Dorothé Schubarth

Vídeos externos
	Alejandro Gándara e Olaia Tubío (2020) Dorothé na vila
	VI Día do Orgullo Gaiteiro: Intervención de D. Schubarth", UVigo TV.
	Entrevista a Dorothé Schubarth, CCG, YouTube.

Dorothé Schubarth
Biografía
Nacemento	11 de setembro de 1944 ; Basilea, Suíza
Morte	6 de setembro de 2023 (78 anos); Basilea, Suíza
Actividade
Ocupación	musicóloga, docente, compositora, etnomusicóloga
Premios
	(2014) Día das Galegas nas Letras ;
Descrito pola fonte	Diccionario de escritores en lingua galega

Dorothé Schubarth, nada en Basilea o 11 de setembro de 1944 e finada na mesma cidade o 6 de setembro de 2023,^[1] foi unha investigadora, docente, musicóloga e compositora suíza. Tras facer estudos musicais na súa cidade natal, ampliounos logo en Colonia e Múnic. Rexistrou, xunto con Antón Santamarina, primeiramente o Cancioneiro galego de tradición oral, publicado en 1982,^[2] e, posteriormente, o monumental Cancioneiro popular galego en sete volumes, editado en 1984 e dixitalizado en 2012 pola Fundación Barrié.^[3]

Recibiu, entre outros recoñecementos, o Premio da Crítica Galicia (1985), o Pedrón de Ouro (2013), dedicóuselle o primeiro Día das Galegas nas Letras no ano 2014, e foi nomeada Mestra da Memoria en 2019 pola Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega.

Traxectoria

Carreira profesional

Dende 1971 ocupou a cátedra de harmonía e contrapunto na Academia de Música de Lucerna.^[4] Dende este lugar desenvolveu unha intensa tarefa de pescuda da música popular europea, dando especial atención á zona dos Balcáns e do Cáucaso, así como aos cancioneiros de Alemaña e Francia. Como resultado destes traballos de campo publicou a obra Das Volkslied in Europa. Vielfalt seiner Erscheinungsformen ("O canto popular en Europa. Diversidade das súas formas").^[5]

Chegada a Galicia

En 1978 chegou a Galicia durante as súas vacacións, coa intención de coñecer a súa música popular. A que ía ser unha breve estadía de descanso deveu, grazas a unha bolsa da Fundación Barrié,^[6] en anos de pescudas, viaxes, entrevistas con informantes e centos de gravacións perfectamente conservadas.^[4] En 1984, despois dun intenso traballo de recollida, da análise, clasificación e estudo dese material, para o que contou coa colaboración do profesor Antón Santamarina, publicouse o Cancioneiro popular galego, en sete volumes,^[7] nunha edición patrocinada pola Fundación Barrié. Esta obra está considerada o máis amplo repertorio da musical popular de tradición oral galega.

Os musicólogos que até aquel momento fixeran estudos sobre a música popular ficaran na superficie do traballo, realizando compilacións de cantigas. Pola contra, Schubarth levou a cabo unha análise en profundidade das melodías, achegando unha proposta crítica de clasificación e propondo teorías sobre as orixes dos diferentes tipos. Ademais, foi a primeira que recoñeceu a importancia das informantes, sendo a primeira pescudadora culta que recolleu os seus nomes. Foron cinco anos de traballo arreo por aldeas, montes e corredoiras, que non remataron coa publicación dos materiais, senón que crearon un vínculo permanente da musicóloga con Galicia. Algunhas das persoas que lle serviron de informantes seguiron mantendo a relación con ela.

No ano 2014, doou os seus rexistros sonoros,^[7] 248 CD (copias dixitalizadas das gravacións orixinais) coas correspondentes transcricións a cargo de Antón Santamarina, ao Museo do Pobo Galego, onde foron incorporados ao seu arquivo dixital e ao Consello da Cultura Galega que permite o seu acceso no Arquivo Sonoro de Galicia. Neste mesmo ano, a plataforma de crítica literaria feminista A Sega dedicoulle o Día das Galegas nas Letras.^[8] No ano 2020, elaborouse o documental Dorothé na Vila que mostra e reflexiona sobre o traballo de campo realizado pola musicóloga suíza case medio século antes.^[9]

Recoñecementos

Premio da Crítica Galicia, VIII Edición, (1985).
Premio Día do Orgullo Gaiteiro da AOFT Gomes Mouro Ourense (2009).^[10]
Premio Pedrón de Honra (2013).^[11]
Día das Galegas nas Letras (2014).^[12]
Galardón honorífico dos Premios Martín Codax (2017).^[13]
Premio Honorífico da Asociación de Músicos ao Vivo (2017).^[14]
Mestra da Memoria 2019 da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega^[15]^[16]

Notas

↑ Hermida, Xermán (8 de setembro de 2023). "Adeus á señora das cantigas: Falece Dorothé Schubarth". Cultura Galega. Consultado o 1 de novembro de 2023.
↑ Cancioneiro galego de tradición oral, A Coruña, 1982, ISBN 84-85728-18-1.
↑ Daniel Salgado (15 de setembro de 2023). "Dorothé Schubarth, la profesora suiza que retrató una Galicia que se extinguía a partir de su música popular". elDiario.es (en castelán).
↑ ^4,0 ^4,1 Sara Gil (23 de agosto de 2020). "Percorrendo os pasos de Dorothé Schubarth na procura da música popular galega". Consultado o 24 de xaneiro de 2021.
↑ Asociación de Escritores en Lingua Galega (ed.). "Dorothé Schubarth". Polafías (Sección de Literatura de tradición oral). Consultado o 2021-04-19.
↑ Fernández Rei, F. (1999). Ramón Cabanillas, Manuel Antonio e o mar de Arousa: dúas singraduras na construcción dun idioma para unha patria. Real Academia Galega. p. 15.
↑ ^7,0 ^7,1 Romero, Bieito (12 de setembro de 2023). "Dorothé Schubarth". lavozdegalicia.es. Consultado o 17 de abril de 2025.
↑ Redacción (2014-07-09). "O Día das Galegas nas Letras, dedicado a Dorothé Schubarth". Praza Pública. Consultado o 2023-11-01.
↑ 'Dorothé na vila', documental sobre a musicóloga suíza Dorothé Schubart, que investigou a música popular en Galicia (Televisión de Galicia). 23/08/2020.
↑ El VI Día do Orgullo Gaiteiro homenajerá a la musicóloga Dorothé Schubarth, a Antón Santamarina y a Faustino Luis Seoane
↑ Novás, Gracia (11 de setembro de 2023). "Falece a musicóloga suíza Dorothé Schubarth, autora do «Cancioneiro popular galego»". lavozdegalicia.es. Consultado o 17 de abril de 2025.
↑ Marga do Val (15 de setembro de 2023). "Mensaxeiras do lado da música: Dorothé Schubert e Hildegard von Bingen". Nós Diario.
↑ "A musicóloga Dorothé Schubarth, premio de honra dos Martín Códax". La Voz de Galicia (en castelán). 2017-03-14. Consultado o 2019-09-13.
↑ "Premio honorífico dos músicos para Dorothé Schubarth". Nós Diario. Consultado o 2021-04-19.
↑ "A AELG premia Pilar Pallarés, Dorothé Schubarth, Pablo Quintana e María Teresa Horta". Sermos Galiza. 9 de febreiro de 2019. Consultado o 11 de febreiro de 2019.
↑ Santamarina, Antón (2019). "Laudatio" (PDF). AELG.

Véxase tamén

Bibliografía

Fernández del Riego, F. (1992) [1990]. Diccionario de escritores en lingua galega (2ª ed.). Do Castro. p. 726. ISBN 84-7492-465-0.
Schubarth, Dorothé (2017). "Volta a Bande: Decembro 2015" (PDF). Raigame: revista de arte, cultura e tradicións populares (41): 60–73. ISSN 1136-3207.
Vilavedra, Dolores, ed. (2000). Diccionario da literatura galega. Obras III. Vigo: Editorial Galaxia. pp. 75–76. ISBN 84-8288-365-8.

Outros artigos

Ligazóns externas

"Dorothé Schubarth: datos biográficos", páxina da plataforma de crítica literaria A Sega.
"Dorothé Schubarth e Antón Santamarina", páxina da Asociación de Gaiteiros Galegos.
Cancioneiro popular galego Fundación Barrié.
Dorothé Schubart. Polafías. Asociación de escritoras e escritores en Lingua Galega.

[1] Hermida, Xermán (8 de setembro de 2023). "Adeus á señora das cantigas: Falece Dorothé Schubarth". Cultura Galega. Consultado o 1 de novembro de 2023.

[2] Cancioneiro galego de tradición oral, A Coruña, 1982, ISBN 84-85728-18-1.

[3] Daniel Salgado (15 de setembro de 2023). "Dorothé Schubarth, la profesora suiza que retrató una Galicia que se extinguía a partir de su música popular". elDiario.es (en castelán).

[SG-4] 4,0 ^4,1 Sara Gil (23 de agosto de 2020). "Percorrendo os pasos de Dorothé Schubarth na procura da música popular galega". Consultado o 24 de xaneiro de 2021.

[5] Asociación de Escritores en Lingua Galega (ed.). "Dorothé Schubarth". Polafías (Sección de Literatura de tradición oral). Consultado o 2021-04-19.

[6] Fernández Rei, F. (1999). Ramón Cabanillas, Manuel Antonio e o mar de Arousa: dúas singraduras na construcción dun idioma para unha patria. Real Academia Galega. p. 15.

[:0-7] 7,0 ^7,1 Romero, Bieito (12 de setembro de 2023). "Dorothé Schubarth". lavozdegalicia.es. Consultado o 17 de abril de 2025.

[8] Redacción (2014-07-09). "O Día das Galegas nas Letras, dedicado a Dorothé Schubarth". Praza Pública. Consultado o 2023-11-01.

[9] 'Dorothé na vila', documental sobre a musicóloga suíza Dorothé Schubart, que investigou a música popular en Galicia (Televisión de Galicia). 23/08/2020.

[10] El VI Día do Orgullo Gaiteiro homenajerá a la musicóloga Dorothé Schubarth, a Antón Santamarina y a Faustino Luis Seoane

[11] Novás, Gracia (11 de setembro de 2023). "Falece a musicóloga suíza Dorothé Schubarth, autora do «Cancioneiro popular galego»". lavozdegalicia.es. Consultado o 17 de abril de 2025.

[12] Marga do Val (15 de setembro de 2023). "Mensaxeiras do lado da música: Dorothé Schubert e Hildegard von Bingen". Nós Diario.

[13] "A musicóloga Dorothé Schubarth, premio de honra dos Martín Códax". La Voz de Galicia (en castelán). 2017-03-14. Consultado o 2019-09-13.

[14] "Premio honorífico dos músicos para Dorothé Schubarth". Nós Diario. Consultado o 2021-04-19.

[15] "A AELG premia Pilar Pallarés, Dorothé Schubarth, Pablo Quintana e María Teresa Horta". Sermos Galiza. 9 de febreiro de 2019. Consultado o 11 de febreiro de 2019.

[16] Santamarina, Antón (2019). "Laudatio" (PDF). AELG.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]