Cuba
| República de Cuba | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Cuba é un país situado na illa de mesmo nome, localizada no norte do Mar do Caribe. Os países máis próximos son: as Bahamas ao nordés; o Haití, ao sursueste; os EEUU, ao norte; a colonia británica das Illas Cayman, ao sur; e a Xamaica tamén no sur. A súa capital é La Habana. Ten 100.860 km2 de superficie e tiña unha poboación duns 11.864.000 habitantes no 2002. En canto a nivel de desenvolvemento humano, Cuba ocupa o cuarto posto de Latinoamérica, tras Chile, Arxentina e Uruguai.[1]
Índice |
Etimoloxía [editar]
A orixe do topónimo Cuba non está determinada. A verba de Cuba podería prover da:
- lingua taína Cubao que se traduce "onde a terra fértil abunda"[2] ou Coabana que se traduce ao galego como "gran lugar".[3]
- ou da deriva da contracción de dúas palabras arhuacanas: «coa» (lugar, terra, terreo) e «bana» (grande).[4]
Historia [editar]
- Artigo principal: Historia de Cuba.
A República de Cuba é actualmente o único estado socialista de América. No 1959, Fidel Castro liderou unha revolución contra o ditador Fulgencio Batista e dous anos máis tarde instaurou un réxime de orientación marxista e partido único. Entre o 17 e o 21 de abril do 1961, preto de 1500 exiliados cubanos recrutados, patrocinados e adestrados pola CIA dos Estados Unidos tentaron unha frustrada Invasión de Baía de Cochinos.
Política [editar]
- Artigo principal: Política de Cuba.
Provincias [editar]
Cuba está dividida en 14 provincias con 169 concellos, alén dun concello especial (a Illa da Xuventude).
 |
|
|
|
Na súa historia Cuba tivo diferentes estruturas político-administrativas. Así, durante os anos de colonia, dividiuse en tres departamentos: Oriente, Camagüey, Las Villas e Occidente. Coa Constitución de 1901 estableceuse unha nova estrutura de seis provincias: Pinar del Rio, La Habana, Matanzas, Las Villas, Camaguey e Oriente. A partir de 1976, a teor da aprobación dunha nova Constitución, e en correspondencia co crecemento da poboación, as migracións internas e as novas esixencias económicas do país; a Asemblea Nacional do Poder Popular adoptou a división actual.
Xeografía [editar]
- Artigo principal: Xeografía de Cuba.
Cuba é un arquipélago constituído pola maior illa das Antillas chamada Cuba, a Illa da Xuventude (anteriormente chamada Illa dos Piñeiros), e outros 4.195 cayos, illotes e illas adxacentes. Está situada no Mar das Antillas (ou Mar Caribe), preto da costa dos Estados Unidos e México. Os seus límites son ao norte co Estreito da Florida, ao leste co Paso dos Ventos, ao sur co Mar Caribe e ao oeste co Golfo de México.
A súa superficie é de 110.922 quilómetros cadrados.
Clima [editar]
En Cuba as temperaturas son xeralmente altas. Os valores medios anuais varían dende os 24 °C nas chairas até 26 °C nas costas orientais, con magnitudes inferiores aos 20 °C. nas partes máis altas da Serra Maestra.
A tempada de novembro a abril é menos calorosa, tratándose do seu inverno, mentres que a temporada entre os meses de maio a outubro é a máis calorosa, é o seu verán. As temperaturas máximas e mínimas absolutas rexistradas son de 38,8 graos Celsius (Jucarito, Granma, o 17 de abril de 1999)[5] e 0,6 grados Celsius (Bainoa, 18 de febreiro de 1996). Como é típico nos climas tropicais, a variación diaria da temperatura é maior que a anual.
A humidade relativa media é elevada, con medias próximas ao 90%. Os máximos diarios, xeralmente superiores ao 95 %, ocorren na mañanciña, mentres que os mínimos descenden, ao mediodía, até 50-60 % na zona interior. As zonas máis húmidas son as rexións occidental e central, xunto cos principais núcleos montañosos. O efecto da alta humidade relativa, outórgalle ao arquipélago cubano unha intensa sensación de calor durante gran parte do ano.
Xeoloxía [editar]
Este arquipélago posúe unha gran variedade de rochas e solos.
Principais centros urbanos [editar]
- Artigo principal: Cidades de Cuba.
-La Habana: localizada no extremo occidental da illa. Principal polo cultural e económico. Cidade cosmopolita de 2,2 millóns de habitantes.
-Santiago de Cuba: localizada no extremo sur-oriental da illa. Segunda cidade do país en importancia económica, cultural e demográfica, con 500.000 habitantes.
-Camagüey: no centro-oriente. Cidade cun centro histórico Patrimonio da Humanidade, de 300.000 habitantes.
-Holguín: no norte norte-oriente: Cidade de 300.500 habitantes, con praias como Guardalavaca, Pesquero, Playa Esmeralda e outras que son de interese turístico.
Economía [editar]
- Artigo principal: Economía de Cuba.
Demografía [editar]
- Artigo principal: Demografía de Cuba.
Cuba é unha sociedade multiracial, as orixes da inmensa maioría da poboación son europeos, pois a poboación indíxena foi exterminada por mor da invasión española ou por enfermidades traídas por eles nos séculos XV e XVI.
O 65,05% da poboación é de raza branca, o resto repártese entre mestizos e afroamericanos.
Segundo o último censo do goberno cubano (2002):
- Poboación : 11 177 743 hab.
- Idade promedio : 35.1 años.
- Densidade : 101.7 hab/km²
- Maiores de 60 anos: 14.7 %
- Homes : 49.97 %
- Mulleres : 50.03 %
- Brancos : 65.05 %
- Negros : 10.08 %
- Mulatos : 24.86 %
- Poboación urbana : 75.9 %
Outros datos [editar]
- A Esperanza de vida ao nacer é de 77 anos, 78,7 para as mulleres e 74,8 para os homes, sendo un dos países de latinoamérica e do terceiro mundo con maior esperanza de vida
- Como media, os habitantes maiores de 15 anos teñen 9'5 anos de estudo
- Taxa de desemprego: 2,3%
- Índice de Pobreza Humana dentro de 78 paises en desenvolvemento: 5,1%, o segundo máis baixo
- Índice de Desenvolvemento de Xénero: Posto 21 de 104 países analizados
- Taxa de alfabetización adultos: 99,5%
- Taxa de escolarización :
- Primaria (por neno de 6 - 11) : 99,1
- Secundaria (12 - 14) : 96,3
- Habitantes por médico : 165
A sanidade cubana [editar]
Todos os cidadáns cubanos residentes no país teñen dereito a recibir asistencia en todas as institucións de saúde, a cal é gratuíta. O Estado garante o dereito a recibir atención médica da seguinte forma: coa prestación da asistencia médica e hospitalaria gratuíta, mediante a rede de instalacións de servizo médico rural, dos policlínicos, hospitais, centros profilácticos e de tratamento especializado; coa prestación de asistencia estomatolóxica gratuíta, controis médicos periódicos, vacinación xeral e outras medidas preventivas de enfermidades.
Todo cubano ten acceso a médicos, enfermeiros, especialistas e medicinas.[6] Na actualidade, existen 22 Facultades de Ciencias Médicas, distribuídas por todas as provincias do país. Existen facultades que reciben só a estudantes estranxeiros como a Escola Latinoamericana de Medicina na Habana (ELAM) e moitas outras en todo o país que actualmente implementan un novo modelo de educación baixo os convenios con Venezuela no marco do ALBA, dando oportunidade a estudantes de baixos recursos provenientes de Venezuela, Bolivia, Honduras e Ecuador aloxados en residencias estudiantís.[7][8][9]
A Saúde Pública da illa ten o recoñecemento dos organismos mundiais e rexionais especializados.[6] Cuba presta axuda médica a outros países como Bolivia, Honduras, Venezuela e outros.[10]
Cuba posúe unha das máis baixas taxas de mortalidade infantil do mundo, cun índice de 5,3 por cada mil nados vivos durante o ano 2007.[11]
Medios de comunicación [editar]
Os medios de comunicación en Cuba son de titularidade pública e están en mans do Estado central e dos municipios correspondentes. A política informativa diríxea o PCC.
A radio e a televisión son propiedade do Estado. O Instituto Cubano de Radio y Televisión (ICRT) constitúe a institución que controla as transmisións radiais e televisivas.
O xornal oficial do rexime é o Granma.
Cultura [editar]
- Artigo principal: Cultura da Cuba.
Literatura [editar]
- Artigos principais: Literatura de Cuba e Escritores de Cuba.
A literatura de fala hispana no territorio cubano iníciase coa conquista e colonización española. Os conquistadores traían consigo cronistas que redactaban e describían todos os acontecementos importantes, aínda que dende un punto de vista subxectivo. O máis importante cronista que chegou a Cuba no século XVI foi Fray Bartolomé de Las Casas, autor, entre outras obras, de Historia de las Indias.
Música [editar]
- Artigo principal: Música de Cuba.
Entre os xéneros tradicionais encóntranse o son e o guaguancó. No século XX popularizáronse tamén outros ritmos, como o chachachá, o mambo, a salsa e o danzón. Actualmente báilanse moito estes ritmos e practícanse nas salas de baile. Entre o máis bailado actualmente está a conga e o casino, así como a timba.
Deportes [editar]
Cuba destaca en deportes como o béisbol, boxeo, judo, atletismo e voleibol.
En atletismo destacan nomes como Alberto Juantorena, campión olímpico en Montreal 1976, ou o saltador de lonxitude Iván Pedroso, camìón mundial e olímpico.
Tópicos diversos [editar]
Para ter unha idea concreta acerca da Cuba dos últimos anos, pola voz de que nela viviu ata ao exilio, ver o libro Antes que anochezca, de Reinaldo Arenas. Existe tamén a versión cinematográfica Before night falls (dirixido por Julian Schnabel, con Javier Bardem no principal papel).
Eliseo Alberto no seu libro <<Dos Cubalibres "Nadie ama más a Cuba que yo">>, amosa unha Cuba a través dos grandes nomes da cultura cubana e latinoamericana (músicos, cantores, pintores, escritores, etc.).
Notas [editar]
- ↑ PNUD Human Development Report 2008 update. "Table 1: Human Development Index Trends" (PDF). http://hdr.undp.org/en/media/HDI_2008_EN_Tables.pdf. Consultado o 30 de outubro de 2009. (en inglés) Páxina 25
- ↑ Guije: “Cuba e a orixe do seu nome”(en castelán)
- ↑ [members.dandy.net/~orocobix/terms1.htm Dicionario]
- ↑ Cf. «Etimología de Cuba», en etimoloxías.dechile.net.(en castelán)
- ↑ [1]
- ↑ 6,0 6,1 Recoñece a ONU logros de Cuba en medicina familiar
- ↑ Cuba: Integración latinoamericana contra o neoliberalismo
- ↑ Cuba: Pedagóxico holguinero recibirá estudantes latinoamericanos
- ↑ Cuba outorga novas bolsas a estudantes latinoamericanos
- ↑ Recuperan a visión máis dun millón de pacientes con programa cubano-venezolano
- ↑ Diminúe mortalidade infantil a 5,3
Véxase tamén [editar]
Outros artigos [editar]
Bibliografía [editar]
- ARENAS, Reinaldo (1992), Antes que Anochezca, State of Reinaldo Arenas e Tusquets Editores, ISBN 972-41-1295-0
- ALBERTO, Eliseo (2004), Dos Cubalibres "Nadie quiere más a Cuba que yo", Ediciones Península e Atalaya, ISBN 84-8307-626-8
Ligazóns externas [editar]
| Países do mundo | Caribe |
| Antiga e Barbuda - Bahamas - Barbados - Cuba - Dominica - Rep. Dominicana - Granada - Haití - Saint Kitts e Nevis - San Vicente e Granadinas - Santa Lucía - Trindade e Tobago - Xamaica |
| Países con estatus especial no Caribe Aruba - Curaçao - San Martiño - Bonaire - San Eustaquio - Saba (posesións de Holanda) |
