Lisboa

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 38°42′49″N 9°8′21″W / 38.71361°N 9.13917°W / 38.71361; -9.13917

Lisboa
Flag of Lisboa.svg Crest of Lisboa.svg
Alfama-CCBY.jpg
Situación xeográfica
Lisboa en Portugal
Lisboa
Lisboa
País Flag of Portugal.svg Portugal
Rexión Lisboa
Subrexión Grande Lisboa
Distrito Lisboa
Xeografía
Altitude 2 - 227 msnm
Superficie 84,8 km²
Poboación
Poboación 545.245 hab. (2011)
Densidade 5.716 hab/km²
Xentilicio Lisboeta[1]
Información
Código postal 1000 a 1900 Lisboa
Alcalde António Costa
Páxina web www.cm-lisboa.pt

Lisboa é a capital e maior cidade de Portugal, situada na foz do río Texo. Alén diso é tamén capital do distrito de Lisboa, da rexión de Lisboa, da área metropolitana de Lisboa, e é tamén o principal centro da subrexión estatística da Grande Lisboa. A cidade ten unha poboación de 545.245 habitantes (2011), mais a súa área metropolitana ten preto de 2,9 millóns, un 27% da poboación do país.

A cidade corresponde ao concello, que é pequeno cos seus 83,84 km². A densidade demográfica sobe a 6.518,1 hab./km². O concello subdivídese en 53 freguesías e está limitado ao norte polos municipios de Odivelas e Loures, ao oeste por Oeiras, ao noroeste pola Amadora e ao leste e sur polo estuario do Texo. A través do estuario, Lisboa lígase aos concellos da marxe sur: Almada, Seixal, Barreiro, Moita, Montijo e Alcochete.

Monumentos[editar | editar a fonte]

Como monumentos e temas de interese turístico destacan, na Lisboa medieval:

Da cidade da época dos descubrimentos podemos ver hoxe na zona de Belém, dúas construcións clasificadas pola UNESCO como Patrimonio da Humanidade:


Do comezo do século XVIII o monumento máis significativo é o Acueduto das Augas Livres. Despois do terremoto de 1755, no plano en grella aprobado polo Marqués de Pombal (Baixa Pombalina) para a zona central da cidade, construíronse as prazas do Comercio, xunto ao Texo, e maila praza do Rossio.

Nas proximidades e con interese histórico ou artístico están aínda a Praza dos Restauradores e o Elevador de Santa Justa, proxectado a fins do século XIX por Mesnier du Ponsard, un discípulo de Eiffel.

Tamén destacan os pazos reais das Necesidades e da Axuda, na parte Oeste da cidade.

A fins do século XIX os planos urbanísticos permitiron estender a cidade alén da Baixa para o vale da actual Avenida da Liberdade. En 1934 é construída a Praza Marqués de Pombal, remate superior da avenida. Do século XX sobresaen os extensos planos urbanísticos das Avenidas Novas, da envolvente da Universidade de Lisboa, e da zona dos Olivais, e os máis recentes do Parque das Nacións e da Alta de Lisboa, aínda en construción. Os edificios do fin do século XX máis notábeis en termos de arquitectura inclúen, entre outros, as Torres das Amoreiras (1985, do arquitecto Tomás Taveira, o Centro Cultural de Belém (inaugurado en 1991), a Estación do Oriente (de Santiago Calatrava), a Torre Vasco da Gama e o Oceanario de Lisboa (de Peter Chermayeff), todos de 1998.

Historia[editar | editar a fonte]

Artigo principal Historia de Lisboa

Foi fundada polos gregos e foille dado o nome de Olissipo (nome supostamente derivado de Ulises). Co paso do tempo o nome foi derivando en Olissipona, Lissapona e finalmente Lisboa. Lisboa foi tomada no século VIII polos árabes provenientes do norte de África, e reconquistada polo primeiro rei de Portugal, Afonso Henriques no século XII. De Lisboa partiron numerosas expedicións na época dos Descubrimentos (ss. XV-XVII). Foi destruída o 1 de novembro de 1755 por un gran terremoto, e reconstruída segundo os planos trazados polo Marqués de Pombal (de aí que a parte central se coñeza como Baixa Pombalina).

Como monumentos e tópicos de interese turístico destacan o Castelo de São Jorge, no outeiro máis alto do centro da cidade, a Praça do Comércio, o Mosteiro dos Jerónimos e Torre de Belém e o barrio que sobreviviu ó terremoto, chamado Alfama. A música tradicional de Lisboa é o fado, canción nostálxica acompañada pola guitarra portuguesa.

En Lisboa ocorreron a revolta republicana do 4 e 5 de novembro de 1910 e a Revolución dos cravos do 25 de abril de 1974.

Xeografía[editar | editar a fonte]

Clima[editar | editar a fonte]

Nuvola apps kweather.png Datos climáticos de Lisboa
Mes Xan Feb Mar Abr Mai Xuñ Xul Ago Set Out Nov Dec Ano
Temperatura máxima absoluta (°C) 22,6 24,8 29,4 32,2 34,8 41,5 40,6 41,8 37,3 32,6 25,3 23,2
41,8
Temperatura máxima media (°C) 14,8 16,2 18,8 19,8 22,1 25,7 27,9 28,3 26,5 22,5 18,2 15,3
21,5
Temperatura media diaria (°C) 11,6 12,7 14,9 15,9 18,0 21,2 23,1 23,5 22,1 18,8 15,0 12,4
17,5
Temperatura mínima media (°C) 8,3 9,1 11,0 11,9 13,9 16,6 18,2 18,6 17,6 15,1 11,8 9,4
13,5
Temperatura mínima absoluta (°C) 1,0 1,2 0,2 5,5 6,8 10,4 14,1 14,7 12,1 9,2 4,3 2,1
0,2
Precipitacións (mm) 99,9 84,9 53,2 68,1 53,6 15,9 4,2 6,2 32,9 100,8 127,6 126,7
774,0
Días de choiva medios (≥ 0.1 mm) 15 15 13 12 8 5 2 2 6 11 14 14
117
Horas de sol 142,6 156,5 207,7 234,0 291.4 303,0 353,4 344,1 261,0 213,9 156,0 142,6
2806,3
Fonte: Instituto de Meteorologia (1981-2010) e Hong Kong observatory

Economía[editar | editar a fonte]

Transportes[editar | editar a fonte]

Está ligada á outra beira do Texo por dúas pontes: a ponte 25 de Abril, no sur, inaugurada o 6 de agosto de 1966, que liga Lisboa e Almada e a ponte Vasco da Gama, inaugurada en maio de 1998, que liga o nordeste da capital (zona do Oriente e Sacavém) coa cidade de Montijo.

O aeroporto de Lisboa (aeroporto da Portela) localízase a 7 km do centro, na zona nordeste da cidade. Aprobouse no 2005 a construción dun novo aeroporto na zona da Ota, a 40 km ao norte da cidade.

O porto de Lisboa é destino de numerosos cruceiros e un dos principais portos turísticos europeos.

Vista panorámica de Lisboa e ponte 25 de Abril dende Cristo-Rei.
Vista da Ponte Vasco da Gama.
Vista do río Texo.

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Lisboa Modificar a ligazón no Wikidata

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Camarinhas, Catarina. L'urbanisme de Lisbonne. Paris: L'Harmattan, 2012. ISBN 978-2-296-47915-9.
  • França, José Augusto. Lisboa, História física e moral. Lisboa: Livros Horizonte. ISBN: 978-972-24-1612-2
  • Gea, Juan Carlos. El Temblor (Lisboa, sábado de santos de 1755. 2005. ISBN 84-9704-205-0
  • Vários Autores. Lisboa (time out). 2005. ISBN 84-9801-028-4
  • Vários Autores. Lisboa 2006 (Guías Visuales). 2006. ISBN 84-03-50156-0
  • José-Luis Sainz Guerra, (Coord.), La remodelación de la ciudad europea. Valladolid: Publicacións da Universidade de Valladolid, 2007. ISBN 978-84-8448-417-2

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Predecesor:
Bélxica Antuerpen
EU Insignia.svg
Capital Europea da cultura

1994
Sucesor:
Flag of Luxembourg.svg Luxemburgo