Muller

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Muller
Woman Montage (1).jpg

Unha muller (do latín mulĭer, -ēris) [1] (Gl-muller.ogg pronunciación ), é un ser humano de xénero feminino[2]. Muller tamén remite a distincións de xénero de carácter cultural e social que se lle atribúen así como ás diferenzas sexuais e biolóxicas da femia na especie humana fronte ao macho. Conta con aspectos físicos que a diferencian do varón da especie como voz máis aguda, cintura máis estreita, cadeira máis ancha e pelve máis ampla, menos pelame corporal, menos masa muscular e máis tecido adiposo, mamas máis grandes e é de menor estatura comparada co varón.

O Día Internacional da Muller Traballadora celébrase o día 8 de marzo.[3]

Reprodución, esforzo reprodutivo e demografía[editar | editar a fonte]

Véxase tamén: Reprodución sexual e Nai.

A muller realizou e realiza o esforzo ou traballo reprodutivo que permite a supervivencia de individuos e sociedades.[4] Ao longo da historia e ata datas recentes, co obxecto de garantir a supervivencia social e nun contexto de altísima mortalidade (tanto na taxa bruta de mortalidade como na mortalidade infantil), foi necesario manter unha moi alta natalidade (tanto na taxa bruta de natalidade como na taxa de fecundidade) para garantir unha substitución suficiente das poboacións.[5]

A mellora na alimentación, a xeneralización da hixiene, a sanidade e a difusión de medicamentos foron decisivos para o forte crecemento da poboación mundial que pasou dos case 1.000 millóns no ano 1800 a máis de 6.000 millóns no ano 2000 e os 7.000 millóns a finais do 2011.[6][7]

A necesidade dunha alta reprodución deixou de ser un dos tradicionais problemas das sociedades -e por suposto do mundo no seu conxunto- para chegar a converterse, para algúns autores de corte neomalthusiano,[Cómpre referencia] nun novo problema, a superpoboación.

A redución da taxa bruta de mortalidade é característica da denominada transición demográfica así como dunha forte redución das taxa de natalidade é característica da segunda transición demográfica xunto con cambios sociolóxicos que afectan basicamente ao papel tradicional da muller.[8][9]

Os avances e difusión dos métodos anticonceptivos xunto coa redución da presión social sobre a muller para manter a poboación -ao alcanzarse unha alta supervivencia das poboacións- permiten que se produza o que algúns autores como John MacInnes e Julio Pérez Díaz denominan revolución reprodutiva. O esforzo reprodutivo redúcese, a supervivencia dos individuos -a baixa mortalidade- permite entón reducir sustancialmente o número de fillos. Nas sociedades modernas dase unha alta eficiencia reprodutiva que libera á muller de boa parte do traballo que desenvolvía tradicionalmente e permítea incorporarse ao mercado de traballo[10] modificándose sustancialmente as relacións sociais antes establecidas e advertíndose cambios substanciais: declive do traballo reprodutivo (fundamentalmente na muller), derrubamento do patriarcado, privatización da sexualidade e redución do control social sobre a sexualidade; desaparición da punibilidade das relacións sexuais non reprodutivas; alto control sobre a procreación co uso de métodos anticonceptivos e apoio interxeracional moi amplo a fillos e netos, reforzamento dos lazos familiares profundos; aumento dos anos vividos ou madurez de masas; centralidade da familia e reforzamento dos lazos e importancia da mesma.[11][12]

Evolución histórica, cultura, antropoloxía e historia cultural[editar | editar a fonte]

Véxase tamén: Antropoloxía.
Unha muller de Bangladesh tecendo. O traballo téxtil foi historicamente considerado como unha ocupación feminina nalgunhas culturas.

Aínda que existe gran diversidade, dependendo do tipo de sociedade -matriarcado, patriarcado, cazadores recolectores, agrícola, etc- e da filiación, pode dicirse que desde a prehistoria, as mulleres, como os varóns, asumiron un papel cultural particular normalmente diferenciado. En sociedades de caza e recolección, as mulleres case sempre eran as que recollían os produtos vexetais, mentres que os varóns fornecían a carne mediante a caza de animais. Por mor do seu coñecemento profundo da flora, a maior parte dos antropólogos creen que foron as mulleres quen conduciron as sociedades antigas cara ao Neolítico e convertéronse nas primeiras agricultoras.

En 1942, durante a Segunda Guerra Mundial, unha traballadora labra pezas nun torno revólver para avións na fábrica de Consolidated Aircraft Corporation en Fort Worth, Texas, Estados Unidos. A incorporación da muller a traballos tradicionalmente masculinos durante a Primeira e Segunda Guerra Mundial ante a ausencia de varóns que estaban na fronte foi un paso decisivo para a incorporación plena da muller ao mercado de traballo.

Na Idade Media, os autores masculinos, pertencentes a unha estirpe, relixiosos, tratadistas laicos e sobre todo, predicadores, falaron das condicións e condutas que lles esixen ás nenas, ás xoves e ás maiores. A conduta feminina foi pautada para cada momento e situación da vida. Case sempre a idade corresponde a un estado civil e a unha función de acordo a ela. Tal é así que a muller representábase na imaxe da noiva, a prometida, a casada, a viúva, é dicir, sempre ligada inexorablemente a un varón que debía responsabilizarse dela e da súa conduta. O papel máis importante atribuído á muller era o de esposa e nai.[13]

Na historia recente, os roles das mulleres cambiaron enormemente. As funcións sociais tradicionais das mulleres da clase media consistían nas tarefas domésticas, acentuando o coidado de nenos, e non adoitaban acceder a un posto de traballo remunerado. Para as mulleres máis pobres, sobre todo entre as clases obreiras, esta situación era ás veces un obxectivo, xa que a necesidade económica obrigounas durante moito tempo a buscar un emprego fóra de casa, aínda que as ocupacións en que se empregaban tradicionalmente as mulleres de clase obreira eran inferiores en prestixio e salario que aquelas que levaban a cabo os homes. Eventualmente, o liberar ás mulleres da necesidade dun traballo remunerado converteuse nun sinal de riqueza e prestixio familiar, mentres que a presenza de mulleres traballadoras nunha casa denotaba a unha familia de clase inferior.[14]

Feminismo[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Feminismo.
Symbol venus.svg

Símbolo da muller
O paradigma deseñado por Carl Sagan
Nai e meniña
Estatua en homenaxe á muller rural. Ponte Carreira, Frades.

O movemento feminista é en parte unha loita polo recoñecemento de igualdade de oportunidades cos homes, e para a igualdade de dereitos independentemente do sexo. As dificultades para obter este recoñecemento debéronse a factores históricos combinados cos costumes e tradicións sociais. Actualmente, grazas aos cambios económicos, o apoio do poder económico e os esforzos do movemento feminista de fai décadas e outros movementos de dereitos humanos, na maior parte das sociedades industrializadas as mulleres teñen acceso a carreiras e traballos, máis aló da atención das tarefas domésticas ou de ama de casa. En moitas sociedades modernas as mulleres teñen plena igualdade xurídica tanto no ámbito laboral como no familiar, podendo ser cabezas de familia, deter altos cargos tanto en política como en grandes empresas. Así que se podería dicir que as condicións das mulleres melloraron.

Algunhas correntes feministas cambian constantemente o significado da palabra muller, entendéndose que a categoría muller esta estreitamente vinculada á expresión de xenitalidade, polo que frecuentemente presuponse que muller é aquela cuxa expresión gonádica é igual a XX. Esta articulación discursiva sopórtase sobre fundamentos biolóxicos e esencialistas. A naturalización do concepto impide o seu cuestionamiento, dogmatizándoo. Con todo, desde diferentes correntes feministas, isto foi criticado. O rol sexual e o exercicio da sexualidade son en si mesmo, construcións socioculturais motivadas por un mecanismo de control social, e dunha reprodución das estruturas de poder. Ademais, a categoría muller conceptualizase en tanto que é oposta á categoría home, formando así un binomio, mutuamente excluínte, a partir do cal se articula a distinción de sexo (feminino - masculino, respectivamente). Nesta situación existe opresión social cando as persoas non reproducen os esquemas preestablecidos de acordo ao esperado, limitando a diversidade sexual, omitindo e deixando o marxe situacións tales como a transexualidade e a intersexualidade.[15]

Sufraxio feminino[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Sufraxio feminino.

O primeiro sufraxio feminino (coas mesmas características propias que o masculino) garantiuse en Nova Jersey en 1776, aínda que rescindiu en 1807. Varios países e estados garantiron un sufraxio feminino restrinxido na segunda metade do século XIX, comezando por Australia do Sur en 1861. O primeiro sufraxio feminino sen restrinxir, no que a dereito a votar se refire (xa que ás mulleres non se lles permitía presentarse a eleccións), garantiuse en Nova Zelandia en 1893.

Factores biolóxicos[editar | editar a fonte]

En términos biolóxicos, os órganos sexuais femininos forman o aparello reprodutor, mentres que as características sexuais secundarias teñen como función a atracción dun home ou a alimentación dos bebés.

Aínda que nazan menos mulleres que homes (a proporción está ao redor de 1:1.05), hai máis mulleres entre a poboación adulta (sobre un 1.04:1). As mulleres teñen un índice de mortalidade inferior que os homes, aínda no útero, e viven unha media de cinco anos máis debido a unha combinación de factores: a xenética, a socioloxía, a saúde, a presenza do estróxeno (a hormona feminina), e o efecto de altos niveis de andróxenos nos homes. No ano 2001, da poboación total, había 101.3 homes por cada 100 mulleres.

Co inicio da menstruación (menarquia), as funcións reprodutivas permiten que a maior parte das mulleres poidan quedar embarazadas e dar a luz. Á ciencia que estuda a reprodución feminina e os órganos reprodutores é a xinecoloxía. As mulleres xeralmente chegan á menopausa en torno aos 50 anos, idade á cal as súas ovarios deixan de producir estróxenos e termina a etapa de aptitude reprodutiva.

En xeral, as mulleres sofren as mesmas enfermidades que os homes; con todo hai algunhas enfermidades específicas que se dan con maior frecuencia ou exclusivamente en mulleres, e pola contra hai enfermidades que as mulleres non padecen como a hemofilia, doenza exclusiva dos homes.

En xeral as mulleres teñen menor tamaño, talla e peso total que os homes. Así mesmo, e debido a factores hormonais, teñen un peso óseo inferior e unha maior porcentaxe graxa con menos masa graxa. Malia isto as mulleres desenvólvense máis rápido na adolescencia, polo tanto nese período ten unha media de estatura maior aos homes que decrece ata que se chegue ata a idade adulta.

A distribución graxa na muller é diferente ao home, presentando unha distribución maior en glúteos, mamas, cadeiras e coxas. A muller ten unha pelve máis ancha, maior angulación do fémur e maior lordose lumbar que o home.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para muller.
  2. Asociación Pro Derechos Humanos; Seminario de Educación para la Paz (2007). Sistema sexo-género: unidad didáctica. Los Libros de la Catarata. ISBN 84-8319-301-9. 
  3. Nelson, Jinty. "International Women's Day: a centenary to celebrate". History Workshop Online. Consultado o 28 de agosto de 2011. 
  4. Véxase Silvia Federici, Calibán y la bruja, Mujeres, cuerpo y acumulación originaria, 2012, Traficantes de sueños, páx. 130 y ss.]
  5. La tercera revolución de la modernidad. La revolución reproductiva. Revista Española de Investigaciones Sociológicas (Reis) N.º 122, 2008, pp. 89-118, páx. 109-114
  6. Población mundial, contador
  7. Contador de población mundial, en http://populationmatters
  8. La Segunda Transición Demográfica en Van de Kaa y Lestahege, síntesis de Borja Domingo Fernández, en Apuntes de demografía, de Julio Pérez Díaz, consultado o 27 de agosto de 2011
  9. Van de Kaa, D. J. (2002). The Idea of a Second Demographic Transition in Industrialized Countries. Paper presented at the Sixth Welfare Policy Seminar of the National Institute of Population and Social Security, Tokyo, Japan, 29 xaneiro 2002.
  10. El futuro tiene nombre de mujer, Alicia González, El País, 12/1/2014
  11. [The reproductive revolution, John MacInnes y Julio Pérez Díaz, Sociological Review, 57, 2009 pags. 262-284.Digital.CSIC: The reproductive revolution
  12. Bryant Robey, Shea O. Rustein e Leo Morris, The fertility decline in developing countries, en Scientific American, 269 (6), decembro de 1993, páx. 60
  13. Aproximación a la vida cotidiana en la Edad Media. Guglielmi, Nilda. Buenos Aires, UCA, 2000.
  14. La mujer en la historia, Mª Antonia Bel Bravo, 1998, Ediciones encuentro, Madrid, pags. 60
  15. La mujer en la historia, Mª Antonia Bel Bravo, 1998, Ediciones encuentro, Madrid, pags. 51

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Muller Modificar a ligazón no Wikidata
Wikiquote
A Galicitas posúe citas sobre: Muller

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]