo serviu de paso entre A Coruña e Fisterra. Nas súas orixes tiña cinco arcos, contando na actualidade con 4. Ten 40,5 metros de lonxitude e 2,6 de ancho. A súa maior altura sobre o río é de 5,4 m. Aínda conserva a a calzada de lousas.

A torre de Nogueira está situada no lugar de Nogueira, na parroquia de Seavia. É de forma rectangular e estilo gótico, de 13 m de altura. Formaba parte do pazo-fortaleza dos Bermúdez de Castro, levantado no século XV. O pazo tiña dúas torres, de carácter defensivo.

O pazo de Cereo Vello conserva entre dous pináculos barrocos unha pedra de armas co emblema dos Manueles, descendentes do infante don Xoán Manuel, á súa vez descendente de Afonso X o Sabio. O escudo é cuartelado con dous leóns rampantes con dous brazos armados. Consérvanse tamén os emblemas doutras familias nobres de Bergantiños, como os Vilardefrancos e os Pardiñas.

Outros dous pazos son o de Ferreiros, que pertenceu a un descendente de María Pita, e o de Ponte, en Verdes, que conserva restos dunha torre con pequenas garitas e unha gran muralla arredor da construción.

Galería de imaxes

Artigo principal: Galería de imaxes de Coristanco.

• 

  O Río Anllóns o seu paso por Verdes.

• 

  O Río Anllóns o seu paso por Verdes.

• 

  Carroza deseñada con patacas na Festa da Pataca de Coristanco de 2005.

• 

  Cesto de patacas na Festa da Pataca de Coristanco de 2005.

Lugares de Coristanco

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Coristanco vexa: Lugares de Coristanco.

Véxase tamén

Concellos da Comarca de Bergantiños
Cabana de Bergantiños	Carballo	Coristanco	A Laracha	Laxe	Malpica de Bergantiños	Ponteceso