Urano

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
UranoUranus symbol.svg
Urano, imaxe dende a Voyager 2, o día 10 de xaneiro de 1986.
Descubrimento
Descuberto por William Herschel
Descuberto o 13 de Marzo de 1781
Características orbitais
Semieixo maior 2.870.972.200 km
Excentricidade 0,04716771
Período orbital 84a 3d 15,66h
Período sinódico 369,7 dias
Velocidade orbital media 6,8352 km/s
Inclinación orbital 0,76986°
Número de satélites 27
Características físicas
Diametro ecuatorial 51,724 km
Área superficial 8.130.000.000 km²
Masa 8,686×1025 kg
Densidade media 1,29 g/cm³
Aceleración gravítica
á superficie
8,69 m/s²
Período de rotación -17h 14m
Inclinación axial 97,86°
Albedo 0,51
Velocidade de escape 21,29 km/s
temp. 55 K
Temperatura
á superficie
min med max
59 K 68 K N/A K
Características atmosféricas
Presión atmosférica Varía coa profundidade
Hidróxeno 83%
Helio 15%
Metano 1,99%
Amonio 0,01%
Etano 0,00025%
Acetileno 0,00001%
Monóxido de carbono
Sulfuro de hidróxeno
Vestixios

Urano é un planeta do Sistema Solar situado entre Saturno e Neptuno. Descuberto en 1781, recibiu o nome de Georgium Sidus, en homenaxe ao rei Xurxo III do Reino Unido. Durante moito tempo coñeceuse como Georgian ata que, finalmente en 1850, foi rebatizado como Urano, de acordo coa tradición de dar nome de deuses aos planetas. É o 7.º na orde das distancias ao Sol.

Historia[editar | editar a fonte]

Aínda que é visible a simple vista como os cinco planetas clásicos, nunca foi recoñecido como planeta polos antigos observadores debido á súa semiescuridade e lenta órbita. Sir William Herschel anunciou o seu descubrimento o 13 de marzo de 1781, expandindo os límites coñecidos do Sistema Solar por primeira vez na historia. Urano foi tamén o primeiro planeta descuberto cun telescopio.

Descubrimento[editar | editar a fonte]

Urano fora observado en moitas ocasións antes de ser recoñecido como un planeta, pero xeralmente era considerado erroneamente unha estrela. O primeiro avistamento rexistrado foi en 1690, cando John Flamsteed observou o planeta polo menos seis veces, catalogándoo como 34 Tauri. O astrónomo francés Pierre Lemonnier observou Urano polo menos doce veces entre 1750 e 1769, incluídas catro noites consecutivas.

Sir William Herschel observou o planeta o 13 de marzo de 1781 mentres estaba no xardín da súa casa no 19 de New King Street. no pobo de Bath, Somerset (na actualidade o Herschel Museum of Astronomy), pero inicialmente informou del como un cometa. Herschel participaba nunha serie de observacións da paralaxe das estrelas fixas usando un telescopio deseñado por el.

Herschel escribiu no seu diario "No coartil próximo a ζ Tauri ... ben [unha] estrela nebulosa ou quizais un cometa". O 17 de marzo anotou "Busquei o cometa ou a estrela nebulosa e atopei que se trataba dun cometa, xa que cambiara de lugar". Cando presentou o seu descubrimento á Royal Society continuou afirmando que atopara un cometa aínda que tamén implicitamente comparábao a un planeta.

Herschel notificou ao Astrónomo Real, Nevil Maskelyne, o seu descubrimento e recibiu esta resposta del o 23 de aril: "Non sei como chamalo. É case tan probable que sexa un planeta normal movéndose nunha órbita case circular ao redor do Sol como un cometa movéndose nunha elipse moi excéntrica. Aínda non vin unha coma ou cola del".

Mentres Herschel continuaba describindo coidadosamente o novo obxecto como un cometa, outros astrónomos xa comezaran a sospeitar que non o era. O astrónomo ruso Anders Johan Lexell foi o primeiro en calcular a órbita do novo corpo, e a súa traxectoria case circular levouno á conclusión de que era un planeta e non un cometa. O astrónomo alemán Johann Elert Bode describiu o descubrimento de Herschel como "unha estrela en movemento que pode ser considerada ata a data un obxecto descoñecido como un planeta circulando máis alá da órbita de Saturno". Bode chegou á conclusión de que a súa órbita case círcular era máis propia dun planeta que dun cometa.

O obxecto foi ao pouco tempo universalmente aceptado como un novo planeta. Cara 1783, o propio Herschel recoñeceu este feito ao presidente da Royal Society Joseph Banks: "Pola observación dos astrónomos máis eminentes en Europa semella que a nova estrela, que tiven a honra de sinalarlles en marzo de 1781, é un planeta primario do noso Sistema Solar". En recoñecemento ao seu descubrimento, o rei Xurxo III déulle a Herschel un estipendio anual de 200 libras coa condición de que se transladase a Windsor para que a familia real tivese a oportunidade de mirar a través dos seus telescopios.

Denominación[editar | editar a fonte]

Maskelyne díxolle a Herschel que bautizase o novo planeta, xa que fora un descubrimento seu. En resposta, Herschel decidiu chamalo Georgium Sidus (Estrela de Xurxo) na honra do seu novo patrón, o rei Xurxo III. Explicou a súa decisión nunha carta a Joseph Banks:

Nos fabulosos tempos da antigüidade os planetas recibiron as denominacións de Mercurio, Venus, Marte, Xúpiter e Saturno, como os nomes dos seus principais heroes e divinidades. na presente era máis filosófica dificilmente sería aceptable recorrer ao mesmo método e chamar Xuno, Palas, Apolo ou Minerva, ao novo corpo celeste. A primeira consideración de calquera evento particular, ou incidente destacable, semella ser a súa cronoloxía: se nun tempo futuro cabe preguntarse, cando cando este último planeta foi descuberto? Podería ser unha resposta moi satisfactoria dicir, 'No reinado do rei Xurxo III'.

O nome proposto por Herschel non era popular fóra dde Gran Bretaña, e ao pouco tempo foron propostas alternativas. O astrónomo Jérôme Lalande propuxo bautizar ao planeta como Herschel, na honra do seu descubridor. O astrónomo sueco Erik Prosperin propuxo o nome de Neptuno, que foi apoiado por outros astrónomos aos que lles gustaba a idea de conmemorar as vitorias da Royal Naval británica no curso da guerra de Revolución Americana chamando ao novo planeta Neptune George III ou Neptune Great Britain. Bode optou por Urano, a versión latinizada do rei grego do ceo, Ouranos. Bode argumentou que ao igual que Saturno era o pai de Xúpiter, o novo planeta debería levar o nome do pai de Saturno. En 1789, o colega de Bode na Royal Academy Martin Klaproth bautizou ao elemento que recentemente descubrira "uranium" para apoiar a elección de Bode. Finalmente, a suxerencia de Bode foi a máis amplamente usada, e fíxose universal en 1850 cando a HM Nautical Almanac Office, deixou de usar o nome de Georgium Sidus en favor de Uranus.

Órbita[editar | editar a fonte]

Unha curiosidade deste planeta digna de destacar é a súa inclinación axial próxima aos 90º, ou sexa, Urano practicamente xira "deitado", estando súas rexións ecuatoriais moi expostas á luz e mais á enerxía solar. O que aínda permanece sen explicación clara é o feito de que as temperaturas destas rexións non sexan menores que as que se rexistran nos polos, máis expostos á radiación solar en función da inclinación axial. É probable que haxa algún tipo de xeración de calor e que a dinámica atmosférica deste planeta promova dalgún xeito o quecemento das rexións ecuatoriais, mais ata o momento non hai consenso entre os científicos.

Urano xira ao redor do Sol unha vez cada 84 anos terrestres. A súa distancia media á estrela é duns 3.000 millóns de quilómetros (ao redor de 20 UA). A intensidade da luz solar no planeta é aproximadamente 1/400 da que se dá na Terra. Os seus elementos orbitais foron calculados por vez primeira en 1783 por Pierre-Simon Laplace. Co tempo comezaron a aparecer discrepancias entre as órbitas preditas e as observadas, e en 1841 John Couch Adams propuxo por primeira vez que as diferenzas poderían deberse ao tirón gravitacional un planeta invisible. En 1845 Urbain Le Verrier comezou a súa propia investigación independente sobre a órbita de Urano. O 23 de setembro de 1846 Johann Gottfried Galle localizou un novo planeta, posteriormente chamado Neptuno, case na posición predita por Le Verrier.

O período rotacional do interior de Urano é de 17 horas e 14 minutos, xirando no sentido das agullas do reloxo (retrógrado). Como en todos os planetas xigantes, na súa atmósfera superior hai fortes ventos na dirección da rotación. Nalgunhas latitudes, como preto de dous terzos de distancia do ecuador cara o polo sur, trazos visibles da atmósfera móvense moito máis rápido, facendo unha rotación completa en tan só 14 horas.

Satélites[editar | editar a fonte]

Ten 27 satélites arredor de si e mais un fino anel de po. O seu diametro é de preto de 51.000 km, isto é, 4 veces superior ao da Terra.

Os nomes dos satélites de Urano foron extraídos de personaxes da peza O soño dunha noite de San Xoán, de William Shakespeare: Oberón, Titania, Umbriel, Ariel, Miranda, Puck, Portia, Xulieta, Crésida, Rosalinda, Belinda, Desdémona, Cordelia, Ofelia e Bianca.

Os astrónomos localizaron cinco deles entre 1787 e 1848. A misión espacial Voyager detectou os outros dez en 1985 e 1986.

Exploración[editar | editar a fonte]

En 1986, a sonda interpanetaria da NASA Voyager 2 atopouse con Urano. Esa pasada segue a ser a única investigación o planeta realizada a curta distancia, e na actualidade non hai plans para novas visitas. Lanzado en 1977, o Voyager 2 realizou o seu achegamento máis próximo a Urano o 24 de xaneiro de 1986, estando a 81.500 quilómetros da súa capa de nubes, antes de continuar a súa viaxe cara Neptuno. O Voyager 2 estudou a estrutura e a composición química da atmísfera do planeta, incluída a súa meteoroloxía única, causada pola inclinación axial de 97,77°. Realizou as primeiras investigacións detalladas dos seus cinco satélites máis grandes, e descubríu 10 novas lúas. Examinou os nove aneis coñecidos e descubriu dous novos. Tamén estudou o campo magnético, a súa estrutura irregular, a súa inclinación e a súa peculiar magnetosfera.

A posibilidade de enviar a nave Cassini a Urano foi avaiada durante unha fase de planificación da extensión da súa misión no ano 2009. Precisaríanse uns 20 anos para chegar ao sistema do planeta tras deixar Saturno.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Urano
Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Urano Modificar a ligazón no Wikidata

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]