Xeomorfoloxía

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Cono de Arita, Provincia de Salta (Arxentina).

A xeomorfoloxía é unha rama da Xeografía que estuda a relevo da Terra. Para iso, tende a identificar, describir e analizar tales xeitos, entendidas aquí como relevos, así como todos os seus aspectos xenéticos, morfolóxicos, morfométricos e dinámicos, tanto pretéritos como actuais e naturais ou antropoxénicas. O termo ven do grego: Γηος,geos(Terra), μορφή,morfo(forma) e λόγος,logos(estudo, coñecemento).

Historia e características[editar | editar a fonte]

A xeomorfoloxía céntrase no estudo das formas da paisaxe, senón porque estes son o resultado da dinámica da litosfera no seu conxunto, integra o coñecemento, en primeiro lugar doutras ramas da xeografía como a climatoloxía, hidrografía, pedoloxía, glacioloxía, paleoxeografía e, do outro lado, tamén integra contribucións doutras ciencias, para incluír o impacto dos fenómenos biolóxicos, xeolóxicos e antrópicos no relevo.

Este ramo da ciencia integra-se tanto na xeografía física, como na xeografía humana, debido aos desastres naturais e as relacións home-medio ambiente, e tamén na xeografía matemática, en relación á topografía. A xeomorfoloxía toma forma a finais do século XIX polas mans de William Morris Davis, que tamén é considerado o pai da xeografía americana. Nese tempo, a idea prevalentes sobre a creación do relevo era do catastrofismo como causa principal. Davis e outros xeógrafos comezaron a demostrar que outras causas foron responsables da modelaxe da superficie da Terra. Davis desenvolveu unha teoría da creación e destrución da paisaxe, a que chamou de "ciclo xeográfico". Obras como "The Rivers and Valleys of Pennsylvania", "The Geographical Cycle" e "Elementary Physical Geography", deron un forte impulso inicial, seguido por outros estudosos como Mark Jefferson, Isaiah Bowman ou Curtis Marbut que foron consolidando a disciplina.

Ramas[editar | editar a fonte]

De descritiva e clasificatoria na súa orixe, a xeomorfoloxía evolucionou, como calquera outra ciencia, para o estudo das causas e interrelacións entre procesos e formas. Esta visión, coñecida como a xeomorfoloxía dinámica, ten beneficiado moito dos avances tecnolóxicos, da redución de custos en equipamento de medida e do aumento exponencial do poder de procesamento das computadoras. A xeomorfoloxía dinámica é fundamental no estudo dos procesos de erosión e transporte de sedimentos.

A xeomorfoloxía climática estuda a influencia do clima sobre a evolución do relevo. O clima é responsable dos ventos e precipitacións, que actúan na modelaxe continua da superficie da Terra. A diversidade climática implica velocidades distintas na evolución do ciclo: en climas áridos, o ritmo evolutivo é máis lento, mentres que climas moi húmidos presentan maiores taxas de evolución. A modelaxe climático depende aínda dos factores predominantes en cada rexión: xeo, vento, ríos ou outros. Este coñecemento é resumido no que se chama "dominios morfoclimáticos".

A xeomorfoloxía fluvial é a rama especializado da xeomorfoloxía que trata sobre o estudo das formas e estruturas provocadas pola dinámica dos ríos. Este subcampo é moitas veces confundido co campo da hidrografía.

A xeomorfoloxía de costas é a que estuda os fenómenos producidos ao pé das montañas, os movementos de masa, estabilización de ladeiras e outros. Ten gran importancia para o estudo dos riscos naturais.

A xeomorfoloxía eólica estuda os procesos e formas provocados polo vento, especialmente en ámbitos morfoclimáticos onde o vento é predominante, por exemplo, nas zonas costeiras, desertos quentes e fríos e rexións polares.

A xeomorfoloxía glaciar estuda as formacións e os procesos causados ​​polas glaciares e alivio periglacial. Este sector é estreitamente ligado á glacioloxía.

A xeomorfoloxía estrutural, pon o énfase na influencia dos procesos xeolóxicos no desenvolvemento do relevo. Este curso é importante en áreas con forte actividade xeolóxica, onde fallos e pregos poden predeterminado a existencia de picos ou vales, ou a existencia de baías e promontorios, ou outros afloramentos rochosos máis ou menos resistentes á erosión.

O éxito da capacidade preditiva dalgúns modelos e as súas aplicacións potenciais nas áreas de planificación urbana, enxeñaría civil, estratexia militar, desenvolvemento costeiro, entre outros, forxou nas últimas décadas a xeomorfoloxía aplicada, máis destacada na xeografía francesa grazas ao Instituto de Xeografía aplicada, fundado por Jean Tricart. Esta aplicación concéntrase principalmente na interacción entre as actividades humanas e as formas de terra, con énfase na xestión dos riscos causados ​​polos cambios na superficie terrestre (natural ou inducida), coñecidos como "xeorriscos". Eses estudos inclúen movementos de masa, erosión das praias, atenuación das inundacións, maremotos e outros.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]