Auga

H₂O, molécula de auga.

Diagrama da molécula de auga coas dimensións.

A auga é unha substancia formada a partir de átomos de hidróxeno e osíxeno, con moléculas de fórmula H₂O. Na natureza nunca se atopa en estado puro, senón mesturada con minerais e outras moitas substancias.

É a base de todo organismo pluricelular, polo que a existencia de auga está intimamente relacionada coa de vida. A maior parte dos animais e vexetais conteñen unha alta porcentaxe de auga, e son poucas as especies que poden sobrevivir nos lugares onde esta é escasa (desertos e outras zonas áridas).

Pode atoparse como auga doce (en ríos, lagos, e montañas), ou como auga salgada nos mares e océanos. A auga ten un importante papel tanto en múltiples ámbitos: en bioloxía debido á xa mencionada importancia para a vida, en química pola súa composición e por ser unha molécula bipolar e de pH neutro, en xeoloxía polo seu importante papel na erosión das rochas,...

A 0 °C (273 aproximadamente na escala Kelvin) atópase en estado sólido como xeo, e ferve a aproximadamente a 100 °C. O punto de xeación espontánea atópase preto dos 233 K. Na natureza pode atoparse tanto en estado sólido como líquido e gasoso, pasando dun estado a outro nun ciclo continuo.

Funcións biolóxica da auga

As principais funcións biolóxicas da auga son:

• Participa no mantemento da forma e estrutura celular e dos organismos, sobre todo nas plantas.
• É un excelente disolvente, especialmente das substancias iónicas e dos compostos polares.
• Intervén como axente químico reactivo na hidratación, hidrólise e oxidación-redución.
• Permite o movemento no seu seo das partículas disoltas (difusión) e constitúe o principal axente de transporte de moitas substancias nutritivas reguladoras ou de excreción.
• É un excelente termorregulador.

Enfermidades causadas por auga contaminada

Protozoo	Enfermidade	Síntomas
Amoeba	Disentería ameboide	Forte diarrea, dor de cabeza, dor abdominal, calafríos, febre; de non se tratar, abscesos no fígado, perforación intestinal e morte.
Cryptosporidium parvum	Criptosporidiose	Sensación de mareo, vómitos, diarrea acuosa, falta de apetito.
Giardia lamblia	Gardase	Diarrea, fatiga, cambras abdominais, flatulencia.
Toxoplasma gondii	Toxoplasmose	Gripe, inflamación dos ganglios linfáticas; aborto e infeccións cerebrais.

Bacteria	Enfermidade	Síntomas
Aeromonas sp.	Enterite	Diarrea moi líquida, con sangue e moco.
Campylobacter jejuni	Campilobacteriose	Gripe, diarreas, dor de cabeza e estómago, febre, cambras e náuseas.
Escherichia coli	Infeccións do tracto urinario, meninxite neonatal, enfermidades intestinais.	Diarrea acuosa, dores de cabeza, febre, uremia, danos hepáticos.
Plesiomonas shigelloides	Plesiomonas-infección	Náuseas, dores de estómago e diarrea acuosa, dores de cabeza e vómitos.
Salmonella typhi	Febre tifoide	Febre.
Salmonella sp.	Salmonelose	Mareos, cambras intestinais, vómitos, diarrea e ás veces febre leve.
Streptococcus sp.	Enfermidade (gastro) intestinal	Dores de estómago, diarrea e febre, ás veces vómitos.
Vibrio O Tor	Cólera (forma leve)	Forte diarrea.

Toponimia

Gota de auga caendo.

Da importancia da auga na vida biolóxica e sentimental do ser humano, sobre todo nas súas orixes nas que non dispuña dela a pracer coma agora, dan conta a abundancia de topónimos. Estes son algúns exemplos espallados:

• Alhama (Provincia de Almería, Provincia de Granada, Rexión de Murcia, Provincia de Zaragoza) do árabe al-hammah, "fonte termal".
• As Burgas (Provincia de Ourense) probable do euskera: bero + ur + ga, "manacial ou lugar de auga quente".
• Dos Aigüas (Provincia de Valencia).
• Fervenza ← ferver.
• Río Guadalquivir significa "río río río" ← Wad ("leito" en árabe) + al (artigo determinado árabe) + quivir (supostamente do íbero ibr, "agua", coma Ebro, Iberia, etc.); o mesmo con moitos topónimos que comezan por Guad-: Guadiana, Guadalix, Guadalete, Guadalhorce, Guadiamar del Segura, Guadalajara, Guadarrama (do árabe "río de arena"), etc. Co segundo termo íbero: Alcazarquivir.
• Lago de Carucedo (Provincia de León), polo represado formado cando os romanos botaron os restos de terra da mina de ouro de Las Médulas e se encorou arroyo.
• Entrambasaugas (parroquia do concello de Guntín) ← entre + ambas + augas ("aguas").
• Septe Aigüas (Provincia de Valencia).
• Tambre (Santiago de Compostela, Provincia da Coruña) ou Tamuxe e Tameiga (Mos, Provincia de Pontevedra) ← supostamente de Tam-, "río" precéltico, paracéltico ou céltico.
• Tossa de Mar (Provincia de Girona), do euskera: iturri, "fonte".
• Aquisgrán (Alemaña), do latín Aquae granni, que remite ao deus celta da curación chamado Grannus. En Aquisgrán hai balnearios con mananciais curativos, e de aí pode provir a orixe do nome.

Galería de imaxes

• 

  Condutos