Nova York - New York

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

(Redirixido desde "Nova York")
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Nova York (homónimos).
Nova York
Flag of New York City.svg Seal of New York City.png
Bandeira Escudo
Mapa
Map of New York Highlighting New York City.svg
Información
País Flag of the United States.svg Estados Unidos
Estado Nova York
Superficie 1.214,4 km²
Poboación 8.214.426 (2006)
Densidade 10.456 hab./km²
Alcalde Michael Bloomberg
Top of Rock Cropped.jpg
Páxina Oficial

Nova York (chamada en inglés New York City e, oficialmente, The City of New York) é a principal cidade do Estado de Nova York e dos Estados Unidos de América. Foi construída a partir dunha pequena colonia na illa de Manhattan, nos seus comezos holandesa co nome de Nova Amsterdam, que pasou logo a mans inglesas.

Cos seus oito millóns de habitantes, que chegan aos 18,7 millóns na sua área metropolitana, a rexión metropolitana de Nova York é facilmente a maior dos Estados Unidos da América, e a segunda máis populosa da América do Norte (despois da Cidade de México). De feito, apenas dez Estados americanos (non incluíndose nesta lista o Estado de Nova York) posúen máis habitantes do que a cidade de Nova York. Desde a súa fundación en 1625, Nova York ten sido un dos principais destinos de inmigrantes que, chegados de todas as partes do mundo, fixeron dela cidade altamente cosmopólita, e unha das máis diversificadas etnicamente do mundo.

As empresas financeiras e comerciais que operan na cidade desempeñan un papel primario na economía dos Estados Unidos e do mundo. Os bancos e as bolsas de valores instaladas na cidade axudan a financiar a maioría das empresas americanas. Nova York é unha cidade que non para no tempo. Varias empresas, centros comerciais e outros estabelecementos, ben como seu sistema de transporte público (bus e metro) operan 24 horas por día, 7 días por semana. É por iso que ás veces se describe como The City That Never Sleeps ("A cidade que nunca dorme").

Porén, Nova York, como todas as grandes metrópoles mundiais, enfréntase a enormes problemas de cuño socio-económico. Cerca de un millón de habitantes reciben algún tipo de axuda social, e decenas de millares de familias viven en guetos espallados pela cidade. Moitas persoas, os "sen-teito", vense obrigadas a viviren na rúa. A contaminación, a criminalidade, os conflitos raciais e o alto custo de vida son problemas que fan parte de Nova York, forzando a moitas persoas a abandonaren a cidade, e migraren para os arrabaldos ou outras rexións do país.

Malia os seus problemas, Nova York continúa a ser considerada unha das cidades máis interesantes e fascinantes dos Estados Unidos - se non do mundo - atraendo máis turistas do que calquera outra cidade americana, sexan turistas norteamericanos ou internacionais.

Índice

[editar] Datos

  • Superficie: 779,59 km²
  • Poboación: 8.274.527 hab. (2007)

A cidade divídese en cinco distritos, a poboación de cada un deles é:

Distritos de Nova York

Ten 3 aeroportos (JFK, La Guardia e Newark), máis de 12.000 taxis, 490 estacións de metro e máis de 17.000 restaurantes. A poboación hispana é superior ós 2 millóns de persoas.

Nova York é tamén o centro da Área Metropolitana de Nova York, cunha poboación de 21.199.865 habitantes, unha das maiores do mundo.

[editar] Historia

Artigo principal: Historia urbana de Nova York.

As primeiras referencias europeas datan de 1524, de Giovanni da Verrazzano. A rexión estaba habitada por aboríxenes da tribo dos lenape. O explorador italiano, ao servizo da coroa francesa, bautizouna como Nouvelle Angoulême (Nova Angulema).[1] Os primeiros europeos en asentarse no actual territorio neoiorquino foron os neerlandeses no 1614, que fundaron a cidade de Nova Amsterdam no 1625, e en 1626, o director da colonia, Peter Minuit, mercoulle a illa de Manhattan aos lenape [2] , e o lugar especialiaríase no comercio das peles.

En 1664, os ingleses conquistaron a cidade e denominárona co nome de Nova York, na honra do Duque de York e Albany.[3] Ao final da Segunda Guerra Anglo-Holandesa, os neerlandeses quedaron co control da illa de Run, en Indonesia, a cambio de que os ingleses controlaran Nova Amsterdam. A comezos do século XVIII, a poboación lenape fora reducida a 200 habitantes.[4]

A cidade de Nova York ganou importancia como porto comercial baixo o Imperio británico. En 1754 fundouse a primeira casa de estudos da cidade, a Universidade de Columbia.[5]

[editar] Independencia estadounidense

Durante a Guerra de independencia dos Estados Unidos, a cidade foi escenario dunha serie de importantes batallas coñecidas como «A campaña de Nova York e Nova Jersey». Finalizada a contenda, en Nova York reuniuse o Congreso Continental, e en 1789, o primeiro presidente dos Estados Unidos, George Washington, foi anunciado no Federal Hall de Wall Street.[6] Nova York foi a capital dos Estados Unidos até o ano seguinte.

[editar] Século XIX

No século XIX, a inmigración e o desenvolvemento transformou a cidade. Unha visionaria proposta de futuro, o Commissioners' Plan of 1811, estendeu a grella urbana por toda a illa de Manhattan, e a apertura en 1819 da Canle de Eire conectou o porto atlántico cos vastos mercados agrícolas do interior de Norteamérica.[7] Para 1835, a cidade de Nova Iorque sobrepasaba a Filadelfia como a cidade máis grande dos Estados Unidos. A política local estaba baixo o dominio do Tammany Hall, un sistema de clientelismo político apoiado polos inmigrantes irlandeses.[8] Algúns membros da antiga aristocracia mercante contribuíron ao estabelecimiento do Central Park, o cal se convertiu no primeiro parque paisaxístico dunha cidade estadounidense en 1857. Pola outra banda, un importante movemento abolicionista existiu en Manhattan e Brooklyn, e aínda que os escravos existiron en Nova York na década de 1820, para a década seguinte, Nova Iorque convertirase no centro de activismo abolicionista do Norte.

Mulberry Street, en Manhattan, ca. 1900.

Entre o 13 e 16 de xullo de 1863, a oposición ao servizo militar durante a Guerra Civil Estadounidense (1861-1865) provocou unha serie de manifestacións violentas coñecidas como Draft Riots ou Draft Week; ditos eventos son considerados como un dos peores levantamentos civís da historia estadounidense.[9] En 1898, formouse a moderna cidade de Nueva York coa anexión a Manhattan de Brooklyn (até aquela unha cidade independente) e municipalidades doutros distritos grazas a proxectos como a Ponte de Brooklyn.[10] A apertura do metro en 1904 axudou a unir a cidade. Na primeira metade do século XX, a cidade convirtiuse nun centro mundial para a industria, o comercio e as comunicacións.

[editar] Século XX

Nos anos vinte do século XX, a cidade era un destino principal para os afroamericanos durante a chamada «Gran migración» desde o sur estadounidense. En 1916, Nova York era o fogar da maior diáspora urbana africana en América do Norte. O renacemento de Harlem floreceu durante a era da prohibición, coincidindo con unha explosión económica que impulsou a construción de rañaceos. Nova Iorque convertíuse na ciudad máis poboada do mundo en 1948, sobrepasando a Londres, que ocupaba o primeiro posto durante máis dun século. Durante os anos da Gran depresión, Fiorello LaGuardia foi elixido como alcalde e propiciouse a caída do Tammany Hall logo de oitenta anos de poder.[11]

Vista área de Manhattan (1942)

A inmigración europea e o regreso dos veteranos da Segunda Guerra Mundial causaron un desenrolo económico e impulsou a construción de vivendas ao este de Queens. Nova York saíu da guerra como a principal cidade do mundo, con Wall Street liderando o ascenso de Estados Unidos como a potencia económica dominante, o Cuartel Xeral das Nacións Unidas (construído en 1952) enfatizando a influencia política de Nova York e o ascenso do expresionismo abstracto na cidade desbancando a París da cima do mundo da arte.[12] Nos anos 1960, a cidade sufríu problemas económicos, aumento da taxa de crimes e racismo, que alcanzaron o seu pico na década seguinte.

Na década de 1980, un rexurdimento da industria financiera mellorou a saúde fiscal da ciudad. Nos noventa, as tensións raciais calmábanse, os índices criminais caían drasticamente e moitos inmigrantes chegaron dende Asia e América Latina. Novos sectores, como Silicon Alley (negocios de Internet), apareceron na economía da cidade, e a poboación de neoiorquinos acadou o seu máximo de todos os tempos no censo do 2000.

[editar] Século XXI

A cidade foi un dos obxetivos dos atentados do 11 de setembro do 2001, nos que case 3.000 persoas morreron nos ataques suicidas que se levaron a cabo cando 19 membros da rede terrorista Al-Qaeda secuestraron catro avións de pasaxeiros, dos cales dous, o Voo 11 de American Airlines e o Voo 175 de United Airlines foron estrelados contra as torres xemelgas do World Trade Center.

A Freedom Tower (Torre da Liberdade) será construída no mesmo sitio no que se atopaban as torres xemelgas.[13]

[editar] Xeografía

A área metropolitana de Nova Iorque.

Nova York atópase no noreste de Estados Unidos, no sureste do estado de Nova York e no medio, aproximadamente, de Washington D.C. e Boston.[14] A súa localización na boqueira do río Hudson, que forma un porto naturalmente protexido e desemboca no océano Atlántico, axudou ao crecemento da cidade e á súa importancia como cidade comercial. A maior parte de Nova York está construída sobre tres illas: Manhattan, Staten Island e Long Island, facendo que o terreo edificábel sexa escaso e xerando así unha alta densidade de poboación.

O río Hudson flúe a través do val homónimo até a baía de Nova Iorque. Entre Nova Iorque e a cidade de Troy, o río convértese nun estuario.[15] O Hudson separa a ciudad de Nova Jersey. O río Este (East River) flúe desde o estreito de Long Island e separa Bronx e Manhattan de Long Island. O río Harlem, entre os ríos Este e Hudson, separa Manhattan de Bronx.

O terreo da cidade foi alterada considerablemente pola intervención humana, varios terreos foron ganados aos ríos desde os tempos coloniais neerlandeses. Isto é máis notable no sur de Manhattan, onde se levaron a cabo planificacións como Battery Park City nos anos 1970 e 1980.[16] Algunhas das variacións na topografía foron niveladas, particularmente en Manhattan.[17]

A área da cidade é de 831,4 km².[18] O punto máis alto da ciudad é a colina Todt en Staten Island (124,9 metros sobre o nivel do mar). O cume está cuberto por bosques, posto que é parte do cinturón verde de Staten Island.[19]

[editar] Clima

A pesar de estar na mesma latitude que Galicia, moito máis cálida, Nova Iorque ten un clima húmido continental, resultado dos constantes ventos que traen aire frío desde o interior do continente americano.[20] Nova York posúe invernos fríos, mais o emprazamento costeira da urbe, mantén as temperaturas un pouco máis elevadas que nas rexións interiores, axudando a moderar a cantidade de neve, 63,5 a 88,9 cm ao ano de media.[20] A cidade ten un período temperado que dura un promedio de 199 días entre as xeadas estacionais.[20] A primavera e o otono son erráticos, e poden variar desde frío e nevado a cálido e húmido. O verán é temperado e húmido, con temperaturas de 30 °C ou máis cun promedio entre 18 e 25 días cada verán.[20]

En Nova Iorque hai rexistros de furacáns, como o ocorrido en 1981 que inundou o sur de Manhattan, ou o de 1938 que matou a máis de 700 persoas, a maioría de elas na rexión de Nova Inglaterra; aínda que estes fenómenos atmosféricos son pouco frecuentes.

Nuvola apps kweather.png Parámetros climáticos promedio de Nova York
Mes Xan Feb Mar Abr Mai Xuñ Xul Ago Set Out Nov Dec Ano
Temperatura máxima media (°C) 3 4 10 15 21 26 29 28 24 18 12 6
17
Temperatura mínima media (°C) -4 -3 1 6 12 17 20 19 15 10 5 -1
8
Precipitacións (mm) 86 84 99 102 112 95 112 104 99 91 127 99
1.124
Fonte: Weatherbase

[editar] Medio ambiente

Central Park, en Manhattan, é o parque urbano máis visitado dos Estados Unidos.

O uso do transporte público en Nova Iorque é o máis alto en Estados Unidos e o consumo de combustible está ao mesmo nivel que estaba a media nacional en 1920.[21] A densa poboación de Nova York e a baixa dependencia dos automóbiles axudaron a pór á cidade entre as máis eficientes consumidoras de enerxía do país.[22] As emisións de gas do efecto invernadoiro son relativamente baixas cando se miden per cápita, a 7,1 toneladas cúbicas por persoa, por debaixo da media estatal, de 24,5.[23] Os neoiorquinos son responsables do un por cento das emisións de gases de EUA,[23] a pesar de ser o 2,7% da poboación nacional. O neoiorquino promedio consome menos da metade da electricidade que un residente de San Francisco e case un cuarto da consumida por un residente de Dallas.[24]

Nos últimos anos, a cidade intentou reducir o seu impacto medioambiental. As grandes cantidades de contaminación en Nova York deron lugar a un alto índice de enfermos de asma e outras doenzas respiratorias entre os seus habitantes.[25] Nova York conta ademáis coa maior frota de autobuses híbridos ou equipados con gas natural comprimido do país[26] , como tamén algúns dos primeiros taxis híbridos[27].

Nova Iorque abastécese de agua potable desde as montañas Catskill.[28] Como resultado desta orixe cun proceso de filtración natural, Nova York é unha das cinco principais cidades de Estados Unidos con auga potable suficientemente pura como para non necesitar un tratamento de purificación por medio de plantas de tratamento de auga.[29]

[editar] Cultura

Museo Metropolitano de Arte de Nova York é un dos museos máis grandes do mundo.

Varios dos movementos culturais estadounidenses máis importantes comezaron na cidade, como o renacemento de Harlem, que introduciu a literatura afroamericana no país. A cidade foi o epicentro do jazz nos anos 40, do expresionismo abstracto nos anos 50 e a cuna da cultura hip hop nos anos 1970. A cidade tamén ten o seu papel na industria cinematográfica.

A cidade ten máis de 2.000 organizacións culturais e de artes e máis de 500 galerías de arte de distintos tamaños.[30]

Industriais adiñeirados do século XIX construíron unha rede de importantes institucións culturais, como o famoso Carnegie Hall e o Museo Metropolitano de Arte, que ganarían fama internacional. Coa chegada da luz eléctrica apareceron os teatros nas rúas de Broadway nos anos 80 do século XIX.

A Ópera do Metropolitan, vista dende Lincoln Center.

[editar] Medios de comunicación

Nova York é un centro neurálxico para as industrias da televisión, a publicidade, a música, o xornalismo e as publicacións literarias e editoriais. Dous dos tres diarios estadounidenses son neoiorquinos: The Wall Street Journal e The New York Times. El Diario La Prensa é o xornal en español máis importante e máis antigo do país.[31]. Tamén existe un diario dirixido ao público afroamericano, The New York Amsterdam News. Un terzo das películas independentes estadounidenses prodúcense en Nova York.[32] Máis de 200 periódicos e 350 revistas teñen unha oficina na cidade e a industria editorial emprega arredor de 25.000 persoas.[33]

As catro canles principais de televisión de Estados Unidos, ABC, CBS, FOX e NBC, teñen a súa sede en Nova York, así como tamén moitas canles de cable, como MTV, Fox News, HBO e Comedy Central.

[editar] Cidades irmandadas

Nova York está actualmente irmandada con dez cidades[34].

NYC Top of the Rock Pano.jpg

[editar] Referencias

  1. ↑ Rankin, Rebecca B., Cleveland Rodgers (1948), Harper New York: the World's Capital City, Its Development and Contributions to Progress.
  2. ↑ Modelo:Cita revista
  3. ↑ Homberger, Eric (2005), Owl Libros The Historical Atlas of New York City: A Visual Celebration of 400 Years of New York City's History, p. 34.
  4. ↑ "Gotham Center for New York City History" Liña de tempo 1700-1800 (inglés). Consultado o 19-2-2008.
  5. ↑ Moore, Nathaniel Fish (1876), Columbia College An Historical Sketch of Columbia College, in the City of New York, 1754-1876, p. 8.
  6. ↑ "The People's Vote: President George Washington's First Inaugural Speech (1789)" U.S. News and World Report, 28-5-2007
  7. ↑ Bridges, William, Map Of The City Of New York And Island Of Manhattan With Explanatory Remarks And References.; Lankevich (1998), pp. 67–68.
  8. ↑ Kent State University Press Fernando Wood: A Political Biography, 36.
  9. ↑ Cook, Adrian (1974), The Armies of the Streets: The New York City Draft Riots of 1863, pp. 193-195.
  10. ↑ The 100 Year Anniversary of the Consolidation of the 5 Boroughs into New York City, New York City. Consultado o 29 de xuño de 2007.
  11. ↑ Allen, Oliver E., Addison-Wesley Publishing Company The Tiger – The Rise and Fall of Tammany Hall.
  12. ↑ Burns, Ric (22-8-2003). The Center of the World - New York: A Documentary Film (Transcript). PBS. Consultado o 20-7-2006.
  13. ↑ Rebuilding the WTC. Silverstein Properties. Consultado o 11-10-2007.
  14. ↑ Washington, D.C. está a unha distancia en estrada de Nova York de Modelo:Convert, mentras que Boston a Modelo:Convert. - Google Maps
  15. ↑ Information about the Hudson River estuary (inglés).
  16. ↑ Gillespie, Angus K. (1999), Rutgers University Press Twin Towers: The Life of New York City's World Trade Center.
  17. ↑ Lopate, Phillip (2004), Anchor Press Waterfront: A Walk Around Manhattan.
  18. ↑ Land Use Facts. New York City Department of City Planning. Consultado o 13-3-2007. A área total da cidade é de Modelo:Convert. Modelo:Convert de ela é auga e Modelo:Convert é terra.
  19. ↑ Howard, David (2002), W. W. Norton & Company Outside Magazine's Urban Adventure New York City, 35.
  20. ↑ 20,0 20,1 20,2 20,3 The Climate of New York. New York State Climate Office. Consultado o 27-3-2007.
  21. ↑ (2006), Globe Pequot Press The Big Green Apple: Your Guide to Eco-Friendly Living in New York City.
  22. ↑ Modelo:Cita noticia
  23. ↑ 23,0 23,1 Inventory of New York City Greenhouse Gas Emissions (PDF). New York City Office of Long-term Planning and Sustainability (abril 2007). Consultado o 11-4-2007.
  24. ↑ Global Warming and Greenhouse Gases. PlaNYC / The City of New York (6-12-2006). Consultado o 13-12-2006.
  25. ↑ Modelo:Cita revista
  26. ↑ A Century of Buses in New York City (inglés). Metropolitan Transportation Authority. Consultado o 17-11-2006.
  27. ↑ New York City's Yellow Cabs Go Green (inglés). Sierra Club (1 de xullo, 2005). Consultado o 19-7-2006.
  28. ↑ Current Reservoir Levels. New York City Department of Environmental Protection.
  29. ↑ New York City 2005 Drinking Water Supply and Quality Report (PDF) (inglés). New York City Department of Environmental Protection (2005). Consultado o 17-7-2006.
  30. ↑ Creative New York (PDF) (lingua inglesa). Center for an Urban Future (Decembro 2005). Consultado o 20-2-2009.
  31. ↑ el diario/La Prensa: The Nation's Oldest Spanish-Language Daily. New America Media (27 de xullo de 2005). Consultado o 9-6-2007.
  32. ↑ Request for Expressions of Interest (PDF). The Governors Island Preservation & Education Corporation (2005). Consultado o 26-3-2007.
  33. ↑ Media and Entertainment (lingua inglesa). New York City Economic Development Corporation. Consultado o 19-7-2006.
  34. ↑ The New York City Partners, do Concello de Nova York, sobre cidades irmandadas (en inglés).

[editar] Bibliografía

[editar] Ligazóns externas

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre:
  • NYC.gov – Sitio Oficial da Cidade de Nova York (en inglés).



Bandeira de Nova York Distritos (Boroughs) de Nova York

Bronx | Brooklyn | Manhattan | Queens | Staten Island



Traído desde "http://gl.wikipedia.org/wiki/Nova_York_-_New_York"
Ferramentas persoais
Outras linguas