Mesía

Mesía
Casa do concello.
Situación
Xentilicio	mesiense
Xeografía
Provincia	Provincia da Coruña
Comarca	Comarca de Ordes
Poboación	2879 hab. (2012)
Área	106,8 km²
Densidade	26,96 hab./km²
Entidades de poboación	12 parroquias
Capital do concello
Política (2011)
Alcalde	Mariano Iglesias Castro (PSdeG-PSOE)
Concelleiros	BNG: 1 PPdeG: 2 PSdeG-PSOE: 8 Outros: -
Eleccións municipais en Mesía
Uso do galego (2001)
Galegofalantes	99,66%
Páxina web oficial
www.concellodemesia.es

Mesía é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Ordes. Segundo o IGE en 2012 tiña 2.879 habitantes (1.445 homes e 1.434 mulleres) (2.918 no 2010, 3.102 no 2006, 3.174 no 2005, 3.216 no 2004, 3.240 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «mesiense».

Evolución da poboación de Mesía (desde 1900 ata 2012)
1900	1930	1950	1981	2004	2009	2011	2012
4.198	5.318	6.046	4.410	3.216	2.918		2.879
Fontes: INE e IGE (Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)

Xeografía

Mesía limita cos concellos de Frades, Boimorto, Curtis, Vilasantar, Cesuras, Abegondo, Ordes e Carral. A súa capital é o lugar de Xanceda, situado a 42 km de Santiago de Compostela e a 46 da Coruña.

Ten unha altitude media de 400 m, sendo máis accidentada cara ao norte. Os seus cumios máis altos son Picoi (546 m), Montouto (542 m), a Cova (488 m), Rozamonde (462 m) e Teixoeiras (427 m). O curso fluvial máis importante é o río Tambre, que pasa pola parroquia de Castro. Afluentes deste son o Maruzo e mailo río Samo, que nace en Picoi, nos montes da Tieira, e percorre o concello polo norte facendo, en certos tramos, de límite co concello de Frades.

O concello está atravesado no suroeste pola estrada AC-524, que une o concello coa capital comarcal, e no centro pola AC-223 (As Travesas-Xanceda), que atravesa o concello e o une coa estrada das Travesas. A AP-9 cruza o municipio nun tramo pola parroquia de Visantoña.

Historia

As terras de Mesía eran lugar de paso na Idade Media entre Santiago de Compostela e as vilas do norte, como Betanzos, A Coruña e a zona da Mariña, o que deu pé á vía inglesa do Camiño de Santiago. Desta época é a torre de Mesía, fortaleza dos séculos XIII e XIV, na actualidade en ruínas.

No Antigo Réxime as parroquias dependían da xurisdición de Mesía, da provincia de Santiago de Compostela, que acollía en total 45 freguesías. A parroquia de Cabrui dependía do mosteiro de Sobrado dos Monxes, da provincia de Betanzos.

O 13 de febreiro de 1809, durante a guerra da Independencia Española, as tropas francesas arrasaron e queimaron a capela de Arxán, amais de fusilar trece veciños, que foron soterrados nunha foxa dentro da igrexa.

Coa chegada da división en concellos, Mesía contaba con once parroquias e dependía do partido xudicial de Poulo. En 1822 pasou a pertencer á provincia da Coruña. En 1835 pasou a formar parte do partido xudicial de Ordes. Entre abril e xuño de 1836 foille adscrita a parroquia de San Pedro de Ardemil.

A localización da capital sufriu modificacións. No 1860 estaba na Pobra, no 1900 na Vila, no 1910 en Xancedavella, e entre 1920 e 1981 de novo na Pobra. Se ben na actualidade o xulgado e a casa consistorial están en Xanceda, oficialmente a capitalía segue na Pobra, ao non estar tramitado o expediente de cambio.

O edificio consistorial foi inaugurado en 1955 no lugar de Campo das Mentiras, en Xanceda. É un edificio de planta cadrada e cuberta a catro augas. A escaleira de acceso ten dous andares, o primeiro con pórtico de dobre arco de medio punto á fronte e un arco de medio punto en cada lateral, e o segundo co balcón municipal, con baranda de ferro e decoración xeométrica. No alto do edificio hai un pequeno ático co escudo coroado, nun frontón triangular.

No escudo do concello, xa existente en 1838, aparece a torre do castelo de Mesía.

Patrimonio

Amais dos edificios relixiosos, existen diferentes construcións civís destacables. A torre fortaleza de Mesía está no lugar da Pobra (Bascoi). O pazo de Recelle foi construído no século XVII por Antonio Varela do Barreiro e Inés Fernández Marzoa. A Casa Grande de Xanceda é de estilo barroco, e orixinalmente tiña un torreón e unha pequena capela advocada á Virxe do Rosario. Pertenceu ao marquesado de San Martiño de Ombreiro. O pazo de Lago, do século XVIII, pertence aos Verea e Aguiar. É un edificio rectangular de cachotería cunha cheminea de grandes proporcións. A Casa do Coronel, na parroquia de Cabrui, acolle unha casa de turismo rural, e foi deseñada polo arquitecto Antonio Tenreiro Rodríguez.

Galería de imaxes

Artigo principal: Galería de imaxes de Mesía.

• 

  Retablo na igrexa de Cumbraos.

Lugares de Mesía

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Mesía vexa: Lugares de Mesía.

Véxase tamén

Concellos da Comarca de Ordes
Cerceda	Frades	Mesía	Ordes	Oroso	Tordoia	Trazo