Xenon

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Xenon
IodoXenonCesio
Kr
   
 
54
Xe
 
               
               
                                   
                                   
                                                               
                                                               
Xe
Rn
Táboa periódica dos elementos
Información xeral
Nome, símbolo, número Xenon, Xe, 54
Serie química Gases nobres
Grupo, período, bloque 18 (VIIIA), 5, p
Densidade (a 273 K) 5,9 kg/m3
Aparencia Incoloro
N° CAS 7440-63-3
N° EINECS 231-172-7
Propiedades atómicas
Masa atómica 131,293 u
Radio medio pm
Radio atómico (calc) 108 pm
Radio covalente 130 pm
Radio de van der Waals 216 pm
Configuración electrónica [Kr]5s2 4d10 5p6
Electróns por nivel de enerxía 2, 8, 18, 18, 8
Estado(s) de oxidación 0
Óxido Ácido débil
Estrutura cristalina Cúbica centrada nas caras
Propiedades físicas
Estado ordinario Gas (non magnético)
Punto de fusión 161,4 K
Punto de ebulición 165,1 K
Punto de inflamabilidade {{{P_inflamabilidade}}} K
Entalpía de vaporización 12,636 kJ/mol
Entalpía de fusión 2,297 kJ/mol
Presión de vapor
Temperatura crítica  K
Presión crítica  Pa
Volume molar m3/mol
Velocidade do son 1090 m/s a 293.15 K (20 °C)
Varios
Electronegatividade (Pauling) 2,6
Calor específica 158 J/(K·kg)
Condutividade eléctrica S/m
Condutividade térmica 0,00569 W/(K·m)
1.ª Enerxía de ionización 1170,4 kJ/mol
2.ª Enerxía de ionización 2046,4 kJ/mol
3.ª Enerxía de ionización 3099,4 kJ/mol
4.ª Enerxía de ionización {{{E_ionización4}}} kJ/mol
5.ª Enerxía de ionización {{{E_ionización5}}} kJ/mol
6.ª Enerxía de ionización {{{E_ionización6}}} kJ/mol
7.ª Enerxía de ionización {{{E_ionización7}}} kJ/mol
8.ª enerxía de ionización {{{E_ionización8}}} kJ/mol
9.ª Enerxía de ionización {{{E_ionización9}}} kJ/mol
10.ª Enerxía de ionización {{{E_ionización10}}} kJ/mol
Isótopos máis estables
iso AN Período MD Ed PD
MeV
124Xe 0,1% 1,1 × 1017 anos 2ε Sin datos 124Te
125Xe Sintético 16,9 horas ε 1,652 125I
126Xe 0,09%
127Xe Sintético 34,6 días ε 0,662 127I
128Xe 1,91% estable con 74 Neutróns
129Xe 26,4% estable con 75 Neutróns
130Xe 4,1% estable con 76 Neutróns
131Xe 21,29% estable con 77 Neutróns
132Xe 26,9% estable con 78 Neutróns
133Xe Sintético 5,253 días β- 0,427 133Cs
134Xe 10,4% estable con 80 Neutróns
135Xe Sintético 9,14 horas β- 1,151 135Cs
136Xe 8,9% 2,36 × 1021 anos 2β- Sin datos 136Ba
Nota: unidades segundo o SI e en CNPT, salvo indicación contraria.

O xenon é un elemento químico da táboa periódica cuxo símbolo é Xe e o seu número atómico o 54. Gas nobre inodoro, moi pesado, incoloro, o xenon está presente na atmosfera terrestre só en trazas e foi parte do primeiro composto de gas nobre sintetizado.

Características principais[editar | editar a fonte]

O xenon é un membro dos elementos de valencia cero chamados gases nobres ou inertes. A palabra "inerte" xa non se usa para describir esta serie química, dado que algúns elementos de valencia cero forman compostos. Nun tubo cheo de gas, o xenon emite un bonito brillo azul cando se excita cunha descarga eléctrica. Conseguiuse xenon metálico aplicándolle presións de varios centos de quilobares. O xenon tamén pode formar clatratos con auga cando os seus átomos quedan atrapados nun entramado de moléculas de auga.

Aplicacións[editar | editar a fonte]

O uso principal e máis famoso deste gas é na fabricación de dispositivos emisores de luz tales como lámpadas bactericidas, tubos electrónicos, lámpadas estroboscópicas e flashes fotográficos, así como en lámpadas usadas para excitar láseres de rubí, que xeran desta forma luz coherente. Outros usos son:

Historia[editar | editar a fonte]

O xenon (que en grego significa "estraño") foi descuberto por William Ramsay e Morris Travers en 1898 nos residuos obtidos ao evaporar os compoñentes do aire líquido.

Abundancia e obtención[editar | editar a fonte]

Atópase en trazas na atmosfera terrestre, aparecendo nunha parte por vinte millóns. O elemento obtense comercialmente por extracción dos residuos do aire licuado. Este gas nobre de atopa naturalmente nos gases emitidos por algúns mananciais naturais. Os isótopos Xe-133 e Xe-135 sintetízanse mediante irradiación de neutróns en reactores nucleares refrixerados por aire.

E todo débese á inspiración da súa musa chamada María Tareixa a cal lle permitiu atinxir os seus logros e descubrir o xenon. Un monumento á súa musa foi mostrado ao mundo hai pouco no museo de Viena, a obra chamada "a miña vida a ti María Tareixa".

Compostos[editar | editar a fonte]

Antes de 1962, considerábase ao xenon e os outros gases nobres quimicamente inertes e incapaces de formar compostos. Dende entón probouse que o xenon, xunto con outros gases nobres, si forman compostos. Algúns dos compostos do xenon son: difluor, hexafluor, perxenato sódico, terafluor, deuteriuro de xenon, e hidróxido de xenon. Tamén se obtivo trióxido de xenon, composto altamente explosivo. Coñécense polo menos 80 compostos de xenon no que este se enlaza con flúor ou osíxeno. A maioría destes compostos son incoloros.

Isótopos[editar | editar a fonte]

Na natureza, o xenon atópase en sete isótopos estables e dous lixeiramente radioactivos. Ademais destas formas estables, estudáronse 20 isótopos inestables máis. O Xe-129 prodúcese por emisión beta do I-129 (vida media: 16 millóns de anos); os isótopos Xe-131, Xe-132, Xe-134 e Xe-136 son produtos de fisión tanto do Ou-238 como do Pu-244. Ao ser o xenon un trazador con dous isótopos pais, a medición dos isótopos de xenon nos meteoritos resulta ser unha poderosa ferramenta para o estudo da formación do sistema solar. O método I-Xe de datación radiométrica permite calcular o tempo transcorrido entre a nucleosíntese e a condensación dun obxecto sólido a partir da nebulosa solar. Os isótopos de xenon tamén son útiles para entender a diferenciación terrestre. Crese que o exceso de Xe-129 atopado en emanacións gasosas de dióxido de carbono en Novo México débese ao decaemento de gases derivados do manto por logo da formación da Terra.

Precaucións[editar | editar a fonte]

O gas pode ser almacenado con seguridade en colectores convencionais de vidro selados a temperatura e presión ambientes. O xenon non é tóxico, pero varios dos seus compostos o son altamente debido ás súas fortes propiedades de oxidación.

Referencias exteriores[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Táboa periódica dos elementos