Lavadores, Vigo

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Lavadores
Igrexa de Santa Cristina de Lavadores, Vigo.jpg
Igrexa de Santa Cristina de Lavadores.
Situación Lavadores, Vigo.PNG
Concello Vigo
Poboación 16.667 hab. (2004)
Entidades de poboación 15
O arco da vella en Lavadores.

Santa Cristina de Lavadores é unha parroquia do concello de Vigo. Limita coas parroquias de Beade, Bembrive, Cabral, Candeán, San Paio[1], Sárdoma e Vigo Centro, e pertence ó arciprestado de Vigo-Lavadores.

As súas entidades de poboación son A Bagunda (2.806), Barreiro (1.399), A Bouciña (1.897), A Ceboleira (3.007), Cordeira (291), Curros (313), Gandariña (367), Gandarón (41), Naia (529), Pardavila (3.700), O Piñeiro (313), Sabaxáns (755), San Paio de Abaixo (572), Subride (328) e Vilar (349). Os lugares (que adoitan formar parte dalgunhas das entidades son Areeiro, Brea, Cambeses, Caride, Coutada Nova, O Couto, Folón, Fontáns, Medeiros, Pateira, Porvelo, Riomao, O Rosal Florido, Roteas, Sobreiro e O Tixolo.

Segundo o traballo do filólogo Iván Sestay Martínez, Toponimia do Val do Fragoso 2. Lavadores, a parroquia divídese en oito barrios históricos: O Caride, San Paio, Riomau, Pardavila, A Bouciña, A Bagunda, Sabaxáns e A Gandariña. Estes, á súa vez, subdivídense en 30 lugares históricos ou subaldeas.

Historia[editar | editar a fonte]

Nos seus altos consérvanse esteos de varios dolmens en mal estado, así como achados soltos de machados de cuarzo paleolíticas.

Foi concello independente durante 104 anos. Creouse en 1836 dentro dun proxecto que pretendía a racionalización e centralización político-administrativa dos concellos da Provincia de Pontevedra. A súa creación supuxo a desaparición do antigo concello do Fragoso, dividíndose as súas parroquias entre os concellos de Vigo, Bouzas e o novo de Lavadores. En 1941 foi anexionado ao concello de Vigo. Durante os 10 primeiros anos da súa vida, formaban parte do concello as parroquias de Santa Cristina (a que é hoxe en día a parroquia de Lavadores), Candeán, Cabral, Beade, Bembrive, Valadares e Zamáns. En 1846 a parroquia de Teis segregouse de Vigo e pasou a formar parte de Lavadores.

Debido á actividade sindical dos obreiros e mariñeiros a parroquia coñeceuse co nome de Rusia pequena ou ruisa chiquita, aínda que a maioría dos militantes eran anarcosindicalistas ou de sindicatos libres agrupados na CNT pero que a propaganda do réxime meteu no saco de roxos. Foi o último reduto de resistencia fronte ás tropas da guarnición e do castelo do castro de Vigo contra as barricadas obreiras, que comezou trala lectura do bando de estado de guerra na Porta do sol de Vigo e rematou co abandono das barricadas fronte ó cuartel da garda civil de Pardavila, onde foran asediados polo exército e a garda civil. Desde alí botáronse ó monte os superviventes da resistencia antigolpista de 1936. Lavadores foi un dos núcleos do agrarismo: en 1912 redactouse o Manifesto de Agosto e aínda queda en pé a vella dun grupo folclórico na rúa Ramón Nieto .

A actual igrexa, construída no século XIX, ocupa o lugar dun antigo templo do século XII do cal quedan varios canzorros no tellado. Na porta principal da igrexa gárdase o Cristo do antigo cruceiro que deu nome ó barrio do Calvario. Preto da igrexa atópase o pazo de Rivera Atienza, actualmente convertido en escola-taller.

Deportes e instalacións[editar | editar a fonte]

Conta con instalacións deportivas de relevancia na zona de Ceboleira. Unha piscina cuberta e un pavillón de deportes de parqué. Na parte alta tamén dispón dun campo de fútbol na zona de Barreiro onde xogaba o Turista e agora xoga o Gran Peña e o Celta B. Enfronte do campo de fútbol estaba o Cuartel de Barreiro, que durante anos acolleu varias compañías do exercito, e ó seu carón había un coñecido baile, A Palmera.

No aspecto deportivo cabe nomear o CD Lavadores de balonmán, o AD Lavadores CF de fútbol e o Nieto CF, que xogan non Campo do Meixoeiro. O club de balonmán acadou éxitos deportivos na década pasada, acadando o seu cumio na primeira nacional durante anos na parte alta desa categoría. Na actualidade milita na 2ª división nacional, salientando o gran número de xogadores saídos da canteira.

Música tradicional[editar | editar a fonte]

Na música tradicional, contou cun dos cuartetos de Gaiteiros máis coñecidos na Galicia da posguerra, como foron Os Morenos de Lavadores. Existe un monólito adicado ao grupo nos xardíns da sede veciñal na rúa Ramón Nieto, ademais dunha praza no Camiño do Sobreiro, de onde eran orixinarios.

Festas[editar | editar a fonte]

A parroquia de Lavadores antigamente tiña varias festas o longo do ano: Santa Lucía, Lourdes, Nosa Señora do Carmen e a festa da patroa Santa Cristina que se celebra o día 24 de xullo, ademais da Nosa Señora do Rosario, o primeiro domingo do mes de Outubro. Actualmente, estas dúas últimas son as únicas que seguen celebrándose. Tamén existe a procesión do Corpus Christi, celebrada na segunda quincena do mes de xuño e na que os veciños dos barrios de Fontáns e Pardavila confeccionan alfombras con varios altares.

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Lugares e parroquias[editar | editar a fonte]

Lugares de Lavadores[editar | editar a fonte]

Lugares da parroquia de Lavadores no concello de Vigo na Provincia de Pontevedra

A Bagunda | Barreiro | A Bouciña | A Ceboleira | Cordeira | Curros | Gandariña | Gandarón | Naia | Pardavila | O Piñeiro | Sabaxáns | San Paio de Abaixo | Subride | Vilar

Parroquias de Vigo[editar | editar a fonte]

Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Vigo

Alcabre (Santa Baia) | Beade (Santo Estevo) | Bembrive (Santiago) | Bouzas (San Miguel) | Cabral (Santa Mariña) | Candeán (San Cristovo) | Castrelos (Santa María) | Coia (San Martiño) | Santo André de Comesaña (Santo André) | Coruxo (San Salvador) | Freixeiro (San Tomé) | Lavadores (Santa Cristina) | Matamá (San Pedro) | Navia (San Paio) | Oia (San Miguel) | Saiáns (San Xurxo) | San Paio (San Paio de Fóra) | San Xoán do Monte (San Xoán) | Sárdoma (San Pedro) | Teis (San Salvador) | Valadares (Santo André) | Vigo Centro | Zamáns (San Mamede)

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Historicamente é considerada parte de Lavadores e así se reflicte na obra citada na Bibliografía

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Lavadores, Vigo

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Xesús Giráldez Rivero (2007). O antigo concello de Lavadores. Unha aproximación histórica. ISBN 978-84-8457-281-1. 
  • Sestay, I. (2010) Toponimia do Val do Fragoso 2. Lavadores. Servizo de Publicacións da Universidade de Vigo.

Outros artigos[editar | editar a fonte]