Terra

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
TerraEarth symbol.svg
A Terra dende o Apolo XVII, o 7 de decembro de 1972
Características da órbita (Época J2000)
Eixo semi-maior 149.597.887 km
(1,00000011 AU)
Circunferencia orbital 0,940 Tm
(6,283 AU)
Excentricidade orbital 0,01671022
Perihelio 147.098.074 km
(0,9832899 AU)
Afelio 152.097.701 km
(1,0167103 AU)
Ano sidéreo (Período orbital sidéreo) 365,25696 días
(1,0000191 a)
Período orbital Sinódico n/d
Velocidade Orbital Media 29.783 km/s
Velocidade Orbital Máxima 30.287 km/s
Velocidade Orbital Mínima 29.291 km/s
Inclinación orbital en relación coa Eclíptica 0,00005°
(7,25° respecto ó ecuador solar)
Lonxitude do nodo ascendente 348,73936°
Argumento do perihelio 114,20783°
Satélites 1 (Lúa), ver tamén 3753 Cruithne
 
Características físicas
Diámetro ecuatorial 12.756,28 km
Diámetro Polar 12.713,56 km
Diámetro medio 12.742,02 km
Aplastamento 0,00335
Circunferencia Ecuatorial 40.075 km
Circunferencia Polar 40.008 km
Área superficial (superficie) 510.067.420 km²
Volume 1.0832×1012 km³
Masa 5.9736×1024 kg
Densidade 5,515 g/cm³
Gravidade no Ecuador 9,780 m/s² 1
(0,997 32 gee)
Velocidade de Escape 11,186 km/s
Día Sidéreo (Período de rotación sidéreo) 0,997258 d (23,934 h)
Velocidade de Rotación 1.674,38 km/h = 465,11 m/s
(no ecuador)
Inclinación do eixe de xiro 23,439281°
Ascensión Recta
do Polo Norte
0° (0 h 0 min 0 s)
Declinación 90°
Albedo 0,367
Temperatura Superficial Media
- min
- media
- max

-88,3 °C
14 ºC
57,7 ºC
Presión Atmosférica Superficial 100 kPa
 
Constituíntes Atmosféricos
Nitróxeno 77%
Osíxeno 21%
Argon 1%
Dióxido de carbono

Vapor de auga

trazas

A Terra (Gl-terra.ogg pronunciación ) é o terceiro planeta do Sistema Solar, onde habitan os humanos entre outras moitas especies.

A Terra formouse hai 4.570 millóns de anos, ao igual que o resto do sistema solar. A súa distancia media ó Sol é considerada a Unidade Astronómica (AU) ('Astronomical unit'), igual a 149.597.870,69 km. Adoita redondearse a 1,5x1011 m. Ten un só satélite, a Lúa.

Estrutura[editar | editar a fonte]

A Terra ten unha estrutura formada por catro grandes zonas: a xeosfera, a hidrosfera, a atmosfera e a biosfera.

Composición[editar | editar a fonte]

Está composta sobre todo por 5 tipos de elementos químicos: ferro, osíxeno, magnesio, níquel e silicio, que xunto ao resto dos elementos forman as rochas e minerais que existen nesta capa.

Distribución[editar | editar a fonte]

Esta capa divídese en tres partes: codia, manto e núcleo.

Codia[editar | editar a fonte]

É a parte máis superficial da Terra. Pódense distinguir dous tipos de codia:

  • Codia continental: duns 70 km de grosor, a súa rocha máis abundante é o granito. Pódese observar nos continentes e illas.
  • Codia oceánica: duns 10 km de grosor. Na súa composición abunda o basalto.

Manto[editar | editar a fonte]

Capa situada debaixo da codia. As rochas que o constitúen son ricas en osíxeno, magnesio, silicio, ferro e magma. Encóntrase a temperaturas entre os 1.500 e 3.000 °C.

Núcleo terrestre[editar | editar a fonte]

Ocupa o centro da Terra. Está constituído por rochas ricas en ferro e níquel, Está a unha temperatura duns 6000 °C. Podémolo dividir en dous tipos:

  • Núcleo interno:esténdese ata o centro da terra e está en estado sólido.
  • Núcleo externo: pénsase que se atopa en estado líquido, alcanza as 3.700 millas de profundidade e os seus compoñentes están sometidos a moita presión e temperatura.

Historia[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Historia da Terra.

A Terra formouse a partir da nebulosa solar, xunto co Sol e os outros planetas do sistema solar. A Lúa formouse máis tarde, posiblemente coma resultado do impacto dun obxecto do tamaño de Marte. A primeira molécula auto-replicante apareceu hai 4.000 millóns de anos aproximadamente.

O desenvolvemento da fotosíntese permitiu ás formas de vida primitivas obter directamente a enerxía solar, producindo osíxeno que se acumulou na atmosfera dando lugar á capa de ozono. As primeiras células complexas que apareceron foron as chamadas eucariotas. As células que se atopaban en colonias comezaron a especializarse cada vez máis, dando lugar ós primeiros organismos multicelulares.

Durante centos de millóns de anos a superficie terrestre cambiou continuamente, formando e rompendo continentes. Aproximadamente hai 750 millóns de anos comezou a romperse o primeiro gran continente coñecido, Rodinia. Posteriormente os continentes recombináronse para formar Pannnotia, hai uns 500 millóns de anos, ata que finalmente formaron a Pangaea, a cal rompeuse hai 180 millóns de anos.

Dende os anos 60 propúxose que varias glaciacións ocorreron durante o período neoproterozoico, cubrindo a terra cunha capa de xeo. Estas precederon á explosión cambriana, período no que as formas de vida multicelulares comezaron a proliferar.

Dende a explosión cambriana, hai uns 535 millóns de anos, ocorreron 5 extincións masivas. A última delas tivo lugar hai 65 millóns de anos, cando se extinguiron os dinosauros e outros grandes réptiles. Tras isto, os mamíferos comezaron a diversificarse dando lugar a moitas especies, entre elas os seres humanos.

Hidrosfera[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Hidrosfera.

A abundancia de auga na Terra é un dos factores que distinguen ao "Planeta Azul" do resto de planetas do sistema solar. Aproximadamente o 70,8% da Terra esta cuberta de auga e soamente un 29,2% da mesma é terra firme.

A hidrosfera da Terra abarca os océanos principalmente, pero tamén se inclúen nela tódalas augas que existen no planeta, incluíndo os mares, lagos, ríos e augas soterradas.

Atmosfera[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Atmosfera.
atmosfera vista do espazo

A atmosfera da Terra non ten un límite definido, senón que vai sendo máis fina ata esvaecerse no espazo a medida que se atopa máis lonxe da Terra. A atmosfera terrestre divídese nas seguintes partes: troposfera, estratosfera, mesosfera e termosfera.

A presión atmosférica media na superficie da Terra é de 101.325 kPa. Está composta nun 78% por nitróxeno e nun 21% por osíxeno, ademais de cantidades menores de outras moléculas gasosas coma por exemplo vapor de auga. A atmosfera protexe as formas de vida presentes na Terra absorbendo a radiación solar ultravioleta, moderando a temperatura, transportando o vapor de auga (nubes) e proporcionando gases útiles para a vida (osíxeno).

Clima[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Clima.

A Terra ten dúas grandes rexións polares, dúas estreitas zonas temperadas e unha ampla rexión tropical. As precipitacións varían moito dunhas zonas a outras, podendo ser de varios metros de auga por ano nunha zona ata menos dun milímetro de auga por ano noutras.

Biosfera[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Biosfera.
Planisferio evidenciando as rexións terrestres e mariñas de maior produtividade.

As formas de vida do planeta forman a biosfera do mesmo. Crese que esta biosfera comezou a evolucionar aproximadamente hai 3.500 millóns de anos. A Terra é o único planeta coñecido que posúe unha biosfera.

A biosfera divídese nunha serie de biomas, cada un deles habitados por unha similar e ampla flora e fauna. Os biomas terrestres do Ártico, Antártico ou de grandes altitudes son relativamente escasos en canto a vida vexetal e animal, mentres que os biomas máis poboados son os próximos ao ecuador.

Movementos[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Movementos da Terra.

Os movementos principais da Terra son o de Translación (dura uns 365 días) arredor do Sol e o de rotación (tarda 24 horas) sobre o seu eixe. Outros son precesión e nutación.

A Terra vista dende o espazo[editar | editar a fonte]

Espacialmente, a Terra non é máis ca un planeta do Sistema Solar interno, caracterizado pola cantidade de auga que alberga e a vida que se desenvolve na súa superficie.

Chama a atención vista dende o espazo sendo iluminada polo Sol, a súa cor azulada, amosando os océanos como principal característica visual.

Composición dunha imaxe de toda a superficie terrestre a partir de imaxes de satélite, en proxección plana.

A representación da superficie terrestre non é doada de facer sobre un papel, pois necesita dalgún tipo de proxección, o que deforma a imaxe, superficies ou ángulos.

Imaxe composta da Terra en vista nocturna, realizada a partir de imaxes de satélite tomadas entre outubro de 1994 e marzo de 1995.

De noite, o que máis chama a atención é a actividade humana manifestada polas luces das cidades.

Imaxe da Terra destacando os detalles físicos

Se nos afastamos no espazo, a Terra é inseparable da Lúa, que só deixa de ser visible cando queda detrás dela. Nesta imaxe vese o tamaño relativo da Terra e da Lúa, así como a súa distancia nun momento dado:

Earth-Moon.jpg

Planisferio:

Planisferio

Situación da Terra no universo[editar | editar a fonte]

Polos datos recopilados pola astronomía, a Terra ten deixado de ser o centro do universo, da galaxia o de calquera outra estrutura a nivel universal coma ben se pode observar na imaxe.

Posición da Terra no Universo coñecido.

Eixe[editar | editar a fonte]

Aínda que non nos parezca así o eixe da terra está inclinado 5º (foi cambiando co paso do tempo), o que fai posibles os días e as noites, as estacións...

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Terra

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]