Premio Nobel de Física

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
PREMIOS NOBEL

O Nobel de Física é unha condecoración creada pola Fundación Nobel, de gran relevancia dende a súa creación, obedecendo a vontade do químico Alfred Nobel, expresa no seu testamento. É un premio atribuído anualmente, en outubro, polos membros da Real Academia das Ciencias de Suecia, a eminentes investigadores que salienten na produción de coñecementos innovadores no eido da física. A medalla e o diploma da fundación son oficialmente entregadas polo rei de Suecia, o 10 de decembro, día do aniversario do creador do premio. Dende 2001, a cantidade que se lle dá ó gañador é de 10 millóns de coroas suecas (pouco máis de 1 millón de euros).

A 1ª Conferencia de Solvay, en 1911, na que participaron 9 laureados co Nobel de Física. Sentados, de esquerda a dereita: Nobel prize medal.svg W. Nernst, M. Brillouin, E. Solvay, Nobel prize medal.svg H. Lorentz (presidente da conferencia), E. Warburg, Nobel prize medal.svg J. Perrin, Nobel prize medal.svg W. Wien, Nobel prize medal.svg M. Curie e H. Poincaré. De pé, de esquerda a dereita: R. Goldschmidt, Nobel prize medal.svg M. Planck, H. Rubens, A. Sommerfeld, F. Lindemann, M. de Broglie, M. Knudsen, F. Hasenöhrl, G. Hostelet, E. Herzen, J.H. Jeans, Nobel prize medal.svg E. Rutherford, Nobel prize medal.svg H. Kamerlingh Onnes, Nobel prize medal.svg A. Einstein e P. Langevin.

Premiados[editar | editar a fonte]

Data Laureados Nacionalidade Traballos recompensados
1901 Wilhelm Conrad Röntgen Flag of the German Empire.svg Imperio Alemán Descuberta dos raios X
1902 Hendrik Antoon Lorentz
Pieter Zeeman
Países Baixos Países Baixos Polos seus estudos sobre a influencia do magnetismo na radiación, en especial pola descuberta da polarización das liñas espectrais dunha fonte luminosa debida a un campo magnético (Efecto Zeeman)
1903 Antoine Henri Becquerel
Pierre Curie
Marie Curie
Flag of France.svg Francia Descuberta da radioactividade e isolamento de dous elementos radioactivos: o radio e o polonio
1904 Lord John William Strutt Inglaterra Inglaterra Descuberta do argon
1905 Philipp Lenard Flag of the German Empire.svg Imperio Alemán Polo seu traballo sobre os raios catódicos
1906 Sir Joseph John Thomson Inglaterra Inglaterra Pescudas sobre a condución do gas. Primeiro modelo atómico.
1907 Albert Abraham Michelson Estados Unidos de América Estados Unidos Desenvolvemento de diversos instrumentos ópticos de precisión e investigacóns desenvolvidas con estes instrumentos nos campos da espectroscopía e meteoroloxía
1908 Gabriel Lippmann Flag of France.svg Francia Polo seu método de reproducir fotografías en color baseado nos fenómenos de interferencia luminosa
1909 Guglielmo Marconi
Karl Ferdinand Braun
Flag of Italy (1861-1946).svg Italia
Flag of the German Empire.svg Imperio Alemán
Invención da telegrafía sen fíos por ondas hertzianas e do osciloscopio catódico (tubo de Braun)
1910 Johannes Diderik van der Waals Países Baixos Países Baixos Ecuación de estado para gases e líquidos (lei de Van der Waals)
1911 Wilhelm Wien Flag of the German Empire.svg Imperio Alemán Descubrimento sobre as leis da radiación da calor
1912 Gustaf Dalén Suecia Suecia Invención do regulamento automático para a chama das farolas e dos faros.
1913 Heike Kamerlingh Onnes Países Baixos Países Baixos
1914 Max von Laue Flag of the German Empire.svg Imperio Alemán
1915 William Henry Bragg
William Lawrence Bragg
Inglaterra Inglaterra Fundamentos da radiocristalografía moderna
1916 Destinado ao Fondo Especial desta sección do premio.
1917 Charles Glover Barkla Inglaterra Inglaterra Propagación das ondas de radio e os raios X
1918 Max Planck Flag of the German Empire.svg Alemaña
1919 Johannes Stark Flag of the German Empire.svg Alemaña O efecto Stark: descomposición dos raios espectrais por un campo eléctrico
1920 Charles Edouard Guillaume Suíza Suíza
1921 Albert Einstein Flag of the German Empire.svg Alemaña Efecto fotoeléctrico
1922 Niels Bohr Dinamarca Dinamarca Estrutura do átomo, mellora do modelo de Rutherford.
1923 Robert Andrews Millikan Estados Unidos de América Estados Unidos Medida da carga elemental do electrón: e
1924 Karl Manne Georg Siegbahn Suecia Suecia
1925 James Franck
Gustav Ludwig Hertz
Flag of the German Empire.svg Alemaña
1926 Jean Baptiste Perrin Flag of France.svg Francia
1927 Arthur Holly Compton
Charles Thomson Rees Wilson
Flag of the German Empire.svg Alemaña
Escocia Escocia
1928 Sir Owen Willans Richardson Inglaterra Inglaterra
1929 Louis de Broglie Flag of France.svg Francia Natureza ondulatoria do electrón, mecánica ondulatoria.
1930 Sir Chandrasekhara Venkata Raman India India
1931 Non concedido
1932 Werner Heisenberg Flag of the German Empire.svg Alemaña
1933 Paul Adrien Maurice Dirac
Erwin Schrödinger
Inglaterra Inglaterra
Austria Austria
1934 Non concedido
1935 James Chadwick Inglaterra Inglaterra Descuberta do neutrón
1936 Carl David Anderson
Victor Franz Hess
Estados Unidos de América Estados Unidos
Austria Austria
1937 Clinton Joseph Davisson
Sir George Paget Thomson
Estados Unidos de América Estados Unidos
Inglaterra Inglaterra
1938 Enrico Fermi Flag of Italy (1861-1946).svg Italia
1939 Ernest Lawrence Estados Unidos de América Estados Unidos
1940 1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio
1941 1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio
1942 1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio
1943 Otto Stern Estados Unidos de América Estados Unidos
1944 Isidor Isaac Rabi Estados Unidos de América Estados Unidos
1945 Wolfgang Ernst Pauli Austria Austria
1946 Percy Williams Bridgman Estados Unidos de América Estados Unidos
1947 Edward Victor Appleton Inglaterra Inglaterra
1948 Patrick Maynard Stuart Blackett Inglaterra Inglaterra
1949 Hideki Yukawa (湯川 秀樹) Flag of Japan.svg Xapón
1950 Cecil Frank Powell Inglaterra Inglaterra
1951 Sir John Cockcroft
Ernest Walton
Inglaterra Inglaterra
Irlanda Irlanda
1952 Felix Bloch
Edward Mills Purcell
Estados Unidos de América Estados Unidos
1953 Frits Zernike Países Baixos Países Baixos
1954 Max Born
Walther Wilhelm Georg Bothe
República Federal de Alemaña República Federal Alemá
1955 Willis Eugene Lamb
Polykarp Kusch
Estados Unidos de América Estados Unidos
1956 William Bradford Shockley
Walter Houser Brattain
John Bardeen
Estados Unidos de América Estados Unidos
1957 Chen Ning Yang (楊振寧)
Tsung-Dao Lee (李政道)
Flag of the People's Republic of China.svg China
1958 Pavel Tcherenkov (Павел Черенков)
Ilia Frank (Илья Франк)
Igor Tamm (Игорь Тамм)
Flag of the Soviet Union.svg URSS
1959 Emilio Gino Segrè
Owen Chamberlain
Estados Unidos de América Estados Unidos Descuberta do antiprotón
1960 Donald Arthur Glaser Estados Unidos de América Estados Unidos
1961 Robert Hofstadter
Rudolf Ludwig Mössbauer
Estados Unidos de América Estados Unidos
República Federal de Alemaña República Federal Alemá
1962 Lev Davidovich Landau (Лев Давидович Ландау) Flag of the Soviet Union.svg URSS
1963 Eugene Paul Wigner
Maria Goeppert-Mayer
Hans Daniel Jensen
Estados Unidos de América Estados Unidos
1964 Charles Townes
Nikolai Basov (Николай Геннадиевич Басов)
Alexandre Prokhorov (Александр Михайлович Прохоров)
Estados Unidos de América Estados Unidos
Flag of the Soviet Union.svg URSS

Flag of the Soviet Union.svg URSS
1965 Julian Schwinger
Richard P. Feynman
Sin-Itiro Tomonaga (朝永 振一郎)
Estados Unidos de América Estados Unidos
Estados Unidos de América Estados Unidos
Flag of Japan.svg Xapón
1966 Alfred Kastler Flag of France.svg Francia
1967 Hans Bethe Estados Unidos de América Estados Unidos
1968 Luis Walter Álvarez Estados Unidos de América Estados Unidos
1969 Murray Gell-Mann Estados Unidos de América Estados Unidos
1970 Hannes Alfvén
Louis Eugène Félix Néel
Suecia Suecia
Flag of France.svg Francia
1971 Dennis Gabor Hungría Hungría
1972 John Bardeen
Leon Cooper
John Robert Schrieffer
Estados Unidos de América Estados Unidos
1973 Leo Esaki (江崎 玲於奈)
Ivar Giaever
Brian David Josephson
Flag of Japan.svg Xapón
Estados Unidos de América Estados Unidos
Gales Gales
1974 Sir Martin Ryle
Antony Hewish
Inglaterra Inglaterra
1975 James Rainwater
Aage N. Bohr
Ben Roy Mottelson
Estados Unidos de América Estados Unidos
Dinamarca Dinamarca
Dinamarca Dinamarca
1976 Burton Richter
Samuel Chao Chung Ting (丁肇中)
Estados Unidos de América Estados Unidos
1977 Philip Warren Anderson
Sir Nevill Francis Mott
John Hasbrouck van Vleck
Estados Unidos de América Estados Unidos
Inglaterra Inglaterra
Estados Unidos de América Estados Unidos
1978 Pyotr Kapitsa (Петр Леонидович Капица)
Arno Allan Penzias
Robert Woodrow Wilson
Flag of the Soviet Union.svg URSS
Estados Unidos de América Estados Unidos
Estados Unidos de América Estados Unidos
1979 Sheldon Lee Glashow
Abdus Salam
Steven Weinberg
Estados Unidos de América Estados Unidos
Flag of Pakistan.svg Paquistán
Estados Unidos de América Estados Unidos
1980 James Watson Cronin
Val Logsdon Fitch
Estados Unidos de América Estados Unidos
1981 Nicolaas Bloembergen
Arthur Leonard Schawlow
Kai Siegbahn
Estados Unidos de América Estados Unidos
Estados Unidos de América Estados Unidos
Suecia Suecia
1982 Kenneth Geddes Wilson Estados Unidos de América Estados Unidos
1983 Subrahmanyan Chandrasekhar
William A. Fowler
Estados Unidos de América Estados Unidos
1984 Carlo Rubbia
Simon van der Meer
Italia Italia
Países Baixos Países Baixos
1985 Klaus von Klitzing República Federal de Alemaña República Federal Alemá
1986 Gerd Binnig
Heinrich Rohrer
Ernst August Friedrich Ruska
República Federal de Alemaña República Federal Alemá
Suíza Suíza
República Federal de Alemaña República Federal Alemá
1987 Johannes Georg Bednorz
Karl Alexander Müller
República Federal de Alemaña República Federal Alemá
Suíza Suíza
1988 Leon Lederman
Melvin Schwartz
Jack Steinberger
Estados Unidos de América Estados Unidos
1989 Hans Georg Dehmelt
Wolfgang Paul
Norman Foster Ramsey
República Federal de Alemaña República Federal Alemá
República Federal de Alemaña República Federal Alemá

Estados Unidos de América Estados Unidos
1990 Jerome Isaac Friedman
Henry Way Kendall
Richard E. Taylor
Estados Unidos de América Estados Unidos
Estados Unidos de América Estados Unidos
Flag of Canada.svg Canadá
1991 Pierre-Gilles de Gennes Flag of France.svg Francia
1992 Georges Charpak Flag of France.svg Francia
1993 Russell Alan Hulse
Joseph Hooton Taylor
Estados Unidos de América Estados Unidos Descuberta dun pulsar nun sistema de estrelas binarias
1994 Bertram N. Brockhouse
Clifford G. Shull
Flag of Canada.svg Canadá
Estados Unidos de América Estados Unidos
Estudo da estrutura e das propiedades dos cristais
1995 Martin Lewis Perl
Frederick Reines
Estados Unidos de América Estados Unidos Descuberta do leptón τ
Pola detección do neutrino
1996 Douglas Dean Osheroff
David Morris Lee
Robert Coleman Richardson
Estados Unidos de América Estados Unidos Polo descubrimento da superfluideza no Helio-3
1997 Claude Cohen-Tannoudji
Steven Chu
William Daniel Phillips
Flag of France.svg Francia
Estados Unidos de América Estados Unidos
Estados Unidos de América Estados Unidos
Desenvolvemento de métodos para arrefecer e atrapar átomos con luz láser
1998 Robert B. Laughlin
Horst L. Störmer
Daniel C. Tsui
Estados Unidos de América Estados Unidos
Alemaña Alemaña
Estados Unidos de América Estados Unidos
Polo descubrimento dunha nova forma de fluído cuántico con excitacións cargadas fraccionais (efecto Hall cuántico)
1999 Gerardus 't Hooft
Martinus J. G. Veltman
Países Baixos Países Baixos Por dilucidar a estrutura cuántica da interacción electrofeble na física de partículas
2000 Zhores Ivanovich Alferov
Herbert Kroemer
Jack S. Kilby
Bielorrusia Bielorrusia
Alemaña Alemaña
Estados Unidos de América Estados Unidos
Desenvolvemento de heteroestruturas semi-condutoras para a electrónica rápida e a optoelectrónica
2001 Eric A. Cornell
Wolfgang Ketterle
Carl E. Wieman
Estados Unidos de América Estados Unidos
Alemaña Alemaña
Estados Unidos de América Estados Unidos
Pola realización da condensación Bose-Einstein en gases enrarecidos de átomos alcalinos
2002 Masatoshi Koshiba (小柴 昌俊)
Raymond Davis
Riccardo Giacconi
Flag of Japan.svg Xapón
Estados Unidos de América Estados Unidos
Estados Unidos de América Estados Unidos
Polas súas contribucións pioneiras á astrofísica, en particular na detección de neutrinos cósmicos (Koshiba e Davis), e a descuberta das fontes astrofísicas de raios X (Giacconi)
2003 Alekséi Alekséyevich Abrikósov (Алексей Алексеевич Абрикосов)
Vitaly L. Ginzburg (Виталий Лазаревич Гинзбур)
Anthony J. Leggett
Rusia Rusia
Rusia Rusia
Estados Unidos de América Estados Unidos
Polas súas contribucións pioneiras á teoría dos supercondutores e superfluídos
2004 David Gross, H. David Politzer e Frank Wilczek Estados Unidos de América Estados Unidos Polos seus descubrimentos sobre as interaccións dos quarks formulando o concepto de liberdade asintótica en cromodinámica cuántica
2005 Roy J. Glauber e John L. Hall
Theodor W. Hänsch
Estados Unidos de América Estados Unidos
Alemaña Alemaña
Roy J. Glauber pola súa contribución á teoría cuántica de coherdanza óptica.
John L. Hall e Theodor W. Hänsch, polas súas contribucións ó desenvolvemento da espectroscopía de precisión baseada en láser, incluíndo a técnica de frecuencia óptica combinada
2006 George Fitzgerald Smoot e John Cromwell Mather Estados Unidos de América Estados Unidos Pola descuberta da natureza dos corpos negros, da radiación cósmica de fondo e das súas anisotropías
2007 Albert Fert e Peter Grünberg Flag of France.svg Francia
Alemaña Alemaña
Polas simultáneas da magnetorresistencia xigante
2008 Makoto Kobayashi e Toshihide Maskawa,
e mais Yoichiro Nambu
Flag of Japan.svg Xapón
Estados Unidos de América Estados Unidos
• Polo descubrimento da orixe da disimetría que predí cando menos a existencia de tres familias de quarks
• Polo descubrimento dos mecanismos de disimetría espontánea en física subatómica.
2009 Charles K. Kao,
Willard S. Boyle e George E. Smith.
Flag of Hong Kong.svg Hong Kong
Estados Unidos de América Estados Unidos
Polos seus traballos na comunicación óptica e de circuítos semicondutores.
2010 Andre Geim,
Konstantín Novosiólov.
Rusia Rusia Polos seus traballos no desenvolvemento do grafeno.
2011 Saul Perlmutter, Adam Riess,
e Brian Schmidt.
Estados Unidos de América Estados Unidos
Australia Australia
Polo descubrimento da expansión acelerada do universo a través do estudo e observación das supernovas.
2012 Serge Haroche
David Wineland
Flag of France.svg Francia
Estados Unidos de América Estados Unidos
Pola súa metodoloxía revolucionaria que permitiu medir e manipular os sistemas individuais de quanto.
2013 Peter Higgs
François Englert
Reino Unido Reino Unido
Bélxica Bélxica
Polos seus traballos e concepción do bosón de Higgs.
2014 Isamu Akasaki
Hiroshi Amano
Shuji Nakamura
Flag of Japan.svg Xapón Pola invención do LED azul, que permite iluminación branca, brillante e de baixo consumo.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]