Marte

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
MarteMars symbol.svg
Mars.jpg
Descubrimento
Descuberto por civilizacións antigas
Descuberto na antigüedade
Características orbitais
Raio Medio 227,936,640 km
Excentricidade 0.09341233
Período orbital 686.98 dias
Período sinódico 779.95 dias
Velocidade orbital media 24.1309 km/s
Inclinación orbital 1.85061°
Número de Satélites 2
Características físicas
Diámetro ecuatorial 6,794.4 km
Área superficial 144 millóns km²
Masa 6.4191 × 1023 kg
Densidade media 3.94 g/cm³
Aceleración gravítica
á superficie
3.71 m/s²
Período de rotación 24.6229 hours
Inclinación axial 25.19°
Albedo 0.15
Velocidade de escape 5.02 km/s
Temperatura
na superficie
min med max
133K 210K 293K
Características atmosféricas
Presión atmosférica 0.7-0.9 kPa
Dióxido de carbono 95,32%
Azote 2,7%
Argon 1,6%
Osíxeno molecular 0,13%
Monóxido de carbono 0,07%
Vapor de auga 0,03%
Neon

Cripton
Xenon
Ozono

Vestixios

Marte é o cuarto planeta do Sistema Solar. Por ser vermello ten o nome do deus romano da guerra. Ten apenas un cuarto da superficie da Terra e apenas un décimo da súa masa. Marte ten dúas pequenas lúas, pequenas e deformadas, posibelmente asteroides capturados polo planeta.

Características[editar | editar a fonte]

Marte ten casquetes polares que conteñen auga e dióxido de carbono xelados. Posue a maior montaña do sistema solar, o Monte Olimpus, que ten 25 km de altura. Marte ten unha atmosfera moi fina, cunha presión na superficie de 7,5 milibares (a da Terra ten 1.013), estando composta nun 95% por dióxido de carbono e moi pouco osíxeno.

Forma parte dos denominados planetas telúricos (de natureza rochosa, como a Terra) e é o primeiro dos planetas exteriores á órbita terrestre. É, posibelmente, o máis semellante á Terra.

Tycho Brahe mediu con gran precisión o movimento de Marte no ceo. Os datos sobre o movimento retrógrado aparente permitiron a Johannes Kepler achar a natureza elíptica da súa órbita e determinar as leis do movimento planetario coñecidas como leis de Kepler.

O Valles Marineris localízase no ecuador do planeta.

Marte ten un lugar especial na imaxinación popular debido á crenza de que o planeta é ou foi habitado no pasado. Esta idea xurdiu debido ás observacións realizadas a fin do século XIX por Percival Lowell. Percival Lowell observaba canles e áreas que mudaban de tonalidade coas estacións do ano e imaxinou Marte habitado por unha civilización antiga que loitaba para non morrer de sede. De feito, o que Percival Lowell observou ou non existia ou eran leitos secos ou mudanzas naturais na coración do planeta debido a tempestades de area. Recentemente, a polémica en torno da existencia da vida en Marte foi reavivada coa descoberta dun meteorito marciano con posíbeis vestixios de vida.

Estrutura interna[editar | editar a fonte]

Ao igual que a Terra, Marte experimentou diferenciación planetaria, resultando nun denso e metálico nucleo reodeado por materiais menos densos. Os actuais modelos do interior do planeta calculan un nucleo duns 1.794 km ± 65 km de radio, formado principalmente por ferro e níquel cun 16–17% de xofre. Este nucleo de sulfuro de ferro é parcialmente fluído, e ten o dobre de concentración dos elementos máis lixeiros existentes no núcleo terrestre. O núcleo está rodeado por un manto de silicatos que formou moitos dos elementos tectónicos e volcánicos do planeta, pero que agora semella estar latente. Ademais de silicio e osíxeno, os elementos máis abundantes na corteza marciana son ferro, magnesio, aluminio, calcio e potasio. O espesor medio da corteza de Marte é duns 50 km, chegando a un máximo de 125 km. A corteza da Terra, cunha media de 40 km, ten só un tercio do grosor da de Marte en comparación co tamaño dos dous planetas. A misión InSight prevista para o 2016 usará un sismómetro par limitar mellor os modelos do interior do planeta.

Lúas[editar | editar a fonte]

Marte ten dúas lúas naturais relativamente pequenas, Fobos e Deimos, cunha órbita próxima ao planeta. A teoría máis aceptada é que sexan asteroides capturados, pero a súa orixe segue sendo incerta. Ámbolos dous satélites foron descubertos en 1877 por Asaph Hall, e foron bautizados así polos personaxes Fobos (pánico/medo) e Deimos (terror/pavor) que, na mitoloxía grega, acompañaban ao seu pai Ares, deus da guerra, á batalla. Ares é como os romanos coñecían a Marte.

Datos varios[editar | editar a fonte]

  • masa: 0,11 da masa da Terra
  • densidade relativa media: 3,95
  • gravidade á superficie: 0,38 G (1 G = 9,8 m/s²)
  • área superficial: 0,28 da área da Terra
  • maior distancia ao Sol: 249.200.000 quilómetros
  • maior aproximación á Terra: 78.390.000 quilómetros
  • período orbital: 687 días terrestres
  • duración dun día marciano: 24 horas 39 minutos e 35 segundos.
  • temperatura máis baixa: -187 °C
  • satélites: 2, Fobos (do grego "medo") e Deimos (do grego "pánico")
  • inclinación de súa órbita en relación á eclíptica: 1° 51'

Órbita[editar | editar a fonte]

LA órbita de Marte[1] é moi excéntrica (0,09): entre o seu afelio e o seu perihelio, a distancia do planeta ó Sol difire en uns 42,4 millones de kilómetros. Gracias ás excelentes observacións de Tycho Brahe, Kepler deuse conta de esta separación e chegou a descubrir a naturaleza elíptica das órbitas planetarias consideradas ata entón como circulares.

Este efecto ten unha gran influencia no clima marciano, a diferenza de distancias ó Sol causa unha variación de temperatura duns 30 °C no punto subsolar entre o afelio e o perihelio.

Se dentro desa órbita se debuxa a da Terra, cuxa elipse é moito menos alongada, pode observarse tamén que a distancia da Terra a Marte está suxeita a grandes variacións. No momento da conxunción, é dicir, cando o Sol está situado entre ambos planetas, a distancia entre estes pode ser de 399 millóns de kilómetros e o diámetro aparente de Marte é de 3,5". Durante as oposicións máis favorables esa distancia queda reducida a menos de 56 milloóns de kilómetros e o diámetro aparente de Marte é de 25", alcanzando unha magnitude de -2,8 (sendo entón o planeta máis brillante con excepción de Venus). Dada a pequenez do globo marciano, a súa observación telescópica presenta interés especialmente entre os períodos que preceden e seguen ás oposicións.

Asteroides troianos[editar | editar a fonte]

Marte posúe, como Xúpiter, algúns asteroides troianos nos puntos de Lagrange L4 e L5; os tres asteroides recoñecidos oficialmente pola Unión Astronómica Internacional e o Minor Planet Center son: 5261 "Eureka", 101429 VF31 e o 121514 UJ7. Tamén se descubriron en Marte os seguintes asteroides troianos: 1999 UJ7 (no punto L 4),1998 VF31, 2001 DH47, 2001 FG24, e 2001 FR127 (no punto L 5). Os asteroides coorbitales 1998 QH56 e 1998 SD4 non se consideran como Troianos porque non son estables e serán alonxados pola gravitación de Marte nos próximos 500.000 anos.

Vida[editar | editar a fonte]

Véxase tamén: Vida en Marte.

As teorías actuais que predín as condicións nas que se pode atopar vida requiren a dispoñibilidade de auga en estado líquido. É por iso tan importante a súa procura, aínda non achada neste planeta. Tan só púidose atopar auga en estado sólido (xeo) e especúlase que baixo terra poden darse as condicións ambientais para que a auga se manteña en estado líquido. Trazas de gas metano foron detectadas na atmosfera de Marte en 2003 [2][3][4][5][6] o cal é considerado un misterio, xa que baixo as condicións atmosféricas de Marte e a radiación solar, o metano é inestable e desaparece despois de varios anos, o que indica que debe de existir en Marte unha fonte produtora de metano que mantén esa concentración na súa atmosfera, e que produce un mínimo de 150 toneladas de metano cada ano.[7][8] Planéase que a futura sonda Mars Science Laboratory, inclúa un espectrómetro de masas capaz de medir a diferenza entre 14C e 12C para determinar se o metano é de orixe biolóxica ou xeolóxica.[9] No entanto, no pasado existiu auga líquida en abundancia e unha atmosfera máis densa e protectora; estas son as condicións que se cren máis favorables que houbo de desenvolverse a vida en Marte. O meteorito ALH84001 que se considera orixinario de Marte, foi atopado na Antártida en decembro de 1984 por un grupo de investigadores do proxecto ANSMET e algúns investigadores consideran que as formas regulares poderían ser microorganismos fosilizados.[10][11][12]

Exploración[editar | editar a fonte]

O "Ares Vallis" fotografado por Mars Pathfinder
Cráter Vitoria.

A exploración de Marte está chea de problemas. O primeiro satélite que conseguíu fotografiar Marte con éxito foi o Mariner 4, durante un sobrevoo en 1965. Os soviéticos conseguiron aterrar unha sonda en 1974, mais a primeira misión cientificamente importante foi a sonda Viking I americana en 1976. Unha das máis exitosas misións a Marte foi a sonda Mars Pathfinder que enviou un vehículo robot que recolleu moita información sobre a superficie marciana. Recentemente, o máis exitoso de todos os proxectos é a Mars Global Surveyor, que fotografou Marte cunha resolución moito maior do que puideron facer as misións anteriores .

Os dous satélites de Marte teñen forma de pataca. Por seren tan pequenos - Fobos, 28 km de diámetro, e Deimos, 16 km - só foron descubertos en 1877. Outras misións máis recentes exitosas son as dos robots de exploración "Spirit" (Espírito) e o seu irmán xemelgo "Opportunity" (Oportunidade).

O Spirit foi lanzado o 10 de xuño do 2003 e, despois de viaxar 487 millóns de quilómetros, chegou á superficie de Marte e descendeu en paracaídas ata o cráter Gusev o 4 de xaneiro de 2004. O Opportunity á súa vez foi lanzado a 7 de xullo de 2003. Pousou o dia 25 de xaneiro de 2004 en Meridiani Planum, no pólo norte.

Xa a sonda Beagle2, da Axencia Espacial Europea (ESA), enviada a través da sonda orbital Mars Express, non deu sinais de funcionamento despois da chegada ao "planeta vermello".

A Mars Science Laboratory, bautizada como Curiosity, foi lanzada dende a Terra o 26 de novembro de 2011, e chegou a Marte o 6 de agosto do ano 2012. É máis grande e máis avanzada que os Mars Exploration Rovers, cun rango de movemento de 90 m/h. Entre os seus instrumentos atópase un mostreador láser químico que pode deducir a composición das rochas a unha distancia de 7 metros.

Misións futuras[editar | editar a fonte]

No ano 2008 a NASA anunciou MAVEN, unha misión robótica prevista para 2013 para proporcionar información sobre a atmosfera de Marte. No 2018 a ESA ten previsto lanzar o seu primeiro Rover cara o planeta; o ExoMars será capaz de perforar 2 metros o solo para buscar moléculas orgánicas.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Fotos de Marte realizadas polo telescopio de alta resolución montado sobre a nave Mars Reconnaissance Orbiter
  2. Mumma, M. J.; Novak, R. E.; DiSanti, M. A.; Bonev, B. P., "A Sensitive Search for Methane on Mars" (abstract only). American Astronomical Society, DPS meeting #35, #14.18.
  3. Michael J. Mumma. "Mars Methane Boosts Chances for Life". http://www-mgcm.arc.nasa.gov/mgcm.html. Consultado o 16-08-2008.
  4. V. Formisano, S. Atreya T. Encrenaz, N. Ignatiev, M. Giuranna (2004). "Detection of Methane in the Atmosphere of Mars". Science 306 (5702): 1758?1761. DOI:10.1126/science.1101732.
  5. V. A. Krasnopolskya, J. P. Maillard, T. C. Owen (2004). "Detection of methane in the martian atmosphere: evidence for life?". Icarus 172 (2): 537?547. DOI:10.1016/j.icarus.2004.07.004.
  6. ESA Press release. "Mars Express confirms methane in the Martian atmosphere". http://www.esa.int/specials/mars_express/semz0b57esd_0.html. Consultado o 16-08-2008.
  7. Vladimir A. Krasnopolsky (febreiro 2005). "Some problems related to the origin of methane on Mars". Icarus Volume 180 (Issue 2): 359-367. DOI:10.1016/j.icarus.2005.10.015. http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WGF-4HTCW36-2&_user=10&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=a614a9e35a422b94cc2611ccdc4bf180.
  8. "Mars Express". agosto 2008. http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=31033&fbodylongid=659. Consultado o 17-08-2008.
  9. Remote Sensing Tutorial, Section 19-13a - Missions to Mars during the Third Millennium, Nicholas M. Short, Sr., et ao., NASA
  10. "After 10 years, few believe life on Mars". 06-08-2006. http://www.space.com/scienceastronomy/ap_060806_mars_rock.html. Consultado o 06-08-2006.
  11. McKay, David S., et ao (1996) "Search for Past Life on Mars: Possible Relic Biogenic Activity in Martian Meteorite ALH84001". Science, Vol. 273. non. 5277, pp. 924 - 930. URL accessed August 17, 2008.
  12. McKay D. S., Gibson E. K., ThomasKeprta K. L., Vali H., Romanek C. S., Clemett S. J., Chillier X. D. F., Maechling C. R., Zare R. N. (1996). "Search for past life on Mars: Possible relic biogenic activity in Martian meteorite ALH84001". Science 273: 924?930. DOI:10.1126/science.273.5277.924. PMID 8688069.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Marte Modificar a ligazón no Wikidata

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]