Níquel

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Níquel
CobaltoNíquelCobre
-
  Cubic, face-centered.png
 
28
Ni
 
               
               
                                   
                                   
                                                               
                                                               
Ni
Pd
Táboa periódica dos elementos
Información xeral
Nome, símbolo, número Níquel, Ni, 28
Serie química Metal de transición
Grupo, período, bloque 10, 4, d
Densidade 8908 kg/m3
Aparencia Lustroso, metálico
N° CAS
N° EINECS
Propiedades atómicas
Masa atómica 58,6934 u
Radio medio 135 pm
Radio atómico (calc) 149 pm
Radio covalente 121 pm
Radio de van der Waals 163 pm
Configuración electrónica [Ar]3d84s2
Electróns por nivel de enerxía
Estado(s) de oxidación 2,3
Óxido
Estrutura cristalina cúbica centrada nas caras
Propiedades físicas
Estado ordinario Sólido
Punto de fusión 1728 K
Punto de ebulición 3186 K
Punto de inflamabilidade {{{P_inflamabilidade}}} K
Entalpía de vaporización 370,4 kJ/mol
Entalpía de fusión 17,47 kJ/mol
Presión de vapor 237
Temperatura crítica  K
Presión crítica  Pa
Volume molar m3/mol
Velocidade do son 4970 m/s a 293.15 K (20 °C)
Varios
Electronegatividade (Pauling) 1,91
Calor específica 440 J/(K·kg)
Condutividade eléctrica 14,3 x 106 S/m
Condutividade térmica 90,7 W/(K·m)
1.ª Enerxía de ionización 737,1 kJ/mol
2.ª Enerxía de ionización 1753 kJ/mol
3.ª Enerxía de ionización 3395 kJ/mol
4.ª Enerxía de ionización 5300 kJ/mol
5.ª Enerxía de ionización {{{E_ionización5}}} kJ/mol
6.ª Enerxía de ionización {{{E_ionización6}}} kJ/mol
7.ª Enerxía de ionización {{{E_ionización7}}} kJ/mol
8.ª enerxía de ionización {{{E_ionización8}}} kJ/mol
9.ª Enerxía de ionización {{{E_ionización9}}} kJ/mol
10.ª Enerxía de ionización {{{E_ionización10}}} kJ/mol
Isótopos máis estables
iso AN Período MD Ed PD
MeV
56Ni Sint. 6,077 d ε 2,136 56Co
58Ni 68,077% estable con 30 Neutróns
59Ni Sint. 76000 a ε 1,072 59Co
60Ni 26,233% estable con 32 Neutróns
61Ni 1,14% estable con 33 Neutróns
62Ni 3,634% estable con 34 Neutróns
63Ni Sint. 100,1 a β- 2,137 63Cu
64Ni 0,926% estable con 36 Neutróns
Nota: unidades segundo o SI e en CNPT, salvo indicación contraria.

O níquel é un elemento químico de número atómico 28 e símbolo Ni situado no grupo 10 da táboa periódica dos elementos.

Características principais[editar | editar a fonte]

É un metal de transición de cor branca prateada, condutor da electricidade e da calor, é dúctil e maleable polo que se pode laminar, puír e forxar facilmente, e presenta certo ferromagnetismo. Atópase en distintos minerais, en meteoritos (aliado con ferro) e, en principio, hai níquel no interior da Terra.

É resistente á corrosión e adóitase utilizar como recubrimento, mediante electrodeposición. O metal e algunha das súas aliaxes, como o metal Monel, utilízanse para manexar o flúor e algúns fluoruros debido a que reacciona con dificultade con estes produtos.

O seu estado de oxidación máis normal é 2. Pode presentar outros, observáronse estados de oxidación 0, 1 e 3 en complexos, pero son moi pouco característicos.

Aplicacións[editar | editar a fonte]

Aproximadamente o 65% do níquel consumido emprégase na fabricación de aceiro inoxidable austenítico e outro 12% en superaliaxes de níquel. O restante 23% repártese entre outras aliaxes, baterías recargables, catálise, acuñación de moeda, recubrimentos metálicos e fundición:

Papel biolóxico[editar | editar a fonte]

Moitas, aínda que non todas, as hidroxenasas conteñen níquel, especialmente naquelas cuxa función é oxidar o hidróxeno. Parece que o níquel sofre cambios no seu estado de oxidación, o que semella indicar que o núcleo de níquel é a parte activa da encima.

O níquel está tamén presente na encima metil CoM reductasa e en bacterias metanoxénicas.

Historia[editar | editar a fonte]

O uso do níquel remóntase aproximadamente ao século IV adC, xeralmente xunto co cobre, xa que aparece con frecuencia nos minerais deste metal; bronces orixinarios da actual Siria teñen contidos de níquel superiores ao 2%. Manuscritos chineses suxiren que o «cobre branco» se utilizaba en Oriente cara a 1700-1400 a. C., así a todo a facilidade de confundir as menas de níquel coas de prata induce a pensar que en realidade o uso do níquel foi posterior, cara ao século IV a. C.

Os minerais que conteñen níquel, como a niquelina, empregáronse para colorear o vidro. En 1751 Axel Frederik Cronstedt, intentando extraer cobre da niquelina, obtivo un metal branco que chamou níquel, xa que os mineiros de Hartz atribuían ao «vello Nick» (o diaño) o que algúns minerais de cobre non puidesen ser traballados e o metal responsable diso resultou ser o descuberto por Cronstedt na niquelina, ou kupfernickel, diaño do cobre, como se chamaba e se chama aínda ao mineral.

A primeira moeda de níquel puro acuñouse en 1881.

Abundancia e obtención[editar | editar a fonte]

O níquel aparece en forma de metal nos meteoritos xunto co ferro (formando as aliaxes kamacita e taenita) e crese que se atopa no núcleo da Terra xunto co mesmo metal. Combinado atópase en minerais diversos como garnierita, millerita, pentlandita e pirrotina.

As minas de Nova Caledonia (Australia) e Canadá producen hoxe día o 70% do níquel consumido. Outros produtores son Cuba, Porto Rico, Rusia e China.

Os principais minerais de níquel[editar | editar a fonte]

A niquelita (AsNi), a garnierita (Se4 Ou13 [Nin, Mg]2 2H2Ou), este ultimo é un dos minerais máis empregados na extracción do níquel, tamén existen os sulfuros, deles os máis importantes son os sulfuros de ferro e níquel, pentlandita e pirrotita (Nin, Fe) xSy, outros minerais que se atopan na natureza son os arseniuros, silicatos, sulfoarseniuros.

Isótopos[editar | editar a fonte]

Electron shell 028 nickel.png

Na natureza atópanse 5 isótopos estables: Nin-58, Nin-60, Nin-61, Nin-62 e Nin-64, sendo o máis lixeiro o máis abundante (68,077%). Caracterizáronse ademais 18 isótopos radioactivos dos que os máis estables son o Nin-59, o Nin-63 e o Nin-56 con vidas medias de 76.000 anos, 100,1 anos e 6,077 días respectivamente. Os demais radioisótopos, con masas atómicas dende 52 uma (Nin-52) a 74 uma (Nin-74), teñen vidas medias inferiores a 60 horas e a maioría non acadan os 30 segundos. O níquel ten amais un estado metaestable.

O Nin-56 prodúcese en grandes cantidades en supernovas de tipo II correspondendo a forma da curva de luz á desintegración do Nin-56 en Co-56 e este en Fe-56.

O Nin-59 é un isótopo de longa vida obtido por cosmoxénese. Este isótopo atopou diversas aplicacións na datación radiométrica de meteoritos e na determinación da abundancia de po extraterrestre en xeos e sedimentos. O Nin-60 é fillo do Fe-60 (vida media de 1,5 millóns de anos) cuxa persistencia no sistema solar en concentracións suficientemente altas puido causar variacións observables na composición isotópica do Nin-60, deste xeito, a análise da abundancia de Nin-60 en materiais extraterrestres pode proporcionar información sobre a orixe do sistema solar e a súa historia primordial.

Precaucións[editar | editar a fonte]

A exposición ao níquel metal e os seus compostos solubles non debe superar os 0,05 mg/cm³ medidos en niveis de níquel equivalente para unha exposición laboral de 8 horas diarias e 40 semanais. Os vapores e o po de sulfuro de níquel sospéitase que sexan canceríxenos.

O carbonilo de níquel (Nin(CO)4), xerado durante o proceso de obtención do metal, é un gas extremadamente tóxico.

As persoas sensibilizadas poden manifestar alerxias ao níquel. A cantidade de níquel admisible en produtos que poidan entrar en contacto coa pel está regulada na Unión Europea; malia iso, a revista Nature publicou en 2002 un artigo no que investigadores afirmaban atopar en moedas de 1 e 2 euros niveis superiores aos permitidos, crese que debido a unha reacción galvánica.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]