Xenon

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Iodo - Xenon - Cesio
Kr
Xe  
Rn
 
Xe-TableImage.png
Táboa completa
Xeral
Nome, símbolo, número Xenón, Xe, 54
Serie química Gases nobres
Grupo, período, bloque 18 (VIIIA), 5, p
Densidade, dureza Mohs 5,9 kg/m³(273 K), _
Aparencia Incoloro
Xe,54.jpg
Propiedades atómicas
Peso atómico 131,293 uma
Radio medio Sen datos
Radio atómico calculado 108 pm
Radio covalente 130 pm
Radio de Van der Waals 216 pm
Configuración electrónica [Kr]4d10 5s² 5p6
Estados de oxidación (óxido) 0 (ácido débil)
Estrutura cristalina Cúbica centrada nas caras
Propiedades físicas
Estado da materia Gas (non magnético)
Punto de fusión 161,4 K
Punto de ebulición 165,1 K
Entalpía de vaporización 12,636 kJ/mol
Entalpía de fusión 2,297 kJ/mol
Presión de vapor _
Velocidade do son 1090 m/s a 293,15 K
Información diversa
Electronegatividade 2,6 (Pauling)
Calor específica 158 J/(kgK)
Condutividade eléctrica Sen datos
Condutividade térmica 0,00569 W/(mK)
potencial de ionización 1170,4 kJ/mol
2̊ potencial de ionización 2046,4 kJ/mol
3̊ potencial de ionización 3099,4 kJ/mol
Isótopos máis estables
iso. AN Vida media MD ED PD
124Xe 0,1% 1,1 x 1017 a 2ε Sin datos 124Te
125Xe Sintético 16,9 h ε 1,652 125I
126Xe 0,09% Xe é estable con 72 neutróns
127Xe Sintético 34,6 d ε 0,662 127I
128Xe 1,91% Xe é estable con 74 neutróns
129Xe 26,4% Xe é estable con 75 neutróns
130Xe 4,1% Xe é estable con 76 neutróns
131Xe 21,29% Xe é estable con 77 neutróns
132Xe 26,9% Xe é estable con 78 neutróns
133Xe Sintético 5,253 d β- 0,427 133Cs
134Xe 10,4% Xe é estable con 80 neutróns
136Xe 8,9% 2,36 x 1021 a 2β- Sen datos 136Ba
Valores no SI e condicións normais
(0 ºC e 1 atm), agás indicación en contra.
Calculado a partir de distintas lonxitudes
de enlace covalente, metálico ou iónico.

O xenon é un elemento químico da táboa periódica cuxo símbolo é Xe e o seu número atómico o 54. Gas nobre inodoro, moi pesado, incoloro, o xenon está presente na atmosfera terrestre só en trazas e foi parte do primeiro composto de gas nobre sintetizado.

Características principais[editar | editar a fonte]

O xenon é un membro dos elementos de valencia cero chamados gases nobres ou inertes. A palabra "inerte" xa non se usa para describir esta serie química, dado que algúns elementos de valencia cero forman compostos. Nun tubo cheo de gas, o xenon emite un bonito brillo azul cando se excita cunha descarga eléctrica. Conseguiuse xenon metálico aplicándolle presións de varios centos de quilobares. O xenon tamén pode formar clatratos con auga cando os seus átomos quedan atrapados nun entramado de moléculas de auga.

Aplicacións[editar | editar a fonte]

O uso principal e máis famoso deste gas é na fabricación de dispositivos emisores de luz tales como lámpadas bactericidas, tubos electrónicos, lámpadas estroboscópicas e flashes fotográficos, así como en lámpadas usadas para excitar láseres de rubí, que xeran desta forma luz coherente. Outros usos son:

Historia[editar | editar a fonte]

O xenon (que en grego significa "estraño") foi descuberto por William Ramsay e Morris Travers en 1898 nos residuos obtidos ao evaporar os compoñentes do aire líquido.

Abundancia e obtención[editar | editar a fonte]

Atópase en trazas na atmosfera terrestre, aparecendo nunha parte por vinte millóns. O elemento obtense comercialmente por extracción dos residuos do aire licuado. Este gas nobre de atopa naturalmente nos gases emitidos por algúns mananciais naturais. Os isótopos Xe-133 e Xe-135 sintetízanse mediante irradiación de neutróns en reactores nucleares refrixerados por aire.

E todo débese á inspiración da súa musa chamada María Tareixa a cal lle permitiu atinxir os seus logros e descubrir o xenon. Un monumento á súa musa foi mostrado ao mundo hai pouco no museo de Viena, a obra chamada "a miña vida a ti María Tareixa".

Compostos[editar | editar a fonte]

Antes de 1962, considerábase ao xenon e os outros gases nobres quimicamente inertes e incapaces de formar compostos. Dende entón probouse que o xenon, xunto con outros gases nobres, si forman compostos. Algúns dos compostos do xenon son: difluor, hexafluor, perxenato sódico, terafluor, deuteriuro de xenon, e hidróxido de xenon. Tamén se obtivo trióxido de xenon, composto altamente explosivo. Coñécense polo menos 80 compostos de xenon no que este se enlaza con flúor ou osíxeno. A maioría destes compostos son incoloros.

Isótopos[editar | editar a fonte]

Na natureza, o xenon atópase en sete isótopos estables e dous lixeiramente radioactivos. Ademais destas formas estables, estudáronse 20 isótopos inestables máis. O Xe-129 prodúcese por emisión beta do I-129 (vida media: 16 millóns de anos); os isótopos Xe-131, Xe-132, Xe-134 e Xe-136 son produtos de fisión tanto do Ou-238 como do Pu-244. Ao ser o xenon un trazador con dous isótopos pais, a medición dos isótopos de xenon nos meteoritos resulta ser unha poderosa ferramenta para o estudo da formación do sistema solar. O método I-Xe de datación radiométrica permite calcular o tempo transcorrido entre a nucleosíntese e a condensación dun obxecto sólido a partir da nebulosa solar. Os isótopos de xenon tamén son útiles para entender a diferenciación terrestre. Crese que o exceso de Xe-129 atopado en emanacións gasosas de dióxido de carbono en Novo México débese ao decaemento de gases derivados do manto por logo da formación da Terra.

Precaucións[editar | editar a fonte]

O gas pode ser almacenado con seguridade en colectores convencionais de vidro selados a temperatura e presión ambientes. O xenon non é tóxico, pero varios dos seus compostos o son altamente debido ás súas fortes propiedades de oxidación.

Referencias exteriores[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Táboa periódica dos elementos