Ecosistema

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Un ecosistema, termo empregado en bioloxía, concretamente en ecoloxía, é a comunidade e o medio abiótico que lle serve de soporte e que actúan como unha unidade. Como sistema está formado polo conxunto de tódolos seres vivos (a biocenose) e o ambiente non vivo (o biótopo) que os rodea. Dito doutra maneira: un ecosistema está constituído de múltiples biótopos e biocenose.

O concepto de ecosistema é adimensional e multiescalar. É dicir, os seus límites dependen do problema ou fenómeno en estudo. Así, podemos considerar como ecosistema á zona costeira intermareal e tamén ó planeta completo.

Habitualmente, os ecosistemas vénse confinados dentro de límites ou zonas xeográficas con certas características climáticas definidas. En vez de ecosistema debería falarse de bioma.

Os límites do ecosistema son abertos e encóntranse interconectados, polo tanto, o que ocorre nunha parte del afecta ó conxunto.

Factores bioticos: relacions establecidas entre a especie e o ecosistema

Características de ecosistema[editar | editar a fonte]

Nun ecosistema teñen lugar diferentes interaccións dos seres vivos entre si e entre estes e os factores ambientais abióticos. Trátase de sistemas abertos, dinámicos e complexos:

  • abertos: os ecosistemas transfórmanse debido a factores externos e novos,
  • dinámicos: os ecosistemas evolucionan sen a influencia de factores externos,
  • complexos: nos ecosistemas actúan de diversas formas tódolos mecanismos e estratexias da bioloxía.

Os elementos bióticos e abióticos exercen influencia entre si (interaccións) e transfórmanse mediante a sucesión e evolución.

Funcionamento dos ecosistemas[editar | editar a fonte]

Os seres vivos da biocenose inflúen no ciclo da materia e nos factores abióticos (factores medioambientais) por medio de tres tipos de organismos:

  • Os produtores, organismos que crean materia orgánica a partir de substancias abióticas e da enerxía (luz solar, enerxía química, etc.). Pertencen a este grupo principalmente as plantas e as bacterias.
  • Os consumidores, organismos que se alimentan dos produtores ou doutros consumidores (especialmente os animais, incluído o ser humano) e que producen, a partir destes, dióxido de carbono e sales nutrientes.
  • Os descompoñedores, os cales mineralizan ós organismos produtores e consumidores (na súa maioría mortos) e convértenos de novo en substancias abióticas. Pertencen a este grupo principalmente as bacterias e os fungos.

Os ecosistemas inflúense uns ós outros: por ex., os ecosistemas mariños inflúen na atmosfera mediante o fluxo de enerxía e o ciclo da materia, e, ó influír na atmosfera, fano tamén nos ecosistemas terrestres (véxase efecto invernadoiro ou cambio climático). Coloquialmente, acostúmase a usar o termo ecosistema en singular (relación global).

Evolución dos ecosistemas[editar | editar a fonte]

Os ecosistemas funcionan de forma dinámica e evolucionan tamén cando se dan factores externos e constantes, nunha sucesión de varias fases ata unha etapa final, a etapa clímax.

A etapa clímax lógrase, por exemplo, co aproveitamento de nichos ecolóxicos de especies inmigrantes e de mecanismos de expulsión (véxase tamén: ecoloxía da poboación ou demoecoloxía). Non obstante, tamén é posible a adaptación evolutiva das especies.

Nunha etapa de clímax sen interromper, os ecosistemas regúlanse por si mesmos (autorregulación). Os seus compoñentes interaccionan entre si, de tal maneira que aparece un equilibrio de ciclos materiais e fluxos de enerxía (pola achega de enerxía solar, fluxo térmico terrestre e magma de chemineas hidrotérmicas, chamadas tamén fontes termais submariñas ou Black Smokers, que proceden de fondos mariños ou abisais). Doutro modo, non sería posible outra sucesión.

Concepto de Ciclo en mosaico[editar | editar a fonte]

Ambiente estruturado en mosaico, nun arrecife coralino na Gran Barreira australiana

O feito é que, así e todo, distintas etapas dun ecosistema derivan de influencias ambientais alteradas e eventuais, con frecuencia, simultaneamente. Así, por exemplo, un incendio forestal causado por un raio pode crear terreos de sucesión non cubertos, na etapa clímax dun bosque. Deste modo, consérvanse a dinámica e as especies pioneiras necesarias que poden poboar áreas descolonizadas.

Ademais, nalgúns ecosistemas, non sempre hai unha etapa estable de clímax constante. Tamén pode darse, sen influencias ambientais, unha sucesión constante de etapas que, despois de superar o máximo ecolóxico, pode transcorrer en reiteradas ocasións. De aí que o concepto de ciclo en mosaico defina a etapa clímax como un estado de grande intervalo de tempo, no que a sucesión se desenvolve sen cesar.

Estrutura e función do ecosistema[editar | editar a fonte]

Os ecosistemas pódense observar e subdividir tendo en conta a súa:

Esta clasificación incluso se superpón.

Importantes características e reguladores dun ecosistema son os ciclos materiais e os fluxos enérxicos (fluxo de enerxía e nivel trófico), amais do espectro de densidade ou a distribución. Realizouse unha gran subdivisión na cal os círculos especializados se tratan de forma máis concreta. Cando se analizan os ecosistemas enfocando a súa distribución, e non as súas relacións sistemáticas, fálase de ecotopo.

Tipos de ecosistemas (Ecotopo)[editar | editar a fonte]

Tundra ártica na Illa Wrangel, Rusia
Flora do deserto da Baixa California, rexión de Cataviña, México

Clasificación:

Os ecosistemas divídense en tres xéneros:

  • Os microecosistemas, os ecosistemas máis pequenos, acostúmase a utilizar este termo para os ecosistemas microscópicos (unha rama podre, unha comunidade de microbios, etc.).
  • Os mesoecosistemas, os ecosistemas cos que xeralmente interactúa o home e outros animais de tamaño semellante (un bosque, unha lagoa, unha selva, etc.).
  • Os macroecosistemas, estes ecosistemas comprenden grandes extensións de terra ou auga e comunidades, á súa vez abrangue os microecosistemas e os mesoecosistemas. Exemplos dos macroecosistemas son os Círculos polares, os Océanos e as cadeas montañosas.

Outra clasificación moi utilizada dos ecosistemas é polo seu carácter de terrestres ou acuáticos.

Ecosistemas acuáticos:

Ameaza para os ecosistemas e comentarios[editar | editar a fonte]

  • A evolución dos ecosistemas, debido á súa complexidade, só pode predicirse a grandes trazos.
  • Como sistema complexo que é, calquera pequena modificación das condicións medioambientais, incluso cando esta variación non é perceptible ou mensurable, repercute, sempre, no ecosistema e produce unha modificación.
  • Debido á influencia do home probablemente non existen máis ecosistemas que recibisen a influencia humana. Por este motivo, a ecoloxía clasifica os ecosistemas segundo o grao de influencia humana.
  • A sobreexplotación (explotación abusiva) dos ecosistemas impide a sucesión. Por este motivo, entre outros, as especies pioneiras encóntranse en vías de extinción. Sen estas especies pioneiras, os ecosistemas non poderán volver a rexenerarse.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]